Агропромпарк тилізі – идінҷектерге наа оңдайлар
08.07.2026
Хабарлар
«Хакасия инфраструктуразы» устаҷаң компания директоры Денис Пауль (оң саринда) республика пазы Валентин Коноваловты пӱдірілчеткен сығарыс-устаныс туразының проектінең таныстырча
Тиліс чолынҷа. Хакасияда идінҷектерге хабазар пӧгіннең тӧстелген пірігістернің пірсі – «Хакасияның инфраструктуразы» устаҷаң компания» ООО. Ол 2024 чылда «Харатастағы» аал хонии промышленнозы паркын тилідіп пастаан
«Хакасияның инфраструктуразы» устаҷаң компания» ООО-ның устағҷызы Денис Пауль пірігістің тоғызынаңар паза чидіглерінеңер чоохтап пирген. Таныхтирға кирек, Денис Анатольевич кічіг паза ортын пос киреене хазна хабазиин читірҷең кӧcтегнең хаҷаннаң ала палғалыс парған, ол илееде чыл Хакасияның тиліс чыындызынаң, соонаң ідӧк «Минің пос киреем» кіннең устаан, аннаңар идінҷектернің кирексініcтерін ӧтіре пілче.
– 2024 чылда от айының 5-ҷі кӱнінде пістің компания тӧстелген. Ол чыл тоозылғанҷа піс ікӧлең не тоғынғабыс, кічіг хырлас айында ла піccер ӧӧн инженер хозылған. Ӧӧн тоғызыбыс компания тоғызын тӧстепчеткен пічіктерні тимнирі полған. Олох туста піс «Харатастағы» агропромпаркка Харатас город устағ-пастаанаң чир участоктарын арендаа алар сурығнаң айғасхабыс. Аның ӱчӱн піс Хакасияның экономика тилізі министерствозы пастыра килкім инвестиция проектін арачылаабыс. Анда агропромпарктың тилізі, тоғыс оңдайлары таныхталған. Проектке Хакасия пазы даа, правительствозы даа хабасчалар. Аны маңнаныстығ арачылап алған сылтаанда, Харатас город устағ-пастаа піске 14 чир участогын «Харатастағы» агропромпаркты тӧстирге паза тилідерге пирген, – пастағы тоғыс чылын чарыдып пастаан Денис Анатольевич.
Чир участоктарын алып алғанда, пірігіс резиденттерні тілеп пастаан. 2024 чыл тоозыларына паркта сигіc идінҷек резидент полған, олар аймах кӧcтеглерҷе пос киреенең айғасханнар. 2025 чылда устаҷаң компания паркты тилідерінҷе проектті тимнеп пастаан. Аның ӱчӱн «Харатастағы» агропромпаркта турғызылар тураа, андар тартылар ЛЭП-ха техническай кирексініcтер тимнелген, анаң – тураның паза чарытхы линиязының пӱдiриинiң проект-смета пічіктері. Пірігіс полған на тоғысты толдырар подряд пірігіcтерін марығ пастыра таллапча. 2025 чылның улуғ хырлас айы тоозыларына «Хакасияның инфраструктуразы» устаҷаң компания ол проект-смета пічіктеріне хазна сыныхтааның чарадиин алып алған.
Чоохтирға кирек, агропромпаркта ас-тамах промышленнозының предприятиелеріне кӧрілген тура ӱс аймах кирекке кӧрілген: ас-тамах сығарызына, холодильник-морозильник камераларына паза устағ-пастағ пӧліктеріне.
