Хыныстарын паза чӱрек чылиин читiрчелер
30.09.2026
Хабарлар
Воспитатель кӱнi. Орыс драма театрында Воспитатель паза школа алнындағы ӱгредiг тоғынҷылары кӱнiне чарыдылған улуғ пайрам ирткен
Андар республиканың олған садтарында тоғынчатхан устағ-пастағ, ветераннар, воспитательлер, логопедтер, психологтар, дефектологтар, музыка паза физическай культура ӱгретчiлерi паза пасха даа специалисттер, тоғынҷылар хығыртылғаннар. Олар прайзы кӱннiң сай кiчiг частығ иркеҷектерге хыныстарын, чӱрек чылиин читірчелер, улуғ чуртассар iзестiг хаалағлар идерге, чайаачыларын азарға полысчалар.
Ана оларзар улуғ сценадаң Хакасия пазы Валентин Коновалов айланған.
– Олған сады ол пастағы орын полча, хайзында кiчiг палаҷах ынағлазарға, орта чоохтазарға, улуғларға пастағы сурығлар пирерге ӱгренче. Пу туста оларның хыринда пӧзiк пiлiстiг, нымзах чӱректiг воспитательлер полчалар. Пу тоғыс сыдамах поларын на кирексiбинче, iдӧк кӱстi кирексiпче.
Воспитательлернiң, кiчiг воспитательлернiң, ас-тамах тимнепчеткен устарның, логопедтернiң полғанының на позының пӧгiнi, че олар прайзы паланың тилiзiне, хорғыс чох поларына, хазиина теелче. Ӱлгӱ, тiзең, олғаннарға паза тоғынҷыларға прай кӱзiн салып полызарға кӱстенче. Пiс олған садтарын пӱдiрчебiс, иргiленчеткеннерiн нааҷылапчабыс, iдӧк аның инфраструктуразын иптепчебiс. Че пiс пiлчебiс, пiр дее программа, наа оборудование воспитательнiң чылығ сӧзiне, амыр хылиина, полызиина турбас. Аарлығ воспитательлер паза олған садтары тоғынҷылары, алғыстапчам сiрернi профессия ӱлӱкӱнiнең, – таныхтаан чооғында республика пазы.
Олған садтарының тархынынзар айланза, иң пурун олар чазыда паза пӱдiрiгде iстенчеткен тоғынҷыларның палаларына азылғаннар. Паба-iҷелер, от тоғызында iстенчеткен, туралар пӱдiрчеткен туста, палаларын олған садтарында азырап, оларның соонҷа кӧр турарға кирек полған.
Пастағы яслялар пiстiң регионда 1926 чылда азылғаннар. Пастап нинҷе-де ле полған, че соонаң оларның саны хозыл сыххан паза андар чӧрчеткен палаҷахтарның саны хозылған.
Илбек Ада чаа чыллары. Ленинград облазынаң Хакасиязар нинҷе-де эшелон читкен. Анда кiчiг палаҷахтар. Оларға пiстiң регионда нинҷе-де олған интернады паза олған туразы азылған. Олған садтары нинҷе-нинҷе палаа пос туразы пол парған, соонаң Хакасия оларға ӧскен чирi полыбысхан. Прайзының паба-iҷезi чаадаң айланмаан нооза. Мында оларны азырааннар, оларның соонҷа кӧргеннер паза ӱгреткеннер.
Чаа соондағы чылларда Ағбандағы ӱгретчiлер училищезiнде олған садтарында тоғынар квалификациялығ методисттер паза воспитательлер тимнел сыхханнар. Анда студенттер кiчiг палаларнаң орта тоғынарға ӱгренгеннер, ӱгредiг организацияларында практика ирткеннер. Олох туста олған садтарында тоғынчатхан специалисттернiң квалификацияларын тилiдер тоғыс парған. Оларға ӧнетiн курстар, семинарлар иртiрiлген паза улуғлары оларнаң опыттарынаң ӱлескеннер. Алынҷа хайығ салылған хакас тiлiне паза культуразына.
Хакасияда школа алнындағы ӱгредігҷе пастағы методист Галина Александровна Анкудимова полған. Ол 1950 чылларда полған. Галина Александровна М.Горькийнiң адынаң ӱгретчілер институдының выпускнигi полған.
Соонаң пу кӧстегде пасха даа специалисттер тоғынғаннар: З.П.Суслова, Л.И.Степаненко, 1976 чылдаң сығара, тізең, методист, соонаң школа алнындағы ӱгредіг кабинедінің устағҷызы Мария Прокопьевна Полеева полыбысхан. Аймах чылларда кабинетте iдӧк Вера Ивановна Листратенко, Варвара Константиновна Петелина, Александра Ивановна Боргоякова тоғынғаннар.
Школа алнындағы ӱгредіг кабинеді аймахтағы паза городтағы ӱгредіг пӧліктерінің методисттерінең палғалысты ӧткін тутхан.
