Наа ӱгредiг чылы – наа кӧстеглер
26.08.2026
Хабарлар
Асхыс аймаандағы Катановтағы, Калининдегі паза Полтахтағы школалар директорлары Светлана Ненашева, Фёдор Боргояков паза Любовь Боргоякова
Конференция. Наа ӱгредiг чылы пасталар алнында, ӱгретчiлернiң конференциязы чыл сай иртче. Анда кибiрли ирткен ӱгредiг чылының салтарлары идiлче паза наа ӱгредiг чылына пӧгiннер турғызылча, алызығлар ӱзӱрiлче
Ӱгретчiлернiң орғах айындағы кибiрлiг конференциязы М.Ю.Лермонтовтың адынаң Орыс драма театрында ирткен. Андар муниципалитеттернiң ӱгредiг устаныстарының, школаларның, олған садтарының, хоза ӱгредiг учреждениелерiнiң устағ-пастаа, халых организацияларның устағҷылары чыылысханнар. Пу чылда конференция «Образование в Хакасии: профессиональный диалог в условиях современных вызовов» адалған. Аның пленарнай чардығында паза площадкаларында пiр муңа чағын кiзi араласхан. Оларзар Россияның просвещение министрi Сергей Кравцов улуғ экраннаң айланған. Iдӧк чыылығ араласчыларынзар Хакасия пазы Валентин Коновалов олох экраннаң наа ӱгредiг чылы пасталчатханынаң, ӱгретчiлер палаларға пілістер пиреріне, оларны чуртаста посты орта тудынарға ӱгредеріне, чир-сууна хыныстарын тилідеріне улуғ хозым итчеткен ӱчӱн алғыстаан.
Хакасияның ӱгредіг паза наука министрі Анатолий Бутенко, ирткен ӱгредiг чылының салтарын идiп, 2026-2027 ӱгредiг чылында кирiлчеткен алызығлардаңар, хығыртығлардаңар, пӧгіннердеңер паза кӧстеглердеңер искiрген. Россия президентiнiң чахии хоостыра олған садтарының тоғыс кӱнi хозыларға кирек. Пу чахығны Алтай паза Асхыс аймаандағы школа алнындағы нинҷе-де организация толдырыбысхан. Школаларда «продленкалар» санын хозарынҷа тоғыс апарылча. Олар совет тузында полғаннар, че соонаң чох идiлгеннер. Амды ол школаларзар айландырылча. Удаа паба-iҷелер орайға теере тоғынчалар. Пу туста палалар, ибде чалғысхан одырбас ӱчӱн, школада поларлар. Че олар анда олаңай тус иртiрбестер, ибдегi тоғыстарны толдырарынаң пасха, оларның пiлiстерiн алғытчаң занятиелер иртiрiлер.
Чағдапчатхан чылда школада iкi предметтi тирең ӱгренерi чох идiлче. Амды олғаннар постары кӧрерлер, хайдағ паза нинҷе предметтi оларға тирең ӱгренерге. Анзы таңдағы профессияны таллап албаан ӱгренҷiлерге килiстiре. Арған сағыс чуртасха тирең кiр парир. Оларнаң амғы саарбахтар орта тузалан поларға киректер. Аннаңар информатика уроктарында ӱгренҷiлернi арған сағыснаң тузаланарға ӱгредiп пастирлар.
Ирткен ӱгредiг чылында хазнаның школаларында естественно-научнай паза математика ӱгредиине улуғ хайығ салары пасталған. Пу тоғыс мыннаң мындар узарадылар. Республикада физика, математика, химия паза даа пасха естественно-научнай уроктарны апарчатхан ӱгретчiлернiң квалификациялары кӧдiрiлче, кабинеттер нааҷылалча, оборудование алылча.
Тархын предмедiне улуғ хайығ cалылча. Олғаннар, Россия тархынын ӱгренерiнең пасха, iдӧк пос регионының тархынын ӱгренерлер. Хакасияның тархынын ӱгредер учебниктер федеральнай переченьге кирiлгеннер.
