Тоғыс хаҷан даа ӧрiнiс ағылзын
09.10.2026
Хабарлар
Светлана Павловна Толмачёва
9 чарыста – Почтаның тиксi тилекейдегi кӱнi. Пӱӱн хығырығҷыларны Россия почтазында 50 чылға чағын iстен салған Светлана Павловна Толмачёванаң таныстырчабыс. Нандырығлығ паза чахсы тоғызы ӱчӱн ол ведомствоның аймах алғыстастарынаң таныхтатча
– Светлана Павловна, позыңардаңар паза почтазар тоғынарға хайди килгеннеңер чоохтап пирiңер?
– Мында пiр дее пасхачыл алай хайхастығ ниме чоғыл. Мағаа тоғыс кирек полған. Аймах организацияларынҷа чӧргем, че оң полбаан. Пiстiң Асхыста аймах-пасха организациялар пар полған, минi албааннар. Минiң iкiс пала тӧреен, олар кiчiгдеңер тоғысха аларға ынабааннар. Анаң почтальон ағырыбысханда, кiзi кирек пол парған, пеер айланғам. Ол чылларда мындағы устағҷы Валерий Дмитриевич Смольнинов чиит, миннең час полған. Ӧӧн бухгалтер Лариса Семёновна Боргоякова пастыхты минi тоғысха алып аларға чӧптебicкен. «Ол чахсы, кӱстенiп тоғынар, алып алыңар. Ағаа палаларын ӧскiрерге кирек, полысчаң кiзiзі чоғыл, аннаңар тоғызын чахсы идер», – теен пастыхха. Аның сылтаанда минi тоғысха алып алғаннар. Мин тоғызымны чахсы идерге кӱстенҷеңмін.
– Палаларны олған садынзар пир салғазар ба?
– Олған садынаң сидiксiнiстер полғаннаңар пир полбаам. Асхыс улуғ нооза, олған сады, тiзең, пiр ле, андар улуғ теес полҷаң. Минiң палаларнаң одырҷаң кiзi чох полған, аннаңар оларны тоғысха хада алып алҷаңмын. Коляскаа одыртып, газеталар ӱлирге чӧрҷең полғам. Iди iкi ай тоғынғам, анаң ӱзiнҷi айында ӧӧн устағҷы кӧр салтыр, палаларыма олған садында орын таап пирерге чахыбыстыр. Iди палаҷахтарымны олған садынзар алып алғаннар. Мин тоғызымны иптiг, палаларымны иреелебин, майыхтырбин толдыр сыххам.
– Сiрер пiр ле чирде тоғынғазар, я?
– Я, Асхыс аалдағы почта пӧлиинде тоғынып пастааннаң пасха чирзер тоғысха кiрбеем. Почта iстiнде тоғыс орыннарын алыстырғам. Минi сортировка пӧлиинзер турғысханнар, анда прай килчеткен корреспонденцияны иптеп, тарадарға тимнеҷең полғабыс. Соонаң минi страховой участоксар iди адапчабыс, тоғынарға турғысханнар. Ол нандырығлығ тоғыс, анда посылкаларнаң паза переводтарнаң айғасчазың. Мин палаларны чалғызан ӧскiргем, аннаңар хоза пол чуғарға кiрiп алҷаңмын. Пiр саңай iкi тоғысха алҷаң полғаннар, iкi чал ахчазын тӧлеҷеңнер.
– Светлана Павловна, мының алнындағы почтальонның тоғызы амғы тустағызынинаң алысхан ма?
– Тоғынып пастаанда, Асхыс мындағ улуғ полбаан, амды аал ӧсче. Чуртапчатхан чон хозылча, наа туралар пӱдiрiлче. Тоғызымны пастапчатханда, полған на сӧбiре аймах газеталарға, журналларға кӧп пазынҷаң. Ол чылларда ӱгретчiлер, имҷiлер, пастыхтар паза тынаға сығыбысханнар уғаа кӧп пазынҷаң полғаннар. Олаңай тоғынчатхан чон паза чииттер пазынҷаңнарох, че андағ кӧп нимес.
