Прай пӱдiрiглер тузында тимге сығар
07.10.2026
Хабарлар
Пастыхтар суғ арығлаҷаң система тоғынчатхан оңдайларнаң танысчалар
Тоғыс чорығы. Пу кӱннерде Хакасия пазы Валентин Коновалов Боград аймаандағы Тадар Тис аалда пол килген. Анда «Аалларның тиксi тилiзi» хазна программазынҷа пӱдірілген кiрлiг суғны арығлап ағысчаң ӧӧн системаны пайрамни асхан
Халғанҷы чылларда Боград аймаанда хазна программаларынҷа паза национальнай проекттерҷе социальнай объекттер пӱдiрiлчелер паза нааҷылалчалар. Ирткен чылда хосхар айында Хакасия пазы суғны арығлап ағысчаң ӧӧн системаның пӱдiриин асхан, амды, тiзең, аның пайрамни азылғаны ирт парды. Таныхтирға кирек, пу пӱдiрiг чуртағҷыларға уғаа кирек паза ибiркi чир-чайаанны хайраллирына тузалығ полар. Амғы туста экология сурии прайзын даа сағыссыратча. Ааллар арығ паза истiг поларға киректер, аннаңар суғ арығлаҷаң комплекс пӱдiрiлген. Тадар Тис аалда кӧп хадыллығ 24 тура паза сигiс социальнай учреждение пар, оларның кiрлiг суғлары амды суғ арығлаҷаң комплекссер чыылар. Анда арығлалып, Сухая Тесь суғзар ағызылар.
Пу социальнай объект «Аалларның тиксi тилiзi» хазна программазынҷа пӱдiрiлген, ағаа хоза, ол кӧрiлген тустаң ирте тимге сых парған. Сетьтернiң тиксi узуны – 668 метр. Аның пӱдiриине чарым миллиард салковай хорадылған. Ол санда федеральнай бюджеттең 345 миллион азыра салковай позыдылған, республика бюджедiнең – 63 миллион азыра салковай, муниципальнай бюджеттең – 37 миллион азыра салковай паза бюджеттегi нимес ахча 49 миллион азыра салковайға тиңнелче.
Хакасия пазы таныхтаан, канализация паза суғ арығлаҷаң комплекс аалны иптирiнiң ӧӧнi полча, ол аал чуртазын амғы тусха килiстiре синге кӧдiрче. Аның cылтаанда аймахта экология чахсыланча паза чонға чуртир истіг оңдайлар тӧстелче, анзы, тiзең, ааллар тилiзiнiң ӧӧнi полча. – Республиканың тиксi тилiзi городтарда ла нимес, iдӧк аалларда, аймахтарда тӧстелерге кирек. Андағ полза, ааллар чуртағҷылары, улуғ городтарзар кӧспин, палаларын аалда ӧскiрiп, пӧгiннер турғызып, таңдағызына iзенiснең кӧрерлер. Аннаңар пiс аалларда истiг оңдайлар тӧстирге кӱстенчебiс. Пӱӱн пу кiрлiг суғны арығлап ағысчаң ӧӧн система азылчатханы пiстiң тоғызыбыстың салтарларын кӧзiтче, – теен Хакасия пазы Валентин Коновалов.
Аалдағы суғ арығлаҷаң системаның пайрамни азылчатханында iдӧк Хакасияның чурт-коммунальнай хоных паза энергетика министрi Максим Виноградов паза Боград аймаа пазы Сергей Чернышов араласханнар. Танығлығ инфраструктура азылчатханына iдӧк аал чуртағҷылары килгеннер. Чыылған кiзiлерге улуғ нимес концерт кӧзiдiлген.
– Пiстiң cуғ арығлаҷаң комплекс чох полған, аннаңар кiрлiг суғ олаңай чол кизiре ағызылҷаң. Чир-чайаанны хайраллир пӧгiннең суғ арығлир ӧӧн система пӱдiрiлген. Амды, тiзең, суғ арығлаҷаң комплекс пӱдiрiл парғанда, чир-чайаан арығ хайраллалар. Пiс палаларыбысха паза пархаларыбысха арығ паза истiг аалны артыс поларбыс, – чоохтаан Сергей Чернышов.
