Хакасияның кӱлӱктерi чонны чыл ибiре азырапчалар
30.09.2026
Хабарлар
«Чыл кізізі» атха турысхан аал хонии тоғынҷылары паза хакас чонның Улуғлар чӧбінің кізілері
Ӱлӱкӱн. 26 ӱртӱнде республиканың ипподромында Ӱртӱн тойы ӱлӱкӱн таныхталған. Пӱӱл пу пайрам Россияның чоннары пiрiкчеткен чылға, Хакасиядағы чоннарның ынархазы чылына паза Тӱрк пiчиинiң паза культуразының кӱннерiне чарыдылған
Алғыстастар
Пайрамны «Тас обаа – ӧбекелер ӱнi» театр ойыны аcхан. Анда Хакас чирінде муңар чыллар мының алнында чайалған пурунғы тас обаалардаңар чоох парған. Чыылған чон ойында ӱс тилекейнің палғалызын кӧрген. «Тас обаа – ӧбекелер ӱнi» театр ойыны улуғ хороводнаң тоозылған. Ол Хакасияда чуртапчатхан прай чонның ынархазын, пiрге тудынчатханын таныхтаан.
Театр кӧзiдии соонаң Хакасия пазы Валентин Коновалов ӱлӱкӱнге чыылысхан чонны Ӱртӱн тойынаң алғыстаан:
– Аарлығ арғыстар, мин сiрернi ас-тамах ӱлӱкӱнiнең, Ӱртӱн тойынаң, алғыстапчам! Пу пайрам Хакасияда чуртапчатхан аймах чоннарны пiрiктiрче. Пiс пiр чон полчабыс паза прайзыбыс пiр улуғ тоғыс апарчабыс – хазна, аның ӧңненiзi ӱчӱн кӱстенчебiс, аны тилiтчебiс. Хазнаның прай регионнарынаң хада пу ниик нимес тусты иртерге полысчабыс. Аның ӱчӱн прайзына улуғ алғыс читiрчем. Пiстiң кӱзiбiс – пiрге полчатханында! Пiс хада хайдағ даа сидiксiнiстернi тобырып аларбыс. Пу ӱлӱкӱн прайзына кӱс пирзiн, кӧңнін кӧдірзін.
Аарлығ арғыстар, мин сiрерге паза сiрернiң туған-чағыннарыңа пик хазых, амыр чуртас алғапчам! Ӱлӱкӱннең!
Анаң Хакас Республиканың Ӧӧркі Чӧбі кнезінің орынҷызы, хакас чонның Улуғлар чӧбiнің кнезі Пётр Воронин килген кiзiлернi пайрамнаң алғыстаан.
– Хакасияның Ӧӧркi Чӧбi, хакас чонның Улуғлар чӧбi адынаң алғыстапчам сiрернi Ӱртӱн тойынаң! Прай чуртағҷыларға чир тоғызын маңнаныстығ тоозыбысхан ӱчӱн улуғ алғыс! Хас-хаҷаннаң пiстiң регионда пу аар, олох туста уғаа кирек чир тоғызында iстенчеткеннернi аарлаҷаңнар. Пу чылда чазылар, ӱӱҷiктер, дачалар пiстi ас-тамахтарынаң ӧрiндiрдiлер. Анзы чирде кӱннiң сай тоғынған кiзiлернiң салтары. Пiстiң кӱлӱк чуртағҷылар сылтаанда пу хысхыны чахсы хыстап парыбызарға кирекпiс. Ӱртӱн тойы – ол аал хонии тоғынҷыларына, чирге паза чир-чайаанға алғыстас сӧстерiн читiрер ӱлӱкӱн, аннаңар прайзыңарға улуғ алғыс, – таныхтаан айланызында Пётр Воронин.
