Валентина Матвиенко: «Кӱстенҷіктерге ӱндесчезің паза хабасчазың!»
22.10.2026
Хабарлар
Валентина Матвиенко Валентин Коноваловнаң тоғазығда
Тоғыс чорығы. Россияның Федерация Чӧбінің кнезі Валентина Матвиенко 20 чарыста, Хакасияда тоғынып, республиканың нинҷе-де учреждениезінде пол килген паза регион устағҷызы Валентин Коноваловнаң тоғасхан
Пу неделя Хакасияа улуғ пастыхтар килгенінең уғаа танығлығ полды. Хакас чирінзер Россияның Федерация Чӧбінің кнезі Валентина Матвиенко, аның орынҷызы Инна Святенко, республиканың сенаторлары Олег Земцов паза Александр Жуков, Россия президентінің Сибирьдегі федеральнай округтағы полномочиеліг кізізі Анатолий Серышев тоғыс чорығынаң кил пардылар. Пір кӱн аразына улуғ делегация Боград аймаанда паза Ағбан городта тоғыныбысхан.
Валентина Матвиенко Тадар Тистегі социальнай учреждениелерде пол килген соонаң Ағбанда Г.Я.Ремишевскаяның адынаң республиканың имнег туразының паза Л.Р.Кызласовтың адынаң Хакас национальнай чир-суғ ӱгренҷең музейнің тоғызынаң танысхан. Республиканың имнег туразында устағҷы хирургия паза имнег корпустарында пол килген. Чоохтирға кирек, хирургия корпузы – наа, ол 2017 чылда тузаланысха кирілген. Имнег корпузынаң, тізең, 2014 чылда толдыра кӱзінең нимес тузаланарға чарадығ алылған. Андағ чарадығны чир тітіреен соонаң тураның пір ханазында чік сых килген ӱчӱн аларға киліскен. Хакасия пазы Валентин Коновалов улуғ пастыхсар теестегі сурынызынаң айланған: имнег корпузының пӱдіриин «Хазых хайраллаҷаң инфраструктураның тилізі» федеральнай проектке кирерге хабас пирерге.
Музейге, тізең, Валентина Ивановнаның хабазиинаң концерт залын тузаланысха кирерге тоғыстарны читіре толдырарына паза килістіре тиріндіреріне ахча позыдылған. 2025 чылда ӱртӱн айында Хакасияа федеральнай бюджеттең субсидияны Россияның культура министерствозы пирген. Тоғыстар 2028 чылның улуғ хырлас айына толдырыл парарға кирек. Музейде делегацияны «Айланыс» ансамбль ырҷылары паза «Алтыр» мода театрының абахайлары удурлааннар. Кӧзеелер залынҷа экскурсияны музей директоры Андрей Готлиб позы иртірген. Ол делегацияа чирібіcтің тархын ис-пайын асхан: хайди 4-5 муң чыл мының алнында ӧбекелерібіс ибіркі чир-чайаанзар паза чуртастың салылғанына кӧрістерін, тастарда хоостар салып, піске артысханнарын.
Ідӧк Валентина Матвиенко Хакасия пазы Валентин Коноваловнаң тоғасхан. Олар республиканың чуртас-экономика тилізін, национальнай проекттернің паза федеральнай программаларның чуртасха кирілчеткенін, инфраструктураларны нааҷылирын, аалларның паза ӧзенніг орыннарның тилізін, ағаа хоза сенаторларның хабазиинаң чуртасха кирілчеткен проекттерні ӱзӱргеннер.
– Федерация Чӧбінің хабазии сылтаанда пӱӱн піс республикада нинҷе-де кирек пӱдірігні турғысчабыс паза алыстырчабыс – хазых хайраллирының пастағы полызиинаң пасти олғаннарның тынанарына паза культураа читіре. Пілчем, пістің хада-пірге тоғынғаныбыс мыннаң мындар андағох тӱзімніг, ӧӧнінде республика чуртағҷыларына кӧріндіре салтарға кӧcтегліг полар, – таныхтаан Валентин Олегович, Федерация Чӧбін паза аның кнезі Валентина Матвиенконы регионнаң хада-пірге тоғызы паза сидіксіністеріне хайии ӱчӱн алғызын читіріп. Соонаң пастыхтар, хабарҷыларның сурығларына нандырып, тоғыс салтарларынаң ӱлескеннер. Пастағы сӧс Федерация Чӧбінің кнезі Валентина Матвиенкоға пирілген:
– Мин Хакасияда хаҷанох полғам. Мині республика чахсы алызығларынаң чапсытты: столица чахсыланча, республика тиліпче, – таныхтаан устағҷы. – Халғанҷы чылларда республика пазының паза аның ӧмезінің кӱстенгенінең кӧп ниме иділче. Аймах сидіксіністерге кӧрбин (піс олардаңар прайзы чахсы пілчебіс), экономика тилізіне улуғ хайығ айландырылча.
