Наа таныстар,оңдайлар паза сағыстар
14.10.2026
Хабарлар
Чиңіс тутхан ӧме
«Хакасияның идінҷегі-2026». Марығда араласчатхан идінҷектерге пу неделя стратегия сессиязынаң пасталды. Марығ кирексіністерінҷе иң артыхтарына хоза саннар пирілген
Пу понедельникте, 12 чарыста, Хакасияның креатив индустриялары школазында идінҷектерге тузалығ чыылығ ирткен. Стратегия сессиязы «Хакасияның идінҷегі-2026» республика марииның араласчыларына ӧнетін иртірілче. Аның ӧӧн пӧгіні – идінҷектернің ӧмеде тоғын полчатханын сынап, удур-тӧдір таныстырары паза пос киреене наа кӧріснең кӧрері. Тоғысты марығның чарғыҷылар ӧмезі паалаан, оларның тоғызынаң Хакасияның тиліс чыындызы – «Минің пос киреем» кіннің устағҷы орынҷызы Татьяна Бизюк устапча. Эксперттер санында – республиканың экономика тилізі министерствозының, тиліс чыындызының аймах кіннерінің, банктарның кізілері паза алындағы чылларда чиңісчі полған идінҷектер.
Марығ араласчылары аймах ӧмелерге чарылғаннар, прай алты ӧме киліс парған, итсе, оларның пірcінде 17 араласчы саналған. Іди ӧмелерге мындағ кӧстеглер пирілген: саннығ технологиялар, аал хонии паза фермер хонии, арығ сығарыс, турист чолы, гастрономия, чайаачылар индустриязы. Чоохтирға кирек, ӧмеде аймах кӧстеглернең айғасчатхан идінҷектер чыылысханнар, пірдең, ӧӧнінде ипчі чон, пір саңай нинҷе-де бизнес апарчаттырлар. Хайхастығ! Хайдаң ол син кӱс паза тус таапчалар? Полғанына ла ӧме істінде ӧткінін кӧртізерге киректелген. Ӧмелер алнында оой нимес пӧгін турғызылған: кӧзіділген кӧстегде пу пятницада тоғындырылар, чуртасха киріліп пастир пос киреенің бизнес-планын тимнирге.
Аның ӱчӱн стратегия сессиязының араласчыларына пос киреенің ӧӧн кӧзідіглерін таныхтирға киректелген: аның ӧӧн сағызын, республикада паза хазнада киректелчеткенін, чонға туза поларын алай хайдағ сурығларны пӧгерге полысчатханын, кемге (нинҷе частығ, ирен алай ипчі, па рыстығ, хайдағ кӧcтегде істенчеткен алай пос киреенең айғасчатхан чуртағҷыларға) кӧстелгенін, хайдағ сариларынаң чырғалда наа полчатханын, хайди анда арған сағыснаң тузаланарын, экологияа паза тиксі чон чуртазына теелізін, салтарында тиксі сағысты чуртасха кирерге хай син ахча киректелерін, хайдаң аны табарға паза хайдағ тус пазынаң аны айландырып аларға чарирын.
Хайдағ пос киреен тӧстирге сағынып алғаннар ӧмелер? Bкі приложение – «Код Хакасии. Al 2.0 » (5-ҷі стол), «Хакасия ізепте» (3ҷі стол); «Сас Хакасия» экоаал» (1-ғы стол), «Отходы в доходы» (4-ҷі стол), «Хакасияның тадии» (2-ҷі стол) паза «Хакас чирінің кип-чоохтары» (6-ҷы стол).
«Код Хакасии. Al 2.0» приложение ӧӧнінде чорыхчыларға тирге кирек. Анда пос бюджедіне килістіре чорыхтарны, чапсых орыннарны, тынағ базаларын паза ресторан-кафелерні таллир оңдай пирілерҷік. Чуртағҷы приложениенең тузаланар ӱчӱн тӧлебинче, пос кирее ээлері приложениеде полар ӱчӱн тӧлепчелер, анзынаң аны тимнееннер парыстанарҷыхтар. Пу ӧмеде пістің хығырығҷыларға таныс идінҷек Алексей Аткнин паза позына тоғыс таапчатхан Мария Алахтаева араласханнар. «Хакасия ізепте» прило жениенің ӧӧн сағызы – интернет тее чох чирде Хакасиядаңар кирек искірігні табары. Че мында приложениенең тузаланар ӱчӱн прайзы тӧлепче: чорыхчы даа, идінҷектер дее. Тиксі искірігдең пасха анда ідӧк реклама пирілер.
«Сас Хакасия» экоаалны» республикабыстың чіт париған аалында азары кӧрілче. Ӧзенге кииктерні ӧскірҷең хоных алылған. Аны ибіре пасха хоныхтар тӧстелер паза оларға аал чуртағҷылары пос хонии тилізінең хозыларлар. Киикті итке ӧскірерінең пасха, оларны туристтерге кӧртізері кӧрілче. Аал туризмні тиліткені хоостыра хайраллалар.
«Отходы в доходы» тизектең сын удобрениелер тимнирге пӧгін турча. Пӱӱнгі кӱнде андағ сығарыстар республикада тоғынча, че прайзы пос тизегінең тузаланча. Наа проектче тизекті фермерлердең паза пос хоныхтарынаң алары кӧрілче. Тимде удобрение килкім предприятиелерге садылар.
«Хакасияның тадии» – эмирсивнай ойын. Кип-чоох пастыра Хакасияның тадиин азары кӧрілче. Аны Хааң кӧлде килістіре ачыхтығ орында кӧртізер сағыс пар. Че пос кирее чылығ тусха ла килістіре. Аның ӱчӱн хысхызын парыстанар ӱчӱн ас-тамах чыындылары сувенир чіли тимнелер. Анда талған, чей паза хурутхан ит тее полар.
«Хакас чирінің кип-чоохтары» проектче кип-чоох хоостыра мультфильм сығарары кӧрілче. Аның матырлары хоосталған кип-азахтар паза ойнаҷахтар (мерч) тимнел турар. Нинҷе мультфильм сығарылар, ол син мерч полар. Проект школаа чӧргелек олғаннарға паза оларның іҷе-пабаларына кӧрілген.
Прай даа проекттер эксперттернің кӧңнілеріне кірген, че олар иң артых паза чӧптіг 5-ҷі стол тоғынған тіп пір сағысха килгеннер. Чиңісчі ӧмедегілерге «Хакасия идінҷегі-2026» марығда хоза саннар пирілер. Ікінҷі орынға 1-ғы стол «Сас Хакасия» экоаал» проектнең сыххан, ӱзінҷізі 4-ҷі стол полыбысхан. Ол cтратегия сессиязының иң улуғ ӧмезі полған, анда 17 кізі араласхан.
Тиксі алза, чыылығ прай идінҷектерге тузалығ полған. Олар удур-тӧдір танызып алғаннар паза мыннаң мындар хада тоғынҷаң оңдайларны андох ӱзӱрчеткеннер. Піс, тізең, марығ араласчыларына азых чоллар, марығда иң артыхтар санына кірерге алғапчабыс. Аның салтарлары улуғ хырлас айында чарлалар.
Сом Мария Алахтаевани
Автор :
Наталья Сюптерекова
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