Анаң алғасчы Ӧӧркi чайааннарға пай чир тамаа алылған ӱчӱн алғызын читiрген. Хакас чонның кибiрлерi хоостыра алғасчы муниципальнай пӱдiстер пастарынаң, хакас родтарының, Улуғлар чӧбi кiзiлерiнең хада От инезiн азырааннар.
Хакасия пазы паза муниципалитеттер пастары От инезін азырапчалар
Ӱртӱн тойы пайрамның кибiрi хоостыра полған на муниципальнай пӱдiс пайрамға наа хоных хончатхан чииттернi ағылча. Город-аймахтарның пастары, оларны алғыстап, сыйыхтар читiрчелер.
Пии аймаанаң улуғ cценазар Самриннер сыхханнар. Тимофейнең Светлана пӱӱл чайғызын хоных хонғаннар. Тимофей палых ӧскiрчеткен компанияда iстенче, тимiр хабыстырҷаң полча, Светлана – имнег киреенде, амды кiчiг палаҷаанаң ибде одырча. Тимофейнең Cветлана пос тiлiне паза культуразына матап поғдархапчалар. Чииттер тӧреен тiлнең чахсы чоохтасчалар, тойларына даа хакас кӧгенектерiн, тiктiрiп, кискеннер.
– Пiс тойға ах кӧгенек паза хара костюм кизерге пiр дее хынмаабыс. Олар соонаң паза кирек чох полчалар. Хакас кӧгенектерi, тiзең, турыстығ кӧрiмнiглер. Ол пiстiң чонның иң хынған кип-азаа. Аны той соонаң даа аймах той-пайларға кис турарға чарир. Ағаа хоза, амғы туста хакас кип-азах модаа кiрче, – тiпче сӧбiре пазы Тимофей Самрин.
Ағбан городтаң хоных хончатханнар Александр паза Наталья Прокудиннер полғаннар, Абаза городтаң – Андрей паза Анастасия Худяковтар, Алтай аймаанаң – Евгений паза Полина Сериковтар, Асхыс аймаанаң – Николай паза Надежда Карамчаковтар, Боград аймаанаң – Ярослав паза Евгения Вечкановтар, Сыра аймаанаң – Вячеслав паза Алина Ульчугашевтер, Орджоникидзе аймаанаң – Павел паза Наталья Бочаровтар, Саяногорсктаң – Валерий паза Екатерина Краснобаевтер, Сорығдаң – Юрий паза Виктория Cкотченколар, Тастып аймаанаң – Николай паза Елена Покатиловтар, Ағбан пилтiрi аймаанаң – Алексей паза Мария Довгаловтар, Харатастаң – Игорь паза Валерия Закировтар.
Асхыс аймаа пазының тоғызын толдырчатхан Евгений Костяков чиит ирепчі Николай паза Надежда Карамчаковтарға сыйыхтар читірген
Чыл кiзiлерi
Хакас родтарының Улуғлар чӧбi пicтiң республиканың аал хонии киреене улуғ хозым итчеткен, аны тилiтчеткен 10 чуртағҷаа «Чыл кiзiзi» аарластығ ат чыл сай пирче. Iди Тастыптағы ветстанцияның санитары Дмитрий Боргояков аал хонии малларының хазиин сыныхтағда тутчатхан, профилактика тоғызын апарчатхан ӱчӱн «Чыл кiзiзi» атха турысхан.
Кресен-фермер хонииның тилiзiне хозым итчеткен, чирлернi аларында паза оларны тузаланысха кирчеткен, хыра тоғыстарын чахсы толдырыбысхан ӱчӱн Пии аймаандағы кресен-фермер хонии пазының орынҷызы Артём Казагашевке «Чыл кiзiзi» ат пирiлген.
Ағбан пилтiрi аймаандағы кресен-фермер хонииның устағҷызы Галина Килижекова хоныхта профилактика тоғызын пӧзiк синде, тӱзiмнiг апарчатхан ӱчӱн «Чыл кiзiзi» атха турысхан.