Таныхтирға сағынчам, федеральнай кін, пістің президент, правительство, Федерация Чӧбі, регионнар палатазы чіли, Хакас Республиканың тилізіне матап хабасчалар. Валентин Олегович президентнең, премьер-министрнең тоғасхан, килістіре чахығлар пирілген. Федерация Чӧбі Тадар Тисте иңзерілчеткен имнег туразының суриин пӧгерге ӱндескен. Андада, хайди тирге, чорыхта кӱстерні піріктіргебіс: Федерация Чӧбі, хазнаның хазых хайраллаҷаң министрi Михаил Мурашко, мин ағаа алғызым читірчем, паза республика пазы. Піс наа имнег туразын табырах пӱдірҷең оңдайны чапчаң тапхабыс. Аны халғанҷы тиріглернең тиріндірерге киректелген. Ӱс чыл иртпеді, поликлиника турғызылған, имнег туразы пӱдіріл парған, тиріглер алыл парған, ол чыл тоозылғанҷа читірілер. Аннаң андар лицензия аларға халар. Хакасия пазы молҷааны хоостыра, 2027 чылда 15 азығдаң стационар тоғынып пастир.
Чоохтирға кирек, ол ӧзен полчатхан город-аалларға, хайзылары Россия чирінің тиліс стратегиязына киріл парғаннар, уғаа кирек пӱдіріг! Россия президенті чахиинҷа аалларға хабасчаң аймах программалар чуртасха кирілче. Ӧӧн кӧстеглер – хазых хайраллиры, ӱгредіг, спорт, культура – чонға чуртирға прай кирек ниме. Андада чииттер дее хал турар, город-аалларның таңдағызы даа чарых полар.
Хакасия пазы хайдағ даа программаа кіріп аларға пілче. Кӧзідімге, Федерация Чӧбі город тастындағы хазых пиктеҷең олған лагерьлерін нааҷылирынҷа программа чарлаан, мындох Коновалов, Хакасия сах аңдох араласча. Пазағы чылға пазох пір лагерьні киріп алған. Ікі наа корпус турғызылған, столовай тыхталған, ол хай син палаа хазиин пиктирге оңдай пирче.
Хакасия правительствозы искіриинең:
«Федерация Чӧбі хабазиинаң республикада олғаннарның хазиин пиктеҷең лагерьлернің инфраструктуразы ӧткін тиліпче. Іди «Беркут» лагерьде федеральнай бюджет ахчазына 100 орыннығ, ол санда хазии уйан палаларға, чыл ибіре чуртаҷаң ікі корпус пӱдірілген. Пӱӱл столовай туразында тиксі тыхтағ тоғыстары толдырылған. Пӱӱл Хакасия 2027 чылда федеральнай бюджеттең олғаннарға тынанарға паза хазыхтарын пиктирге субсидия аларға таллағ ирткен. «Березка» лагерьде 49 орыннығ табырах турғызылчатхан корпус пӱдiрiлер».
– Аннаң андар, – чооғын узаратхан Валентина Ивановна, – сірернің уғаа чахсы музей тоғынча. Мин анда хаҷанох полғам. Валентин Олегович мағаа тіпче, хайди концерт залы чох музей полар? Чоохтас салғабыс. Ахча позыдылған, ам анда тыхтағ тоғыстары апарылар, килістіре тиріг алылар.
«Арығ кии» программаны алып аларбыс. Республиканың ӧӧн городы Ағбанда даа, хонҷых Харатаста даа киизер сығарылчатхан хомай ниме-ноо сині иртіре кӧп. Ол региондағы проектнең Россия правительствозынзар пар килген, аны арачылап, республикаа алынҷа программа иттіріп алған. Амды чуртағҷылар иргі пес орнына наа пестер турғыстырчалар, пірдең, тикке, ол ідӧк чонға тузалығ проект, іди чонның чуртазын чахсыландырарынҷа пӧгін толдырылча. Программа 125% алнынҷа чуртасха кирілче.
Сидік сурығлар уғаа кӧп! Хаҷаннаң пӧгілбинчеткен, алындағы ӱлгӱдең халған сурығлар. Олар коммунальнай хоныхха, чарытхы сетьтеріне, иң пастағызын промышленностьты тилідер пӧгіннең чарытхы кӱзін хозарына, пірее аймахтарда ісчең суғ суриина теелчелер.
Республика пазынаң прай ниме сурағластырдым. ЕГЭ нимес, сын экзамен иртірдім! Прай кӧстеглерҷе сынадым: ол прайзын чахсы, оох-теек сариларын тирең пілчеттір, ӧӧні – ол сах андох ниме аннаң андар идерін пілче, кӧр салғаннар. Ол уғаа чахсы кирек.
