Теелбек чоннарны пiрiктiрче
16.09.2026
Хабарлар
«Час ханат» студияның абахай теелбекчілері
Чайаачы иир. Пу кӱннерде С.П.Кадышевтiң адынаң чон чайаачызының национальнай кiнiнде «Тилекейдегi чоннарның теелбектерi» хайхастығ концерт ирткен
Чайаачы иир орыс чонның теелбектерiнең пасталған. Олар ӧбекелерiнiң чағбан чӱректiг, че олох туста чапчаң паза чiтiг хылых-оңдайларынаңар, тӧреен чир-суубыстың сiлиинеңер чоохтапчалар. Анзын «Саяночка» ансамбль кӧрiгҷiлерге «Сибирята» паза «Вдоль по улочкам» теелбектер пастыра читірген.
Анаң «Час ханат» олған эстрада студиязының кiчiг хызыҷахтары «Чазыдағы порчоҷахтар» теелбек пастыра пӧзiк кӧк тигiр хыри-пазы чох чазыларнаң пiрiкчеткенiн кӧзiткеннер. Сценадағы 7-8 частығ иркеҷектер хай пірее туста таныҷахха чайхалысчатхан порчоҷахтар осхас кӧрiнгеннер. «Ынархас» олған теелбек студиязының араласчылары «Кӧc чӧрҷең чонның тӧлi» паза «Чылғы малның ӱтертiзi» теелбектер пастыра чалаң кiзiлернiң тудынызын даа, адыҷахтарның оңдайларын даа тӧӧй толдырғаннар.
Хыдаттағы паза Индиядағы чоннарның теелбектерi – олаңай ла хыймыраныстар нимес. Оларның культуразында пасты аар-пеер айландырғаны, хол салааларын ээлдiргенi чазыттығ тирең сағысты таныхтапчалар. Чайаачы иирде залдағы кiзiлерге пу чоннарның теелбектерiн кӧрiп аларға оң полған. «Лотостың тынызы» хыдат чонның теелбегiн «Айас» олған теелбек студиязы турғысхан. «Болливуд» индия чонның теелбегiн «Ынархас» теелбек студиязының абахай хыстары толдырғаннар. Ынағ ӧменiң хореографтарына пу сiлiг теелбектi турғызарға Харатастағы техникумның студентi Дарья Топоева полысхан. Чиит хысты, Ағбандағы школаны тоосханҷа, «Ынархас» паза «Кӱн чахайағы» саблығ ӧмелернең хада республиканың ӧӧн ӱлӱкӱннерiнде кӧрерге удаа килiсчең.
– Мин «Ынархассар» 3-4 частығдаң чӧр сыххам, кiчiгдең сығара теелбекнең айғасчам. Аннаңар чуртазымны теелбекнең палғалыстыр саларға чарат салғам. Iди 10 класс соонаң Бурятиядағы ӱгретчiлер колледжiнзер хореограф-ӱгретчi профессиязын аларға кiрiбiскем. Мин анда пӱрӱт, моол, орыс чоннарның теелбектерiнең айғасхам. Че iди килic парған, хазиим хоостыра Хакасиязар нандыра айланғам. Амды Харатастағы техникумда воспитательге ӱгренчем. Че мин теелбектенмин истенминчем, аннаңар «Ынархас» студиязар нандыра айландым. Минi мында улуғ ӧрiнiснең удурлааннар, улам кiчiг группадағы олғаннар. Итсе, студияның хоос устағҷызы Елена Ивановна Шарайның кӧңнi тӱс парған. Ол мин хайди даа хореограф поларға кирекпiн тiпче. Хазиим тыыдып алзам, хынған сағызымны хайди даа толдырып, хореографха ӱгренiп аларбын. Пу чайаачы иирде хынған ӧменең хада чон алнынзар сыхханыма тың ӧрiнчем. Итсе, пастап чӱрексеем, че мин мындағы хызыҷахтарны чахсы таныпчам, аннаңар амырадынарға кӱстенгем. Таңдағы пӧгiннерiмнеңер чоохтаза, минiң теелбектер хоостыра наа сағыстар кӧп. «Ынархас» студияда эвенк, моол чоннарның паза пасха даа наа теелбектернi турғызарбын, – теен чиит хыс Дарья Топоева.