– Андағ тураа кирексіністер уғаа кӧп турғызылғаннар, иң ӧӧні – cанитар кирексініcтері паза синнері! Аның тиксі улии – 4333 квадраттығ метр. Ол Н буква кӧрімінең пӱдірілер. Хайди мин таныхтаам, анда ӱс аймах кирекке пӧліктер тимнелер: ас-тамах сығарызына, холодильник-морозильник камераларына паза устағ-пастағ пӧліктеріне. Сығарыс туразының пір саринаң ас-тамах киріл турар, ол сығарыс чардыхтарын изере иртiп, сығарыс туразының пасха саринаң тимде ас-тамах сығарылар. Іди сығарыс чардығында кӧріл парған сигіс пӧлік тоғынар. Пірдең, ол сигіс пӧліктің удур-тӧдір кір чӧрҷең ізіктері дее, ирт чӧрҷең коридорлары даа чох полар, – тура пӱдізін чарытча Денис Анатольевич. – Устағ-пастағ чардығында офистер, кип-азах чуғҷаң паза оох техниканы тыхтаҷаң пӧлік полар. Холодильник-морозильник пӧлиинде читі камера полар, ол санда тӧбін температуралығ (-180С) паза ортын температуралығ (-50С). Пӱӱнгі кӱнде Ағбанда андағ орын чоғыл, аннаңар піс идінҷектернің паза пір кирексінізін чабызарбыс, холодильник-морозильник камераларын арендаа пиріп.
2025 чылда кӱскӱзін компания Россияның садығ паза промышленность министерствозында «Харатастағы» агропромпарктың аккредитациязын иртіп пастабысхан.
– Пу уғаа нандырығлығ тоғыс полған, – сағысха кирче Денис Пауль. – Піc хазнаның кирексініcтеріне килістіре резиденттерні, инженер инфраструктуразын иптеебіс паза складтар санын хызырғабыс. Аны алып, піcке прай сағыстарыбысха – сығарыс-устаныс туразын паза ЛЭП пӱдіриине – федеральнай кіннең ахчалығ хабазығ алып алар оңдай пирілген.
Чоохтирға кирек, федеральнай кін устаҷаң компанияа «Харатастағы» агропромпаркты тилідерінҷе проектіне 500 миллион салковай позытхан, Хакасия бюджедінең пис миллион салковай хозылған. Іди 2026 чылда компания, тураны пӱдірерге паза ЛЭП-ты тартарға подряд пірігістерін таап, тоғыстарны пастабысхан.
– Пӱӱнгі кӱнге тураның фундаментін урарынҷа тоғыстарның ӧӧн чардығы толдырыл парған. От айы соонаң пӱдірігҷі стенелерге тыыныбызарға пӧгінче. Компания хысхы пасталғанҷа тураны хырлап саларға пӧгін турғысча, анаң істіндегі тоғыстарны толдырарға тіп. Тиксі тура 2027 чыл тоозыларына тимде полары кӧрілче, – ӱлесче Денис Анатольевич. – Чарытхы линиязын тартарына подрядчикті сала соонаң таллап алғабыс. ЛЭП пӱдіриине сала хысха тус кирек паза ол пӱӱл чарыс айының 1-ғы кӱніне тимде поларға кирек. Тиксі алты километр чарытхы линиязы тартылар. Наа чарытхы линиязы паркка хоза кӱс пирер. Ағаа хоза ол идінҷектерге иң не ниик паанаң позыдылар. Чарытхы линиязы тузаланысха кирілзе, аның паазы пілдіcтіг полар. Че амох таныхтирға чарир, пӱӱнгі кӱнде идінҷектер тӧлепчеткен паа пір киловатт ӱчӱн 9 – 11 салковайға тиңнелче. Пу линиянаң тузаланар идінҷектер аннаң пілдірте тӧбін тӧлирлер.
«Харатастағы» агропромпарк харатасчыларның городы тастында орныхча, че хайзы сарин алба, андар чидіп аларға чарым час читче. Хости ниме-ноо сығарчатханнарға автомобиль паза тимір чоллары, аэропорт орныхчалар. Олох туста устаҷаң компания, агропромпарктың оңдайларын чахсыландырарға тіп, паза пір сурығнаң айғазып пастапча. Сағам паркта суғ пір ле саринзар ахча, тӱрчедең аны ибіре ағар иде алыстырарлар. Ол агропромпарксар ісчең суғның читірілчеткен кӱзін хозыбызар. Ас-тамах сығарызынаң айғасчатханнарға, тізең, ісчең суғ кирек ле! Ол чох, тізең, тиксі сығарыс-устаныс туразы тузаланысха кирілбес.