Боград аймаандағы «Андриановский» ООО-ның зоотехник-селекционерi Любовь Кыстояковаа «Чыл кiзiзi» ат iнектер санын тӱзiмнiг хосчатхан, селекция тоғызын чахсы апарчатхан ӱчӱн пирiлген.
Асхыс аймаандағы кресен-фермер хонии пазының орынҷызы Альбина Мамышева герефорд тӧллiг iнектернiң cанын хосчатхан ӱчӱн хакас родтарының Улуғлар чӧбiнiң «Чыл кiзiзi» адына турысхан.
Орджоникидзе аймаандағы «Рассвет Абакан» ООО-ның тракторист-машинизi Евгений Тайдынов техниканы часхы тоғыстарына чахсы тимнеен, тоңастығларны таарир планны толдырған паза техниканаң иптiг тудынған ӱчӱн «Чыл кiзiзi» ат алған.
Алтай аймаандағы кресен-фермер хонии пазы Николай Танбаевке ит породалығ iнектернiң санын хосчатхан паза грант марығларында утчатхан ӱчӱн «Чыл кiзiзi» ат пирiлген.
Тастып аймаандағы кресен-фермер хонииның пазы Алексей Толмашов маллар санын хосчатхан, мал азыралын чахсы тимнеп алған ӱчӱн «Чыл кiзiзi» ат алған.
Сыра аймаандағы «Целинное» ООО-да пызоҷахтарны кӧрчеткен тоғынҷы Наталья Чустеева iдӧк улуғ сыйыхха турысхан. Хоныхта аның иң нандырығлығ тоғыс полар, неке. Наталья Чустееваның хайиинда наа ла тӧреен пызоҷахтар. Пу тоғысха ол 10 чыл азыра пир салған.
– «Ыңаҷахтар» тӧрееннең ӱс айға теере мал хазаазының «ясли» группазында чуртапчалар. Анда мин оларны азахта пик турарға, cӱттi умҷудаң эмерге, соонаң кӧнектең iзерге ӱгретчем. Сала тыып парыбыссалар, аймах азыралға кӧнiктiр сыхчам. Минiң хайиимда ортымахти 100 пызоҷах полча, – пызоҷахтарынаңар, палаларынаңар ла чiли, чоохтапча Наталья Владимировна.
Ағбан пилтiрi аймаандағы кресен-фермер хонииның пазы Олеся Киштеева герефорд тӧллiг iнектернi ӧскiрче. Олеся Киштееваны чиит фермер тирге чарир. Чирнi хонғанынаң 2019 чылда алып алғаннар, соонаң – нинҷе-де iнек. Iкi чыл мының алнында «Агростартап» марығның грантын утып алғаннар. Анзы сӧбiрее хоныхты тилiдерге чахсы оңдай пирген.
– Грант ахчазына пiс iнектер санын хосхабыс, хоныхха киректелчеткен аймах оборудование алғабыс. Фермер поларға ниик нимес, тоғызы аар. Паза ахча саринаң cидiк. Че пу тоғысха хынчатсаң, прай сидiксiнiстернi тобырып аларға чарир. Iнектер саны ӧсчеткенде, улам ӧрiнiстiг.
Итсе-де, пастап мал ӧскiрерiнең айғазарым пiр дее килбеен, че хонғанымның сылтаанда пу кирекке тартыл парыбысхам. Ам сағынчам, чирде тоғынарға хайдағ маңат! Пу тоғыс аар даа полза, пiс аннаң хынып айғасчабыс, – ӧрiнiзiн чазырбинча «Чыл кiзiзi» Олеся Георгиевна.
Ӱгредии хоостыра Олеся Киштеева бухгалтер. Амды аның пiлiзi хоныхтың хорадығларын паза парыстарын апарарға чахсы оңдай пирче.
