Турыстығ ӱгретчiлерге - аарластығ сыйыхтар
07.10.2026
Хабарлар
Хакасияның Аарластығ пічиине турысхан ӱгретчілер
Ӱгретчi кӱнi. Л.Р.Кызласовтың адынаң чир-суғ ӱгренҷең национальнай музейде Ӱгретчi кӱнiне чарыдылған пайрам ирткен. Андар республиканың аймах пулуңнарынаң ӱгредiг киреенде iстенчеткеннер чыылысханнар
Музейнiң Хысхы садында ӱгредiг киреенде иң ӱр паза тӱзiмнiг тоғынчатхан, чахсы салтарлар кӧзiтчеткен ӱгретчiлер чыылысханнар. Олар олғаннарны предметке ле нимес, iдӧк тиксi чуртасха кӧнiктiрчелер: сын кiзi поларға, нандырығ тударға, пасхазын истерге, чир-сууна хынарға. Ӱгретчiлерге сыйыхтас читiрерi, оларны алғыстиры – оларның кӱннең кӱнге толдырчатхан тоғыстарына алғыс. Палаларға хайдағ даа аар полза, олар, орта сӧстер таап, олғаннарны орта чолҷа аннаң андар апарчалар. Ана андағларзар Хакасия пазы Валентин Коновалов чылығ сӧстернең айланған.
– Сiрер хаҷан-да постарыңа иң аар тоғыстарның пiрсiн, ӱгретчi профессиязын, таллап алғазар. Пу тоғыс уғаа кӧп кӱс, сыдамах кирексiпче. Сiрер палаларға пу чуртаста иң пастағы хаалағлар идерге полысчазар, олғаннарның чайаачыларын сизiнiп, аны азарға паза тилiдерге полысчазар. Ӱгретчi кӱнiнде пiс сiрернi профессияда ӱр тоғын салған, ӱгренҷiлерге пӧзiк пiлiс пирчеткен ӱчӱн таныхтапчабыс. Алынҷа алғыс сӧстерi ӱгредiг Хакасияның Аарластығ пічиине турысхан ӱгретчілер киреенiң ветераннарына, – таныхтаан чооғында Хакасия пазы Валентин Олегович.
Танығлығ кӱнде «Россия Федерациязының cаблығ ӱгретчізі» аарластығ ат Ағбан городтағы 11 № школаның орыс тілі паза литература ӱгретчізі Наталья Барановаа, Ағбандағы 1 № школаның орыс тілі паза литература ӱгретчізі Светлана Глумоваа пирiлген, Россия Федерациязы Президентінің алғыстазы Асхыс аймаандағы Калининдегi школаның орыс тілі паза литература ӱгретчізі Галина Боргояковаа, «За заслуги перед Хакасией» орден уйан исчеткен олғаннарның школа-интернадының директоры Лариса Тыльченкаа читірілген, Асхыс аймаандағы Асхыс чоғархы аалдағы ОБЖ ӱгретчiзі Виктор Тодинов «Хакасияның саблығ ӱгретчiзi» ат алған, биология паза химия ӱгретчiзi Дина Сунчугашева Аарластығ пiчiкке турысхан, Асхыстағы паза Таштыптағы училищелернің ӱгретчілері ідӧк аймах синніг сыйыхтар алғаннар.
Асхыстағы лицей-интернаттың ӱгретчізі Роза Арсентьевна Чебодаеваа кӧп чыллығ тӱзімніг тоғызы, пӧзік профессионализмi паза Хакас Республиканың ӱгредіг системазын тилідеріне улуғ хозым иткен ӱчӱн Хакас Республиканың Аарластығ пічии читірілген. Асхыстағы лицей-интернатта ӱгренген республика чуртағҷылары Роза Арсентьевнаны чахсы таныпча поларлар. Ол ӱгредiг киреенде 48 чыл тоғын парир! Калининдегi ортымах школада тоғынып пастаан, соонаң Асхыстағы школазар парыбысхан. Iди 40 азыра чыл Асхыстағы школада iстенче. Пу тус аразына ол илееде олғанны сығар салған.
Англия тілі ӱгретчізі Роза Чебодаева
Роза Чебодаева Ағбандағы ӱгретчiлер институдының англия паза немец факультедiн тоосхан. Асхыстағы школада олғаннарны англия тiлiне ӱгретче.
– Англия тiлiн пiстiң школада сигiс ӱгретчi апарча. Школа уғаа улуғ. Олғаннарны iкi сменанаң ӱгретчебiс. Кабинеттер удаа чидiспин сыхчалар, аннаңар хай пiрее туста лицейнiң интернадында уроктар апарарға килiс парча. Мының алнында олғаннар андағ кӧп полбаҷаң, школабысха прайзыбыс сыып парчатхабыс.
Мының алнындағы паза амғы ӱгредiгнi алза, ирткен чылларда школада тоғынарға ниик ле полҷаң. Амды саннығ технологиялар ӱгредiге тирең кiр парир. Дневниктер дее прай саннығ пол парған. Аннаңар ӱгретчее наа технологияларнаң кӧп тоғынарға, оларға кӧнiгерге кирек.