– Мында піс «Хакасресводоканалзар» айланчабыс, ол, проект тимнеп, тоғыстарны толдыр пирер, ол саринаң тоғызыбыс нииктелче, – тіпче Денис Анатольевич.
Устаҷаң компания агропромпарксар резинденттерні тартарынҷа тоғысты узаратча. Агропромпарксар харахтарын тастап салчатхан идінҷектер пар, че тиксі экономикада тоғыс оңдайлары хатығдаң хатығ полчатханда, идінҷектер дее сиргек тудынчалар. Артых хаалағлар итпин, кӱстерін тоғынчатхан пос киреен хайраллап халарына позытчалар.
– Аның ӱчӱн піc парктың оңдайларын уламох чахсыландырарға кӱcтенерге пӧгінчебіс. Андағ оңдайлар санында – идінҷектернің ис-пайына налог. Республика устағ-пастаа андағ льгота пирерге тимде. Піс аннаңар чоох апарғабыс. Амды аны чуртасха кирер тус чит килді: килер чылдаң тура тимге сығарылар, резиденттернің туралары ідӧк тимде полар, анда, тізең, ис-пайға налог тӧлир тус чағдап килер. Піс коммерческай пірігіс ползабыс таа, идінҷектерге хабазар пӧгіннең оларға пос киреенең айғазар оңдайлар тӧстирге тӧстелгебіс, – ӱлесче Денис Пауль. – Ис-пай налогына кирілген льгота полызиинаң идінҷектерге аренда паазы хызырылар. Мин ізенчем, пу чыл тоозылғанҷа сурығ пӧгіл парар.
Андағ оңдайнаң идінҷектернің агропромпаркта пос киреен азар нинҷе-де чахсы оңдай тӧcтелер: тӧбін паалығ, сала тикке нимес, арендаа чир участогы, пос туразын турғызып алза, аны, садығларда араласпин, посха алып аларға чарир, прай кирек инфраструктура: коммунальнай (суғ паза чарытхы), автомобиль паза тимір чоллары, хости орныхчатхан аэропорт, Харатас паза Ағбан городтар, сығарыс киреенең айғазарға тимде пӧліктер паза налог льготалары.
Олох туста идінҷектерге пілерге кирек: агропромпарктың резиденті олаңай ла полыбыспассың. Оларны ӧнетін комиссия сыныхтапча: тоғыс кӧcтеене киліcче бе, хайди тоғынча, алымнары пар ба паза пасхазы. Резиденттер, тимде туразар кіріп, cығарыс пӧліктерінде пос сығарызына килістіре тиріг турғызарлар, аны иптеп, тоғыстарын пастап поларлар.
Пӱӱнгі кӱнде «Хакасияның инфраструктуразы» устаҷаң компанияда читі кізі істенче, прайзы пӧзік квалификациялығ, полғаны ла пос кӧстеенҷе істенче: коммерческай сурығларны пӧкче, резиденттерні тілирінең айғасча, ӧӧн инженер техническай сурығларнаң айғасча, юрист паза бухгалтер пос сурығларын пӧкче. Устаҷаң компанияа тӧреміл Харатас город устағ-пастаанаң тоғынарға килісче: чир, коммунальнай инфраструктура паза чоллар сурығларынҷа.
– Піс федеральнай ахчанаң тоғынчабыс, аннаңар прай нимені тузында толдырарға кирек, ол санда сан пирістерні пир турарға. Пір тоғыс толдырылчатхан туста піc пасха сурығларнаң айғазып пастапчабыс, алныбыста наа пӧгіннер турғысчабыс, кӧзідімге, «Харатастағы» агропромпарктың ікінҷі чардығынаң айғазып пастирға, ол ідӧк республиканың чуртас-экономика тилізіне пос хозымын ағыларға кирек, – тіпче Денис Пауль. – Тиксі алза, мин ӧмеме чӧпсінчем, ол турғысхан пӧгіннерні маңнаныстығ толдырарға кӱстенче. Аннаңар мин андағох нандырығлығ профессионал полып халарға, ӧменең тоғынып, алнынзар ізестіг кӧрерге паза хаалирға алғапчам!
Сом Дмитрий Сунчугашевти
Автор :
Наталья Сюптерекова
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