Киштеевтер нинҷе-де сӧбiрее тоғыс орнын пирчелер. Тоғынҷыларына туралар пӱдiр пиргеннер. Тура iстiнде чуртасха кирек нимелер прай пар: iзiг паза соох суғ, чайынҷаң орын, аймах техника паза даа пасхазы. Мыннаң мындар Киштеевтер iнек санын хозарға, чирлерін алғыдарға, хоныхты тилiдерге пӧгiнчелер. Iдӧк грант марығларында аралазарға сағынчалар.
Чоохтирға кирек, чиит фермер Олеся Киштеева пу кӧстегҷе пiлiзiн сыбыра алғыдарға кӱстенче. Ол, Хакасияның аал хонии паза ас-тамах министерствозы иртiрген «Фермернiң школазы» курстарны иртiп, малларға уколлар турғызарға ӱгренiп алған, андох фермерлерге хайдағ хабазығлар парын пiлiп алған, хорадығларны паза парыстарны апарарға, сан пирiстер идерге ӱгренген.
Чахсы кӱннер – пай столлар
Ӱртӱн тойында Хакасияның город-аймахтары аразында марығлар иртiрерi iдӧк хаҷанох кибiрге кiр парған. Пӱӱл iкi марығ иртiрiлген: «Пик сӧбiре – кӱстiг чон» паза «Кӱскӱ сыйыхтары». Полған на муниципальнай пӱдiс ибiҷектернi чазирына прай кӱзiн салған. Пӱӱл ӱӱҷiк тамаа чахсы сыхханда, столлар даа пай полған. Муниципалитеттер, ӧcкiрiп алған чир тамаана махтанып, оларны кӧрiндiре сал салтырлар. Анзы чыылған чонның кӧңнiн кӧдiрген.
«Пик сӧбіре – кӱстіг чон» марығның араласчылары
Иб iстi ӱчӱн кибiрли хакас родтары нандырғаннар. «Пик сӧбіре – кӱстіг чон» родтар презентациязында прай 11 муниципальнай пӱдістең хакас родтарының кізілері араласханнар. Кибірліг хакас ибінде олар пос родының тархынынаңар, аның иткен киректерінеңер, чидіглерінеңер паза сыйыхтарынаңар чоохтааннар. Ӧӧн сценада олар прайзы 5 муң салковайға сертификаттарнаң сыйыхтатханнар. Тастып аймааның алнын Канзычаковтар алғаннар. Олар сӧӧк ағазын кӧзiдiге сығарғаннар. Хайди чоохтапча Лариса Тюмерекова (хыс фамилиязы Канзычакова), аны пӱдiрерге Тастып аймаандағы прай Канзычаковтар тартылғаннар. Iдӧк матырларның сомнары сығарылған.
Асхыс аймаа ӱчӱн Карамчаковтар роды турысхан. Хайди чоохтапча педагогика наукаларының кандидады, доцент Андрей Николаевич Карамчаков, пу родтаң турыстығ, саблығ спортсменнер паза тренерлер кӧп cыххан: Сергей Карамчаков, Инга Карамчакова, Татьяна Карамчакова, Лидия Карамчакова, Наталья Карамчакова, Алексей Карамчаков, Андрей Карамчаков, Андриан Карамчаков, Денис Карамчаков, Юлия Карамчакова паза даа пасхазы. Аннаң пасха, Карамчаковтар Илбек Ада чаада чир-суубыс ӱчӱн турысханнар паза амғы туста иртчеткен ӧнетiн чаа операциязында араласчалар.
«Кӱскӱ сыйыхтары» республика синіндегі кӧзідіг марығда прай муниципальнай пӱдістернің чайаачы делегациялары Хакасияның чир-чайаанының пайын кӧзітчеткен чистектердең, чир тамаанаң паза чахайахтардаң иділген пос оңдайлығ кӧзідіглер тимнеп араласханнар. Филология наукаларының кандидады, «Ине тілі» халых пірігізiнің кнезі Нина Майнагашеваның устаанынаң марығ чарғыҷылары экспозицияларның аймағын паза хоос кӧрімін паалааннар паза чиңісчілерні таныхтааннар: 1 орын паза 15 муң салковайға сертификат Тастып аймаана пирiлген, 2 орын паза 10 муң салковайға сертификат – Сыра аймаана паза 3 орын паза 7 муң салковайлығ сертификат – Ағбан городха.