Ол туста кӧбiзi «Пионерская правда», «Комсомольская правда», «Правда», «Известия», «Сельская новь», «Хакас чирi», «Хакасия» газеталарны почта пастыра алҷаңнар. Журналларның аразында «Вокруг света», «Крестьянка», «Работница», «Крокодил» паза даа пасхазына пазынҷаңнар. Iдӧк олғаннарға журналларға пазынҷаңнар: «Веселые картинки», «Мурзилка», «Юный натуралист», «Колобок» паза пасхазына. Прай пазынған газеталарны, журналларны пiр саңай апарып, тарат полбаҷаңмыс, аннаңар дежурнай водитель оларны, почта харачахтарынзар апарып, сух салҷаң. Пiс, сығып, адрестерҷе таратчаңмыс, ол харачахтарзар чидiп алза, сумкаларыбыссар хатабох толдыра суғып алҷаңмыс, аннаң андар почтаны ӱлеҷең полғабыс. Ол чылларда кiзiлер чаҷында пiчiктер кӧп пасчаңнар, оларны пiзӧк таратчаңмыс. Пӱӱнгi кӱнде чон пiчiктер пасчатханы пiлдiрбинче тирге чарир, че хай пiрее официальнай пiчiктер кiрче, оларны таратчабыс. Газета-журналларға даа асхынах пазынчалар. Анзы садығ тураларында аймах-пасха журналлар, газеталар пилен садылчатханынаң паза телевизор, интернет пастыра киректелчеткен нимелер таап, хығырып, кӧрiп алар оңдайлар парынаң палғалыстығ полар тiп сағынчам. Газеталар асхынах пол парған даа полза, Асхыс улуғ пол парғаннаңар кӧп чӧрерге килiсче.
– Ciрер постарың хайдағ газеталарға алай журналларға пазынҷаң полғазар?
– Мин ол чылларда сабланыста полған газеталарға, журналларға пазынҷаңмын. Ол чылларда «Хакас чирi» газетаа илееде кiзi пазынҷаң, мин аны алҷаңох полғам. Сыннаң чоохтаза, мин не нимес, таныстар даа газетада сыхчатхан «Сызыро апсах» паза «Тырбос иней» сығарчатхан материалларға чоо хынҷаң полғабыс. Пiс оларны ла хығырар ӱчӱн пазынҷаң полғабыс, анаң, артыс салып, хатап-хатап хығырҷаң полғам. Пос чоны пасханы кӱлкiстiг полҷаң. (Сағысха кирiп, кӱлiмзiрепче. – Авт.)
«Хакас чирiне» мин ам даа пазынчам. Хакас мӱчелiн сығарчатханы кӧңнiме кiрче. Амды чазыдымны чоохтабызим. Мин «Хакас чирi» газета мӱчелi ӱчӱн чыл сай Наа чылға туған-чағыннарымны, харындас-пиҷелерiмнi алғыстап, оларны «Хакас чирi» газетаа пазындырыбысчам. Ол Иргi наа чылға сыхча, улуғ нимес сыйых полча оларға. (Кӱлiмзiрепче – Авт.)
– Почта ӱлепчетсе, кiзiлернең чоох-чаахнаң тудыл парыбысча поларзар. Уламох узах частығларнаң, тоғазып, чоох алызарға килiсче полар?
– Мының алнында почта ӱлепчетсе, орамаларҷа кiзiлер чӧрҷең полғаннар, амды тилем чӧрбинчелер. Тоғынарға пастаан чылларны сағысха кирзем, кiзiлернiң чурттарынзар кiрiп алар оңдай полҷаң, ағас iзiктер олаңай ла азылҷаң. Амды прай тимiрдең идiлген сиденнер, олар клӱске пиктелчелер, азынада сығдыратпин салза, кiрiп алар оңдай чоғыл. Тынағдағыларға пенсия ахчазын ӱлепчетсе, олар хайдағ кӱннерде ӱлепчеткенiн пiлчелер, iзiктерiн пиктебинчелер, азых артыс салчалар. Ундубыссалар, сығдыратчам, олар мағаа телефон номерлерiн пир салчалар. Пӱӱнгi кӱнде улуғ кiзiлер пенсия ахчазын холға алчалар. Олар ӱгрен парғаннар холға аларға, аннаңар банк карталарын иттiрерге хынминчалар. Ағаа хоза ибде одырчатхан тынағдағы кiзiлер, килзем, хабарлазып алчалар. Олар ибде ле одырып ирiкчелер, чоох алызарға сағын парчалар.