Улуғ хайығ чонға хабазарына салылча, уламох имнег киреенде, анзы мині ӧріндірче. Піс Тадар Тистегі имнег туразында, анаң Г.Я.Ремишевскаяның адынаң республиканың имнег туразында пол килгебіс, ниме киректелчеткенін кӧріп алғабыс. Валентин Олегович ідӧк ӧнетін чаа операциязының араласчыларынаңар, ветераннарынаңар, оларның реабилитациязына уламох чахсы кін тӧстирдеңер, ол санда протезтер турғызарынаңар сағыссырапча. Піс ол проектті, ӱзӱріп, хада-пірге чылдырарға чӧптес салғабыс.
Пілчезер бе, позы алнынзар хаалағлар итчеткен кізее полызар кӧңнің полча. Кем сағынча, итче, олаңай ла харах чазын ағыс чӧрбинче, ол ол-пу кирек, пиріңер тіпче. Андағ кізее пір ӧменең полысчазың.
Мин сағынчам, республиканың мындағ салымнығ тилізі, алнында кӧріл парған нинҷе-де инновациялығ проект – ол регионның тӱзімніг чуртас-экономика тилізінеңер чоохтапча. Анзын ідӧк табығлар салтарлары киречілепче. Мындағ пӧзік политика конкуренциязы тузында табығларда илееде политика партиязы араласхан. Табығлар сын, азых ирт парғаннар. Чон, табығларға киліп, ӱн пирҷең правозынаң тузаланып алған. Ол республиканың толдырығлығ паза закон сығарҷаң ӱлгӱ органнары, Хакасия Правительствозы паза Ӧӧркі Чӧбі, удур-тӧдір пілізіп тоғынчатханнаңар чоохтапча, ол республикаа даа, аның чуртағҷыларына даа тузалығ!
Мин республика пазына теем, иң улуғ ис-пай – ол аның чуртағҷылары. Мин ол син кӱлінчеткен кізіні пір дее регионда кӧрбеем!
Пілдістіг, прай ниме чылбыраң полбинча, сидік сурығлар пар. Че піс прайзыбыс пілчебіс, прай ниме чахсы полар, прай турғызылған национальнай пӧгіннер толдырылар.
Республика чуртағҷылары пӧзік синніг чуртасха, имнег, ӱгредіг киреене, чахсы чолларға, чылығ чуртха турыстығлар! Аның ӱчӱн мыннаң мындар республика пазы паза аның ӧмезі тоғынар!
Анаң сӧс Хакасия пазы Валентин Коноваловха пирілген:
– Піс республикабыста Валентина Ивановнаны кӧрерге ӧрінчебіс. Сыннаң даа, піс пу тоғазығны ӱр сағаабыс. Піс Тадар Тисте пол килгебіс, Валентина Ивановна 30 орғанға стационар пӱдіриин пос хараанаң кӧріп алған. Пӱдіріг тоозыл таа парир. Алылған тирігнің читірілерін паза турғызыларын сағыпчабыс. Чыл тоозылғанҷа 150 аймах имнег тирии читірілер.
Піс ідӧк музейде пол килербіс. Пӱӱл музейде алызығлар полар, концерт залында тыхтағ тоғыстары парча, килістіре тиріг алары кӧріл парған. Алтай аймаандағы пір лагерьні нааҷылап алғабыс, пӧгінде – Пии аймаандағы лагерь. Анда 40 орыннығ корпус пӱдірері кӧрілче.
Піс Валентина Ивановнанаң хада хазых хайраллирының таңдағызын ӱзӱргебіс, мында хабазығ кирексіпчеткен ағырсымнығ сурығлар пар.
Хабазығ сынында пар. Иң пастағызын – президенттең, Федерация Чӧбінең, Валентина Ивановнадаң позынаң. Мин пілчем, пу чағында піс чарадығ табарбыс, ол прай пістің чуртағҷыларға тузалығ полар.
Пасха даа уғаа кирек сурығлар пар. Андағ сурығларның пірсі – ӧнетін чаа операциязының араласчыларының, ветераннарының реабилитациязы, олар чаалазығ орнынаң айланчалар, мында ідӧк нинҷе-де программа тоғынча, хайдар пістің кіріп алҷаң оңдайыбыс парох. Мин ізенчем, пістің прай ниме килізер! – таныхтаан Валентин Олегович.
Хабарҷыларнаң чоохты тоозып, Валентина Ивановна хоза таныхтаан:
– Валентин Олегович минің мындағ пачка ибдегі тоғыстығ (салааларынаң кӧртісче) ибзер айланчатханымны таныхтабин салды, – хатхырча. – Піс оларнаң тоғынарбыс, хайда оңдай табылар, прай хабазығ пирілер, прайзы тоғысха алылар.
Россияның Федерация Чӧбінің кнезі Валентина Матвиенко, Хакасия ӱлгӱлеріне паза республика пазы Валентин Коноваловха алынҷа чӧпсініcтіг паалағ пиріп, мыннаң мындар ағырсымнығ сурығларны пӧгерге ідӧк хабас турарға молҷады. Республикаа ӧріністіг хабарларны сағирбыс.
Сом Федерация Чӧбінің пресс-службазыни
Автор :
Наталья Сюптерекова
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 28 | 29 | 30 | 31 | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