90 чыллар прай хазнаа аар тус полған. Пу туста олған cадтары пӱдiрiлбин сыхханнар, аннаңар андар теес ӧскеннең ӧс сыххан. Соонаң хазна стандарттары алыл сыхханнар. Олған садтарының тоғызына наа оңдайлар кирiлгеннер. Анда воспитательлердең пасха, педагог-психологтар, физическай культураҷа инструкторлар тоғынып пастааннар. Iдӧк олғаннар чайаачызын тилiтчең специалисттер кирiлгеннер.
Наа чӱс чылда экономика азахха тур сыххан. Хазна олған садтарына улуғ хайығ айландыр сыхча. Андар наа оборудование алылча, наа ӱгредiг программалары кирiлче паза хакас тiлiн ӱгренчеткен группалар азыл сыхчалар. Пу тоғыс амғы даа туста узарадылча.
Регионда олған садтары хатап пӱдiрiл сыхханда, андар теестер хызырылғаннар. Амғы туста Хакасияның олған садтарынзар муңарлап иркеҷек чӧрче. Оларға 160 азыра хазнани паза алты хазнани нимес олған сады тоғынча. Национальнай проекттерҷе паза программаларҷа наа олған садтарының пӱдiрии узарадылча. Амғы туста оларда iкi дее айлығ палаҷахтарны кӧрер оңдайлар пар.
Олған садтарындағы воспитательлернiң тоғызы уғаа нандырығлығ полчатханын чоохтирға даа кирек чоғыл. Анзын прайзы даа оңнапча полар. Пiрееде наа ла килген палаҷахтар тонанып, чалаастанарын, самнах тударын оңнабинчалар нооза. Нинҷе кӱс кирек воспитательлерге оларны посха сыданарға ӱгредiп аларға? Группада, тiзең, пiр-iкi пала нимес, 10 азыра, пiрееде 20-ге дее чағын полча.
Аннаңар пу тоғысты нандырығлығ ла нимес, че iдӧк аар тоғысха санапчалар. Паза ағаа ипчiлер ле сыдан полчалар. Иреннернiң саны пу профессияда асхынах таа нимес, чоғыллар.
Аннаңар даа, неке, Воспитатель кӱнiне чарыдылған пайрамда оларға алғыстас сӧстерi илееде полған, воспитательлерге паза олған садында тоғынчатханнарға республика паза Россия синiндегi сыйыхтар читiрiлген. Оларны воспитательлер, социальнай педагогтар, логопедтер, олған садтарының устағҷылары, ідӧк ӱгредіг киреене нандырчатхан хазна паза муниципальнай ӱлгӱ органнарының тоғынҷылары алғаннар. М.Ю.Лермонтовтың адынаң Орыс драма театрында cыйыхтас пiр час артиинаң ирткен.
Таныхтатханнарның санында Асхыстағы «Тополёк» олған садының воспитательi Дина Кичеева полған. Дина Сергеевна Россияның просвещение министерствозының Аарластығ пiчиин алған. Олған садында ол 10 чыл азыра тоғын парир. Пастап хакас тiлiнҷе воспитатель полып тоғынған. Группаларҷа чӧрiп, палаларны хакас тiлiне ӱгретчең. Амды ортын группада воспитатель полча.
Дина Кичеева
– Пiстiң тоғыста ӧӧнi – палаларға паарсиры, ачынары, тоғысха хынары. Iдӧк тустаң халбасха. Ӱгредiгде, воспитаниеде амғы технологияларнаң тузаланарға, олғаннарның хайиин тартарға, – чоохтапча Дина Кичеева.
Иң кӧп сыйых регион кiнiнiң, Ағбанның, олған садтарының тоғынҷылары алғаннар. 30 азыра кізі. Оларның аразында «Кристаллик» олған садының воспитательi Евгения Кискидосова полған. Ол «Россия Федерациязының ӱгредіг киреенің аарластығ тоғынҷызы» атха турысхан. Евгения Сергеевна илееде чыл ӱгредiг киреенде iстен парир. Олған садында палаҷахтарны хакас тiлiне ӱгретче, хакас культуразынаң таныстырча. Iдӧк улуғ опыттығ воспитатель ӱгредiг киреенде наа ла iстенiс чолын пастапчатхан чиит специалисттерге пастағы хаалағларны идерге полысча. Оларға ӱгредiг кӧстегҷізі полча.
Позы воспитатель профессияда cыбыра ӧзерге кӱстенче, аймах марығларда араласча. Нинҷе-де чыл мының алнында ол, республикада хакас тiлiн апарчатхан иң артых воспитатель полыбызып, Россия синiнде Хакасия адын арачылаан.
Сом r-19.ru сайттаң паза авторни
Автор :
Оксана Котюбеева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 31 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 | 4 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