Аал чуртағҷылары хаҷаннаң сығара мындағ тузалығ объекттiң пӱдiриин кирексеенiн таныхтааннар. Амды ағаа чидiнгенiне ӧрiнчелер. Суғ арығлаҷаң комплекс, кӧп хадыллығ тураларның кiрлiг суғларын на нимес, iдӧк алынҷа тураларның cептиктерiнең алылған кiрлiг суғларны арығлир. Ӧнетiн кӧрiлген машиналар чуртағҷылар септиктерiнең кiрлiг суғны чыып, суғ арығлаҷаң комплекссер ағылып, ағызарлар. Олар iдӧк, прай арығлалып, Сухая Тесь суғзар ағызыларлар.
Iдӧк Хакасия пазы Тадар Тис аалда пӱтчеткен кӧп кӧстеглiг спортзалзар чӧрген. Наа спортзал «Аалларның тиксi тилiзi» хазна программазынҷа пӱдiрiлче. Ол пiр хадыллығ, аның улии – 736 квадраттығ метр. Спортзалда аймах спорт кӧрiмнерiнең айғазар оңдайлар полар. Анда тренировкалар паза спорт марығлары иртiрiл турар. Объект пӱдiрiл парза, тренировкалар иртiрҷең, кип-азах алыстырҷаң, чунынҷаң орыннар, тренерлернiң кабинедi, имнег паза устағ-пастағ пӧлiктерi полар. Ол Л.А.Гребенниковтың адынаң стадионның чирiнде пӱдiрiлче, ағаа хоза, наа спортзал аалдағы ортымах школа хыринда орныхча. Аннаңар ӱгренҷiлерге спортнаң айғазарға ырах чӧрерге киректелбес. Таныхтирға кирек, Тадар Тис аалның чуртағҷылары спортха тартылчалар, аннаңар мындағ кӧп кӧстеглiг спортзал кирексiпчеткенiн искiргеннер. Чииттер волейбол, футбол ойнирға хынчалар, ипчiлер, хыстар –аэробика занятиелерiнең айғазарға. Хайди таныхтаан Боград аймааның устағҷызы, спортнаң айғасчаң оборудование паза тирiглер прай алыл парған. Амды спортзалның тимге сығарын на сахтапчалар. Ол пӱӱл кiчiг хырлас айында тимге сығарға кирек. Амғы туста спортзал iстiнде тоғыстар апарылча паза ибiркiзi иптелче.
Спортзалдағы пӱдiрiг тоғыстарын кӧрiп алып, республика пазы Боград аймаандағы Т.И.Ануфриеваның адынаң имнег туразынзар чол тутхан. Анда имнег туразына 30 орынға кӧрiлген модульлығ стационар пӱдiрiлче. Аның пӱдiрии «Узах паза ӧткiн чуртас» национальнай проекттiң «Пастағы имнег полызиин пирҷең имнег учреждениелерiн нааҷылиры» хазна программазынҷа апарылча. Iдӧк таныхтирға кирек, стационарның пӱдiрiлчеткенi Федерация Чӧбiнiң хайиинда тудылча.
Пӱдiрiг тоғыстары парчатханын кӧрген соонаң республика пазы чыылығ иртiрген. Хакасияның хазых хайраллаҷаң министрi Максим Максимовтың таниинаң, объектте пӱдiрiг тоғыстары графиктең халбин апарылчалар. Амғы туста тура iстi иптелче, пӱдірігні пӧлiктерге чарчатхан ханалар турғызылча, потолоктар идiлче, вентиляция паза чарытхы оборудованиезi турғызылча, полларға линолеум чазылча. Стационарның тастындағы чирлерi иптелче, соохтар алнынҷа асфальт тӧзирге маңнанарға пӧгiнде турча. Амғы туста монолит плитказын тӧзирiне опалубка паза бордюр тастары салыл парғаннар. Iдӧк газон салҷаң чирлер иптелчелер.
Чыылығда Валентин Коновалов таныхтаан, тиксi пӱдiрiг тоғыстары тузында парчалар, че хайығ салҷаң нимелер пар. Анаң ӧӧн подрядчиксер айланып, ибiркi чирлернi чапчаң иптирге чахаан. Чарыс айының ортызында апарылчатхан тоғыстар кӧрiндiре идiл парарға киректер теен устағҷы. Стационар кӱрген айының ортызында тимге сығарға кирек.
Cомнар Дмитрий Сунчугашевти
Автор :
Наталья Тюкпеева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