Амды хай пiрее школаларда олғаннарға пiлiстерi ле ӱчӱн паалар турғызылбас. Ӱгренҷiлернiң тудынғанына iдӧк паалар турғызылар. Оолах-хызыҷахтар постарын хомай тудынзалар, пасха ӱгренҷiлерге хадылзалар, ӱгретчiлернiң чоохтарын испезелер, дневниктерде аннаңар таныхталар. Пу эксперимент республиканың аймах муниципалитеттерiнiң 10 школазында иртер. Анда 2 – 8 класстағылар аралазарлар.
Аннаң пасха, профориентацияа, тоғысчы специалисттернi тимнирiне паза даа пасха кӧстеглерҷе тоғыс аннаң андар апарылар. Наа ӱгредiг чылына школалар прай тимделер, олар сыныхтағ иртiбicкеннер. 150 азыра школа паза олох синҷе олған сады олғаннарға iзiктерiн азарға тимде. Алты школада паза нинҷе-де олған садында тыхтағ тоғыстары парчатханда, анда ӱгредiг чылы соонаң пасталар.
Терроризм полдыртпазына улуғ хайығ салылча. Ӱгредiг организацияларында аймах искiрiг системалары кирiлген. Аннаңар Асхыс аймааның Полтахтағы школазының директоры Любовь Боргоякова искiрген.
– Тӱрчедең наа ӱгредiг чылы пасталыбызар. Пӱӱл пiстiң школада 120 олған ӱгренер, 24 ӱгретчi тоғынар. Наа ӱгредiг чылына тимненерге пiстiң школаа ахча позыдылған. Ол терроризмнең хорғыс чохты тыыдыбызарына пирiлген. Школазар алынҷа чарытхы тартылған. Амды пiстiң школа паза филиалларыбыс ибiре чарытхы пар. Ол аалдағы чарытхынаң палғалыстығ нимес.
Пуох кӧстегҷе тасхар «громкоговоритель» турғызылған. Андағ оборудование школалар iстiнде пар, че наа чахығлар хоостыра ӱгредiг организацияларының тастында ол поларға кирегӧк. Ӱгренҷiлернiң тасхар физкультура урогы иртчетсе алай ба олар олаңай тасхар ползалар, оларға искiрiг чидер ӱчӱн идiлче.
Конференцияда профессиональнай чоохтазығны федеральнай спикерлер – «Дневник.ру» паза «Сферум» платформаларның кiзiлерi Ксения Фомина паза Артём Придорожный, Хызылчардағы хазна педагогика университедінің ректоры Мария Холина, министр орынҷылары, муниципалитеттер пастары, Хакасияның халых, чииттер, ӱгредіг пірігістерінің кізілері узаратханнар.
Кӧдiрiлген темаларның аразында – кадрлар суриин пӧгері, тоғыс ӱчӱн тӧлег системазын чахсыландырары, ӱгредіг системазында национальнай паза региональнай проекттерні чуртасха кирері, аалдағы школаларның наа оңдайлары, патриотическай ӱгредіг, ӧсчеткен тӧлнің аймах сфераларда хорғыс чох полары.
Конференция тоғызында прай 500-че кізі араласхан. Аның iкiнҷi кӱнiнде ӱгретчілерге аймах кӧстеглерҷе 20 азыра секция тоғынып пастаан. Анда иң кирексіністіг паза ағырсымнығ профессиональнай темаларны паза сурығларны ӱзӱргеннер.
Хайди искiрче Хакасияның ӱгредiг паза наука министерствозы, пӱӱл республиканың школаларында 70 муң азыра олған парта кистiне одырар, оларның пис муң азыразы – пастағы класстағы палалар. Олғаннарға 10 муң азыра ӱгретчi пiлiс пирер.
Сом Дмитрий Сунчугашевти
Автор :
Оксана Котюбеева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
