Туған-чағыннары, чӧлег полып, сидiксiнiстернi тобырарға полысчалар
26.08.2026
Хабарлар
Алёна Тохтобина паза СВО ветераны Владимир Сазанаков
Матырлар тузы. Пии аймаандағы Киндiрлiг пилтiрi аал чуртағҷылары Алёна паза Cергей Тохтобиннер кӱстенҷiк паза тоғысха кӱс ирепчi полчалар. Олар СВО ветераны Владимир Сазанаковха аар палығлатхан соонаң наа чуртасха кӧнiгерге хабасчалар
Сӧбiредеңер
Алёна Тохтобина чағбан чӱректiг паза ӧткiн тудыныстығ. Чиит ипчi аалдағы ФАП-та пол чуғҷаң полып iстенче. Пiстi чылығ удурлаан, юрта оңдайынаң идiлген беседказар иртiрген. Оградазар кiргендӧк, кӱлӱк паза кӱстенҷiк сӧбiре чуртапчатханын сизiнерге чарир. Iкi саринаң чуртаҷаң туралар кӧрiнгеннер, пiрсi улуғ тура, iкiнҷiзi сала кiчiг полған. Оградазар ирткендӧк, хакас ибi харахха тасталған, ол чайғы туста тузаланҷаң иб полчаттыр. Хайди таныхтаан Алёна Тохтобина, чайғызын аалҷылар килзе, анда оларға тынанҷаң орын полча.
Алёнанаң Сергей, постарының iкi палазын ӧскiрiп, оларға ӱгредiг пиргеннер. Тун хыстары Эльвира Тохтобина, медсестраға ӱгренiп, ӱс чыл Ағбандағы имнег туразында приёмнай покойда тоғынған. Амғы туста Камчаткада специальнозы хоостыра тоғын парча. Тимофей ооллары, Ағбанда тимiр хабыстырҷаң усха ӱгренiбiзiп, Хызылчарда профессиязы хоостыра пӧзiк ӱгредiг алған, амды чахсы ус полча. Армиядаң килiп, палыхтығ заводсар тоғысха кiрiп алған. Пӱӱл чайғызын Тимофей Светлананаң хоных хонғаннар, оларның Аврора хызыҷағас тӧреен.
Тохтобин ирепчi туғаннарының ӧкiс халған Маша хызыҷахты, сӧбiрезер алып, ӧскiрче. Ол алты частығда чалғызан хала парған. Амғы туста Маша 16 час толдыр салған, Пиидегi 15 № училищезер штукатур-малярға ӱгренерге кiрiп алған.
Социальнай чӧптезiг
Тохтобин ирепчi мал-хус тударынаң айғасча. Олар аттарны, iнектернi, хойларны паза сосхаларны тутчалар. Хустарны кӧрзе. ӧртектер, таңахтар паза хастар пар. Олар, пос хониин тилiдер ӱчӱн, чонға социальнай хабазығ пирҷең устаныссар айланып, социальнай чӧптезiг iкi хати иткеннер.
– 2024 чылда, пос хониин тилiдер ӱчӱн, социальнай чӧптезiг идерiнең пастағызын айғасхам. Сӧбiре парызын кӧргенде, пiске чӧптезiг идерге чарадығ пиргеннер. Iкi саалчатхан мал алыбысхабыс паза пiр ат садызып алғабыс. Мал соонҷа кӧп чӧрерге килiсче, аннаңар хонғанымнаң ат садызып аларға cағыныбысхабыс. Пiс ӧнетiн ӱгредiглiг атты алғабыс, аны ӱгредiп, тус чiдiрбеске тiп. Садысхан соондох асхырыбыс тоғынып пастаан, хонғаным Сергей ол атнаң Табат аалда хой хадарчызына кiрiбiскен. Ӱр ниместе оолғыбыс хулуннығ пии садызып алған. Ол даа тоғыс чох турбинча, аалдағы чуртағҷыларның хойларын аннаң хадарчабыс.
Пӱӱл iкiнҷiзiн социальнай чӧптезiгҷе хазна хабазиин алғабыс. Пастағы чӧптезiг хоостыра прай сан пирiстер тузында пирiлген полза, чӧптезiгнi хатабох идерге чарадылча. Пiстiң пос тракторы пар, аның олаңай иргi тырбос чох полған. Пiс амғы тусха килiстiре рулонға ораапчатхан тырбос алып алғабыс, – чоохтаан Алёна Тохтобина.
Аннаң пасха, Тохтобиннер сӧбiрезi ӱӱҷiк тамаан салча, олар ӱc ӱӱҷiкте яблах паза оох-теек ниме-ноо салчалар.
Туғаннар
Алёнанаң сӧбiрезiнеңер паза пасха даа ниме-ноодаңар ӱр чоохтасхабыс. Минiң хайиимны, хайди оларның сӧбiреде СВО ветераны Владимир Сазанаков чуртап пастабысханы паза хайди олар туған полчатханы тартхан.
– Володя хонғанымның улуғ пиҷезiнiң палазы полча. Сӧбiрезiнең Будёновка аалда чуртаан, че хонғанынаң чарылыс парған. Ипчiзi парыбысхан, палаларны апсаана артыс салған. Чурттарында пес иргi полған, кiрпис тӱс парып, ол палаларынаң хада пес тӱдӱнiне оох парған. Хомзынысха, iкi кiчiг палазы изен-хазых нимес. Улуғлары Дарья паза Нина iҷезiнең хада чуртапчалар, – чоохтаан Алёна Тохтобина.