Пай чир тамаа ӱчӱн прайзына алғыс
Устар аалы
Хакасияда прай национальнай ӱлӱкӱннер – айландырылған пайрамнар. Олардаң Ӱртӱн тойы иң «чиит» полча. Аны 2007 чылда пазох таныхтирға пастааннар. Хысхаҷах тус аразына ол кӱскӱнің ӧӧн таниина айлан парған тирге чарир.
Кибір хоостыра Ӱртӱн тойында 7 ачых тоғынча. Полғаны ла улуғ кирекcіністе. Олар чонға хакас сарыннарын истіп аларға, кирек ниме-нооны садызып аларға, спортсменнер ӱчӱн «ағырарға» оңдай пирчелер. «Устар аалы» ачых ідӧк кізілернің хайиин тӧреміл тартча. Ол узанарға хынчатхан улусха кӧрілген. Пістің республика изебi чох таланттығ кізілерге пай.
Евгений Хмелин 13 чыл мал теерізінең тоғын парир. Аның узаныс туразы «У ветров» адалча. Пастағы туста Евгений пілектестер иткен полза, соонаң ус холлығ ирен ахчаа хапчығастарны, тудынҷахтарны, хурларны чайап сыххан. Ол чоохтапча:
– Хакасияда тӧреміл теернең не тоғынчатхан кізі кӧп нимес. Полғанының на позының чайаачы оңдайы. Тоғыстарыбыс нименең пасхалалча? Піс, аймах техникаларнаң тузаланып, теерде киртiп хоостапчабыс. Садысчатхан мал теерізі чарых ӧңніг. Иткен ниме-ноо тимге сыхса ла, аны сырлапчабыс. Кӧзідімге, тудынҷах ноған ӧңніг полза, аны чазапчатхан чахайахтарны хызылнаң сырлапчабыс. Алында чахығлар хырығ озаринаң даа кірҷеңнер, халғанҷы туста ӧӧнінде Хакасия чуртағҷыларынаң тоғынчабыс. Кӧбізі тоғыстарыбысты сыйыхха чахыпча. Ӧӧнінде холнаң тікчебіc, машинканаң тігілген нимелер парох. Пісті Ағбанда Игарскай орамадағы 11 Б турада таап аларға чарир, ол «Водолей» садығ туразының кистінде орныхча. Аккаунттар прай социальнай сетьтерде пар.
Узанҷых халын теернең тоғынчаттыр. Аннаң тігілген хапчығаснаң алай тудынҷахнаң кӧп чыл тузаланарға чарир. Че сынап хоостар аймағы хайхатча. Евгений Хмелин теерде пӱӱрнің, абаның, хара хустың, тӱлгӱнің омаларын, чистектерні, ӧзімнерні киртiп салтыр. Орнаменттері чи хайдағдыр! Ікі тӧӧй тоғыс таппассың.