Олох «Ынархас» теелбек студиязының сылағай абахайлары армян композитор Ара Геворкянның «Арцах» кӧӧне «Кӧдiрiлiс» теелбекнең сых килзелер, кiзi идiнҷе соох ойлапча. Хызыҷахтар пу теелбектi Хакасияның сценазында нинҷе дее толдырзалар, аны хатабох пастағызын на кӧрчеткен осхас хайхастығ паза морсымнығ пiлдiрче. Кӧрiгҷiлер хаҷан даа пу теелбектi iзiг айа сабызынаң удурлапчалар паза ӱдесчелер.
Iдӧк сiлiг чайаачы иирде хырғыс, моол, пӱрӱт, испан чоннарның махалығ теелбектерi толдырылғаннар.
– Пӱӱл пiстiң хазнада Россияның чоннары пiрiкчеткен чыл парча, че чайаачы иир тилекейдегi чоннарның теелбектерiне чарыдылча. Пiс пу концерт пастыра чоохтап пирерге кӱстенгебiс: полған на кiзi тилекейнiң хайдағ даа пулиинда чуртаза паза хайдағ даа чонның тӧлi полза, теелбек аймах культураларны паза искусстволарны пiрiктiрче. Ағаа хоза, прай пу теелбектернi олғаннар толдырзалар, анзы пicтi уламох ынағластырча. С.П.Кадышевтiң адынаң чон чайаачызының национальнай кiнiнiң олғаннары амыр чуртас прай чир ӱстӱнде поларға кирек тiп чахсы пiлчелер. Олар полған на чонның культуразын улуғлапчалар. Пiстiң оолахтар паза хызыҷахтар соон сӱрiстiре хакас, испан, орыс паза пасха даа теелбектернi матлама толдыр полчалар. Пiстiң чайаачы кiнде ӧскен палалар чағбан чӱректiглер. Олар прай чоннарның кибiр-чозахтарын пiлчелер паза аарлапчалар. Iдӧк чоохтирға сағынчам, кӧрiгҷiлернiң iзiг айа сабызы пiске иң аарлығ сыйых полча, – таныхтаан С.П.Кадышевтiң адынаң чон чайаачызының национальнай кiнiнiң директоры Анна Шаламова.
Чайаачы иирге сценада теелбектенген олғаннарның iҷе-пабалары, харындас-пиҷелерi, туңмалары, аға-ууҷалары килгеннер. Олар мындағ чарых концерттернi пiр дее иртiрбинчелер. Хайди килбес се? Сценада оларның «чылтызахтары» чарыпчалар нооза.
– Минiң хызыҷаам Кира Ағбандағы 18№ школада 2-ҷi класста ӱгренче, «Час ханатсар» iкiнҷi чылы чӧрче. Пӱӱн «Чазыдағы порчоҷахтар» теелбекте араласты. Теелбектенчеткен палалар сiлiг пас чӧрчелер, олар сценадаң хорыхпинчалар паза постарын чон аразында ӧткiн тудынчалар, аннаңар иркеҷеемнi «Час ханатсар» пирiбiскем. Кира студиязар неделяда тӧрт хатап чӧрче. Теелбекнең айғазары аның кӧңнiне кiрче. Хызыҷаамның прай концерттерiне сӧбiренең чӧрчебiс. Амғы оой нимес туста мындағ чайаачы иирлер чуртағҷыларның чӱректерiн часхарчалар. Прайзына хада тудынарға кирек. Амыр чуртас хайди даа пасталар, – кӧңнiнең ӱлескен чиит iҷе Татьяна Кайнакова.
– Минiң пархаҷаам Арина Сухих пастағы класстаң сығара «Айас» теелбек студиязанзар чӧрче. Ам пизiнҷi класста ӱгренче. Мин пис чыл аны ӱдес чӧргем. Ам Культура туразынзар позы парыбысча. Хызыҷахтар уғаа сiлiг теелбектенчелер, кип-азахтары даа ӧкер. Концерт тузында сценазар кӧрзем, харах частарым постары ла ах килчелер, iди пархаҷаамның ӱчӱн прай чӱреемнең ӧрiнчем. Мин дее теелбектенерҷiкпiн, че тузым ирт парған, аннаңар чииттернең ӧкерсiнерге ле халча. Пу концертте олғаннар аймах чоннарның прай теелбектерiн матлама толдырғаннар. Постары ол чирлерде ӧсчеткен не чiли хандыра теелбектенгеннер. Хореографтар чон алнына кӱстiг тоғыстарын сығарчалар. Оларның чайаачылары мыннаң мындар iдӧк ӧңнензiн, – теен Валентина Чучунова.
Сом Дмитрий Сунчугашевти
Автор :
Татьяна Тютюбеева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