Сӧбiреде чобағ пол парған соонаң Владимир Сазанаков СВО-зар парарға чӧптезiг пазыбыстыр. Iди 2025 чылда орғах айында ол ӧнетiн чаа операциязында аралазып пастабысхан. 2026 чылның ciлкер айында Алёнанаң Сергейге искiргеннер: «Владимир сағба чох чiт парған». Тохтобин ирепчi чағын туған полчатханнаңар, чааҷыдаңар прай хабарларны оларға искiргеннер.
Палығлатханы
Владимир позы чоохчыл нимес, аннаңар хайди палығлатханнаңар паза пiстiңнерзер килгеннеңер кӧп чоохтабаан.
– Дроннарнаң чаалааннарында хорғыстығ полған. Олар ибiрiбiскеннер, хусхаҷахтар чiли учух чӧргеннер. Мин оңарынғанымда, ибiре хазых кiзi чох полған. Пiлiнгем, полызығ чағында полбас, пiстiңнерзер парарға кирек. Iкi азаам палығлаттыр салғам, аннаңар чызынахтирға килiскен. Мин пiстiңнерзер 20 кӱн чызынахтаам. Айланчатханда, пiстiң чир-суғҷыбысха, ол Асхыстаң полған, тоғас парғам. Ол минi 1,5 километр чӱкесте хаап парған, анаң позициязынзар айланған. Аннаң андар чызынахтаам, танкисттер тоғас парғаннар. Олар мағаа саба чолҷа парчатханымны чоохтап пиргеннер. Минi алып алғаннар, госпитальға читiргеннер. Олар полбаан ползалар, ыырҷының холына кiрерҷiкпiн, неке, – чоохтаан Владимир Сазанаков.
Чааҷының пос чуртазының иң хорғыстығ паза иреелiстiг кизегiн сағысха кирерi килбинчеткен, аннаңар Алёна Тохтобина чоохты узаратхан.
– Владимир контузиялығ полған, iкi азаан палығлаттыр салған. Пiстiңнерзер парчатханда, кӧп хан чiдiр салған, аны танкисттер алып алғанда, ол сала-сула оңарынҷах полтыр. Госпитальзар читiргеннерiнде, пiр азаа снарядтарға прай тали тартыл партыр, аны ал халарға килiспеен. Iкiнҷi азаа кизектерге палығлатхан, аны ал халғаннар. Аны имнеп, пис госпиталь алыстыр салғабыс, ағаа iкiнҷi азаан чох идерге чоохтапчалар. Амды операцияа парарға тимненче, протезтер турғызарға киректелер. Чааҷыларға чахсы протезтер турғысчалар, ол пас чӧр полар. Амды хызыҷахтарын школаа тимнебiзiп, хатабох имненерге парарға пӧгiн тутчабыс. Чалғызан ол пар полбас, пiс аны апар килербiс. Анаң хазиин тыыдарға реабилитацияа пар килер.
Алёнадаң сурғам: «Хайди iди килiс парған, Владимир сiрерде чуртап сыххан?».
– Сергейнең аның ӱчӱн уғаа сағыссыраабыс. Владимирге чоохтаабыс: «Хазых ла айлан, пiс синi тастабаспыс, хабазарбыс». Тiрiг айланғанда, ӧрiнгебiс, постарыбыссар ағылғабыс. Амды ағаа полызарға кӱстенчебiс. Аны амыр чуртасха айландырып, иптiг чуртасха кӧнiктiрербiс. Палалары пабазынаң чуртирға сурынчалар, чарғы пастыра чарадығ иттiрiп алза, хыстарын позынзар кӧзiрiп алар. Пiс хонғанымнаң полызарбыс, аны тастабаспыс, – чоохтаан Алёна Тохтобина.
Чуртас узарадылча
Алёнанаң Сергей мыннаң мындар Владимирге полызарға пӧгiнчелер.
– Иң пастағызын Владимирнiң палалары пабазынаң чуртирға сағынчатханы сағыссыратча. Азағынаң палғалыстығ имнег полызиин алып алған соонаң пӧгiннернi мыннаң мындар толдырарбыс. Пiс ағаа пенсия аларға пiчiктер тимнирге полысхабыс, ветеранскай тӧлег иттiр салғабыс, пiчiктер хоостыра прай хада чӧргебiс. Ол ахчазына хызыҷахтарына кип-азах ал пирче, школаа тимнирге ахча пирген. Киректелчеткен ниме-ноо ал салғабыс.
Ағаа палығлатханнаңар тӧлег пирiлген. Пiснең хонҷыхти тура садылча, аны садызып аларға пӧгiн тутчабыс. Хонғанымнаң прай киректелчеткен тыхтағ тоғыстарын ит пирерге чӧптезiбiскебiс. Суғ туразар тартарға кирек паза амғы тусха килiстiре оңдайлар тӧстирге. Прай ол нимелернi иптеп пирзе, хыстарын ағылып алар паза позы оларны ӧскiрер, – чоохтаан Алена Тохтобина.
Садызарға пӧгiнчеткен тура Тохтобиннернең хонҷыхти орныхча. Чағын чуртаза, сыбыра хабазарға оңдай полар, ырахтын ол син полыс полбастар.
Тохтобин ирепчiнi сидiк чуртас оңдайына кiр парған туғанына тастабин хабасчатхан ӱчӱн алғыстирға кирек. Чуртаста ынағлас паза пiлiзiс хаҷан даа ползын. Сағынған сағыстары паза чуртастағы пӧгiннерi толзын.
Сом Дмитрий Сунчугашевти
Автор :
Наталья Тюкпеева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 31 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 | 4 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