– Почтальонның тоғызында хайдағ сидiксiнiстер пар?
– Почта ӱлепчетсең, кӧп чазағ чӧрерге килiсче, майых парчазың, че анзы сидiксiнiс нимес. Пас чӧрчеткенi кiзi хазиина чахсы теелче, хыймыранарға кирек. Хаҷан кӧп хадыллығ тураларның подъездтерiнзер кiрерге килiссе, чочыныстығ. Уламох, хаҷан ахча ӱлепчеткен тус полза. Хаҷан аал тастынҷа, пiрее тастыхти турчатхан туразар парарға киректелзе, iдӧк хорығып парчазың. Хысхызын ирте харасхы пол чӧрiбiсче нооза. Пiстiң пiр дее арачыланҷаң нимелер чоғыл, хуруғ чӧрчебiс. Сыннаң чоохтаза, мының алнында андағ хорғыстығ полбин турған. Орамаларда кӧп чон чӧрҷең, амды прайзы машиналығ. Тасхар тилем кiзее тоғаспассың. Iдӧк пiстiң сидiксiнiс полча пос чӧрчеткен адайлар. Чайғызын олар тилем тоғаспинчалар, ӱӱҷiктерде ӧзiмнер ӧсчеткен туста ээлерi оларны пос салбинчалар. Че кӱскӱзiн ӱӱҷiк тамаан чыыбыссалар, адайларын пос салыбысчалар. Олар орамаларҷа чӱгӱр чӧрчелер, кiзее ӱрчелер. Ағаа хоза чуртағҷылар чоон адайлар тударға кӱстенчелер. Пiрееде ирт паризам, ойлапчалар, кiзiнi чочытчалар, пiрее адай ызырыбысча даа. Пiстiң мында нинҷе почтальон тоғынча, пӱӱнгi кӱнге прайзы адайларға ызыртхан. Ӱлгӱдегiлерзер айланчабыс, пу сурығны пӧгерге полыс пирерге тiп, че сидiксiнiс ам даа халча. Анаң орамаҷа пасталығ класстарның палалары парчатсалар, ирт полбин турчалар. Пiлдiстiг, хорыхчалар, мин дее улуғ кiзi хорыхчам. Паланы адай хыринҷа ӱдезерге килiсче.
Пiрсiнде оолағастың ууҷазына сығдыратхам. Ууҷазы, такси хығыртып, ызыбызарға сурынған. Сурығ пӧгiлерiне ізенчем, ӱлгӱдегiлер хайығ саларлар.
– Светлана Павловна, хада тоғынчатханнарны Почтаның тиксi тилекейдегi почта кӱнiнең алғыстап, чылығ сӧстер читiр пирiңер.
– Мин почта киреенде iстенчеткеннернi, наа ла тоғынып пастапчатхан чииттернi паза тынаға парыбысхан прай тоғынҷыларны Почта кӱнiнең алғыстапчам! Тоғыста чапчаң тудыныстығ, ӧткiн хайыныстығ полыңар. Прай чирде маңнаныстығ хайыныңар. Тоғыс сiрерге ӧрiнiс паза часка ағылзын. Хазыхтарың пик ползын, сӧбiрелерiңде часка ползын. Пала-пархаларың паарсаснаң ла хайзыннар паза ӧрiнiс ле читiрзiннер.
Сом авторни
Автор :
Чоохтасхан Наталья Тюкпеева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 31 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 | 4 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