Олох туста саннығ технологиялар олғаннарға илееде туза ағылчалар. Олар анда хоза искiрiглер кӧп таап алчалар. Халғанҷы чылларда лицейнiң ӱгренҷiлерi хазна сыныхтағларына англия тiлiн таллапчатханы минi ӧрiндiрче. Аархы чылда минiң ӱгренҷiм Прасковья Тиспирекова англия тiлiнең ЕГЭ-ны 93 баллға тудыбысхан. Ол уғаа чахсы салтар. Сыныхтағны чахсы тудыбысханы ағаа Москвадағы вузсар ӱгренерге кiрерге оңдай пирген.
Амды улуғ класстарда ӱгренчеткен олғаннар даа аразында англия тiлiнең сыныхтағ тударға тимненчеткен ӱгренҷiлер пар. Оларнаң пiс амды тимненiс тоғызын тирең апарчабыс.
Ӱгретчi тоғызы аар тiп удаа таныхтапчалар, я, анзы андағ. Че мағаа ол пiр дее аар чӱк нимес. Мин, школада илееде чыл тоғын салған, кӧп олған сығар салған ӱгретчi, кӧбiзiн ундут таа салғам, сырайға даа таныбинчам. Че ӱгренҷiлерiм, пастырып, миннең изеннесчетселер, хайдағ ӧрiнiстiг, – чоохтапча Хакас Республиканың Аарластығ пічиине турысхан ӱгретчi.
Роза Арсентьевна, ӱгретчi полып илееде тоғын салған даа полза, лицейнi артызарға сағынминча. Чапчаң чӧрiстiг, хатығ тудыныстығ ӱгретчi олғаннарға аннаң андар пiлiс пирер. Чоохтирға кирек, Асхыстағы лицей – республиканың иң улуғ школалары санына кiрче. Анда ӱгретчi-ветераннар илееде. Пу тусха анда 50-ҷе ӱгретчi тынағда паза 20-зi ам даа тоғынча.
Ӱгретчi кӱнiне чарыдылған пайрамға Асхыстағы школа-интернаттың ӱс тоғынҷызы килген: директор орынҷызы Алла Конусова, физкультура ӱгретчiзi Эдуард Чебодаев паза олғаннарны тiгерге ӱгретчеткен специа лист Татьяна Арыштаева. Олар iдӧк аймах синнiг сыйлыхтарға турысханнар.
– Мындағ пӧзiк сыйыхтар алар ӱчӱн, пiске кӧп паза тiспен тоғынарға кирек. Постың пос тузын, айабин, прай олғаннарға пир поларға кирек. Пiстiң школада олаңай палалар ӱгренминчелер, аннаңар пiстiң тоғынҷыларның прайзының ӧӧн пӧгiнi - оларны чуртасха кирерге, ӱгредерге. Ағырығлары ӱчӱн олар кӧп тоғыста icтен полбинчалар. Аннаңар пiс оларны тоғысха ӱгретчебiс. Посха сыдан ползалар, чағыннарына даа, постарына даа ниик полар. Кӱстерiн, сағыстарын тыыдарға сiренчебiс. Чапчаңнары, кӱстерi полза, холнаң тоғынып, постарына сыдан поларлар, –тiпче Россия просвещение министерствозының «Отличник просвещения» знакнаң таныхтатхан директор орынҷызы Алла Алексеевна.
Школа-интернаттың физкультура ӱгретчiзi iдӧк сыйыхха турысхан. Эдуард Чебодаев пу школада 15 чыл азыра тоғын парир. Физкультура уроктарын апарарынаң пасха, Эдуард Чебодаев iдӧк «Звездочёт» спорт клубынаң устапча. Андар 20 азыра пала кiрче. Анда олғаннар аймах спорт кӧрiмнерiнең айғасчалар. Палаларнаң кӧп тоғыс апарчатхан, профессионализмi ӱчӱн Эдуард Чебодаев Хакасияның Аарластығ пiчиине турысхан. Школа-интернатта олғаннарны кип-азах тiгерге ӱгретчеткен ӱгретчi Наталья Арыштаева Хакасия пазының алғыстазын алған.
Ӱстӱнде адалған полған на сыйыхтың кистiнде муңарлап час урок, класстағы час, ӱгренҷiлернең чоохтазығ, тетрадьтар сыныхтааны, паба-iҷелер чыылығларын иртiргенi. Хакасияның ӱгредiг киреенде 10 муң азыра ӱгретчi iстенче. Пу ӱгредiг чылында школаларзар илееде чиит специалист тоғынарға килген. Iстенiс чолларын пастапчатханнарға федеральнай паза республика синiнде чахсы хабазығлар пар. Iдӧк «Земскай ӱгретчi» программада араласчатхан ӱгретчiлер тоғыстарын пастадылар.
Сомнар Дмитрий Сунчугашевти
Автор :
Оксана Котюбеева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 31 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 | 4 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