Идінҷек Татьяна Сагатаева ідӧк ӱлӱкӱннерні иртірбеске харасча. Чир-суғҷыбыс – «Этника – культура коды» кип-азах брендiнің тӧстегҷізі. Абахайлар Татьяна Николаевнаның кӧгенектерін, пӧріктерін хынып садысчалар. Брендтің чыындызы чылдаң чылға ӧсче. Орнаменттернең чазалған юбка-килттер, мойдырыхтар, жакеттер ипчілернің кӧңніне кірчелер. Оларны кӧгенектернің дее, блузкаларның даа тастына кис саларға чарир. Хайди таныхтаан идінҷек, Хакасияда кип-азах сығарчатхан брендтер саны ӧсче, че кізілер амғы тусха килістіре тігілген кӧгенектерні ӱлӱкӱннерде ле кис чӧрчелер. Пӱрӱттер, тізең, чонының пай культуразын кӧзідіп, национальнай кип-азахха кӱннің сай чазанарға тимделер. Итсе, Тағлығ Алтайнаң тиңнестірзе, Хакасияда брендтер саны даа кӧп, кип-азах аймағы ӧріндірче. Чир-суғҷыбыс Бурятияда паза Алтайда пӱӱл чайғызын пол килтір. Татьяна Сагатаева чоохтапча:
– Чайғы тус мағаа тӱзiмніг ирткен. Кип-азахты садып, «Сибирьнің тилекейі» фестивальда, Эл Ойында араласхам. Сус посёлокта орын ӱчӱн 20 муң салковай тӧлеем, анда чахсы парыстанып алғабыс. Эл Ойын – алтайларның кибірліг ӱлӱкӱні, оңдайынаң Тун пайрамға тӧӧй. Чорыхтар кізінің cағыс-кӧрізін алыстырчалар, кӱс хосчалар.
Узанҷых Татьяна Сагатаева садығ тузында
Чир тамаа пайы
Пу иң татхыннығ ачых. Анда иртенӧк хайыныс пасталча. Кӱлӱк чон мӧӧт, миске, ӱӱҷік тамаан садыға сығартыр. Оларның кӧбізі – ӱлӱкӱнде чыл сай араласчатхан улус. Че Маткичіг аалның чуртағҷызы Николай Чебодаев Ӱртӱн тойында пастағызын на садығ иттір. Хайди таныхтаан Николай Иванович, алында пу тоғыснаң ипчізі Изольда Борисовна айғасхан. Ол амды улуғ маң чохта, Пии аймааның алтын столын саларға полысча. Аннаңар ханны посха садарға килісче, 1 килограммны 650 салковайға. Чир-суғҷыбыс аны хакастар садызарлар тіп сағынтыр. Орыстар даа аалдағылар тимнеен чиисті чіп аларға харасчалар.
Ӱлӱкӱн тузында идінҷектер, чонны азырап, прай кӧңнілерін салчалар. Кибір хоостыра менюда сістеен ит (500 салковай), плов (450 салковай), хан (500 салковай), чарбалығ ӱгре (300 салковай) полғаннар. Идінҷек Екатерина Шумская Харатастаң. Чиит ипчі хада хонғанынаң кресен-фермер хониин тутча. Ирепчі малларны паза сосхаларны азырапчаттыр. Ідӧк оларның полуфабрикаттар цеғы пар. Ол Хызыл Ағбанда орныхча. Ипчінің чооғынаң, ӱлӱкӱн тузында садығ чахсы парча. Ӧмедегілер Ӱртӱн тойына 100 килограмм хан, 20 килограмм лагман, оох халастар, хот-догтар, бургерлер тимнеп салғаннар. Ідӧк идінҷектер сырны, хайахты, хуйғуны, аймах колбасаны садыға сығарғаннар. Екатерина Васильевна таныхтапча:
– Пу тоғыснаң пизінҷі чылы айғас парим. Пісті чыл сай ӱлӱкӱннерде аралазарға хығырчалар. Пӱӱн ӧменең 9 кізі cыхты. Айас кӱнде тоғынарға истіг. Ас-тамах толдыразынаң садыл парарында ікінҷілебинчем.
Матырлар мӧрійі
Пӱӱл спорт программазына тӧрт кӧрім кирілген: тобит, гиря кӧдірері, ағаснаң тартыс паза хапчаң тас. Иң пурун пас меетке гиревиктер сыхханнар. Оларны частары паза кӧдірімнері хоостыра нинҷе-нинҷе ӧмее чарыбысханнар. Хыстар паза ооллар алынҷа марығласханнар. 29 частығ Наталья Есина, Ағбанда чуртапчатса даа, Боград аймааның алнын алған. Спортсмен гиря кӧдірерінең олған тузынаң айғас парир. Аның тренері – Александр Шипилев. 2014 чылда Наталья Россия первенствозында ӱзінҷі орынға сыххан. Ӱртӱн тойында абахайлар 16 килограмм пасчатхан тирігні пір холнаң 5 минута кӧдіргеннер. Хайди таныхтаан Наталья, илееде тус тренировкаларға чӧрбеенде, хатығ чухча. Ол 2,5 минута ла сыдастыр. Іди дее полза, чиит ипчі тирігні 50 хати кӧдірібіскен, аннаңар 60 кг теере пасчатханнарның аразында чиңіс тутхан.
Марығ хыызында парча
Хакастар харбазарға хынадырлар. Кӱрес программада полза, кибіске улуғлар-кічіглер сыхчалар. Пасха спорт кӧрімнерiнде чир-суғҷыларыбысха пірееде ле тоғазарзың. Ӱртӱн тойында чоныбыстың ӱчӱн Кирилл Боргояковнаң Рустам Ульчугашев турысханнар. Рустамға 15 час, ол Ағбан пилтірі посёлоктаң. Саарбах 8-ҷі класста ӱгренче. Пос туста спортсмен ікі cекцияа – грек-рим кӱрезі паза гиря кӧдірері – чӧрчеттір. Кӱскӱ пайрамында ол кічіглернің аразында марығласхан. Аның пик хылиина морсынарға кирек. 5 минута аразына саарбах 16 килограммнығ гиряны 127 хати кӧдірібіскен. Аның ікінҷі орын. Сағыстарынаң ӱлезіп, Рустам чазырбин теен:
– Най сидік полтыр. Марығ соонда хол даа, азах таа чох халған чіли пілдірген.
23 частығ Кирилл Боргояков ағаснаң тартыста позын турыстыра кӧзіткен. Таллағ тузында хакас оол Дмитрий Леденёвты чиңіп алған. Дима – гиревик, ол пір ле хати нимес улуғ марығларда Хакасияа чиңіс ағылған. Кириллнең чоохтасханда, чиит кізі Салғын аалдаң. Хакас гимназияда ӱгренчеткенде, олаңай кӱресте узын сынаптыр. Халғанҷы пис чыл Боргояков регбинең айғасча. Ол регбиҷе cпорт узына кандидат. Амғы туста ол психологка заочно ӱгренче паза тоғынча. Ағаснаң тартыста Кирилл 85 кг асхынах пасчатханнарның аразында чиңіc тутхан.
Че сын алыпха Андрей Кляузовты санирға чарир. 31 частығ ирен халғанҷы пис чыл пірдеезіне маң пирбинче. Ол хапчаң таста кӧрігҷілерні таңнатхан. Пӱӱл тиріг 70 килограмм пасхан, аны спортсменнерге 2 минута иңні азыра тастирға киректелген. Андрей хапчаң тасты 26 хати тастабысхан. Ағаа хоза Ағбан пилтірі посёлоктың чуртағҷызы ағаснаң тартыста паза гиря кӧдірерінде чиңіc тутхан.
Тобиттеңер чоохтаза, ипчілернің аразында Валентина Епишина (Сорығ) алтын медальны холға кирген, Яна Чочиева (Асхыс аймаа) ікінҷізі полыбысхан, Дарья Михайлова (Харатас) – ӱзінҷізі. Ир кізілернің аразында Виктор Бутанаевке (Таштып аймаа) оң полған, Пётр Какаяковтың кӱмӱc медаль, Макар Комозаковтың (Асхыс аймаа) хола медаль.
Cомнар Дмитрий Сунчугашевти
Автор :
Оксана Котюбеева, Майя Кильчичакова
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
