Хазнабыс полысча, улуғларыбыс ӧрінче
13.08.2026
Хабарлар
Хайхастығ тураның сіліг кӧрімі
Тура тойы-2026. Пу наада Ағбан городыбыста уғаа танығлығ кирек пол парды – улуғ частығларыбыс чуртапчатхан пансионатха пайзаң тура тузаланысха пирілді. Амды чуртастың сидік оңдайларына кір парған 100 кізі андар алылар
Чох-а, мындағ нимее киртінерге дее сидік. Харахтарыбыс алнында хайхастығ нымахтағы осхас кӧрімніг ӱс хадыллығ наа тура турыбысты. Ағаа ӧкерсініп тоспинчазың. Нинҷе сыныхти кӧрчезің, анҷа кӧп ӧрініс чӱрекке толча. Чахсы пiлчезің, мындағ пайзаң турада пістің чир-суғҷыларыбыс, амғы оой нимес чуртастың сидік ондайларына кір парған улуғ частығларыбыс часкалығ хоных апарарлар, ӧрінерлер.
Мындағ чалахай кӱнде сағысха 2022 чыл кірген. Андада пісті, хабарҷыларны, пеер наа тура пӱдірілер орында пастағы ӧзек чирге кире сабыларын кӧріп аларға хығырғаннар. Ол туста улуғ частығларның пансионадының устағҷызы полчатхан Владимир Иванович Злаказов, олаңай пӱдірігҷiнің кип-азаан кис салған позы, Хакасия пазы Валентин Коноваловтың хыринда ӧткін хайын чӧрчеткен. Андар кӧрiп, пансионат устағҷызы Россия Федерациязының саблығ имҷізi, Хакасияның Ӧӧркі Чӧбінің депутады полчатханнаңар сағынмассың даа. Чуртазы тооза аймах-пасха килкім пӱдіріглернең айғасхан кізее тӧӧй. Ӧнетін ӱгренген инженерлердең сала даа соона халбин, пеер чылысчатхан кӱстіг техниканы хайдар турғызарын кӧзітче, наа килген тоғысчыларнаң піліп устирға маңнанча.
Хаҷан пастағы ӧзек пайрам кибірли чирге кире сабылғанда, Владимир Иванович республиканың устаан паза хабарҷыларны наа тураның проектінең чағын танызып аларға хығырған. Хакасиядағы улуғлар пансионадының устағҷызының харахтары чылтыраcчатханнар, хаҷан ол наа пӱдірігдеңер чоохтап сыхханда. Пастых кізі амох таа прай нимені харахтары алнында кӧрчеткен чіли тудынча. Аннаңар даа, аның ізестіг чоохтанчатханын истіп, піреезі пазын на чайхапчатхан. Пӧгін – анзы чахсы, че аны маңнаныстығ толдыр салары саңай пасха кирек. Уламох ол туста, хаҷан Украина чирінде ӧнетін чаа операциязы пасталчатханнаңар чарлал парғанда. Хайдағ даа чаа позына алынҷа хайығ кирексіпчеткенін прайзыбыс таа пілчебiс. Аннаңар ікінҷілестер полған.
– Чазырбаспын, піске кӧп сидікciніс тобырарға киліскен. Иң аар, оой нимес тустарда кӧнізінең Хакасия пазы Валентин Олеговичсер полызығ сурып айланарға килісчең. Ол, пеер киліп, тоғысчыларнаң чыылығ иртірібісчең, хатығ чоохтасчаң, федеральнай синдегі пӱдіріг тіп хати-хати сизіндірҷең. Амды постарың кӧрчезер, хайдағ сіліг наа тура алныбыста турыбысты, – ӱлескен позының кӧрiс-сағызынаң Хакасиядағы улуғ частығларның пансионадының наа ӱзінҷі корпузы пайрам кибірли азылчатхан туста Валерий Ильящук, чыылысхан чонның алнынзар сығып.
Наа пайзаң тураның iзии алнында тартылған хызыл лентаны ӱзе хыплирында араласханнар Хакасияның пазы Валентин Коновалов, улуғ частығлар пансионадының устағҷызы Валерий Ильящук паза пу пансионаттың чуртағҷызы Лилия Шикалева. Мында Лилия Ивановнадаңар кӧмес искір пирерге кирек. Ол Таштып чиріндегі Арбыт аалда чурттығ полған. Ӧткін хылыхтығ ипчі Арбыт аал чӧбінің халых-чарыдығлығ тоғызында сыбыра араласчаң, чир-суғҷыларын СВО-дағы чааҷыларға полызарға кӧӧктірҷең. Хаҷан аның оолғы Украина чирінде парчатхан ӧнетін чаа операциязында чуртазын пир салғанда, чӱреен пазын полбин, улуғ частығлар чуртапчатхан пансионатсар килібіскен. Че мында даа ол сым одырбинча, позына килістіре тоғыс таап ла алча. Ӱр ниместе пансионатта аның пайрамнығ 80 чазы таныхталған. Че Лилия Ивановна ам даа чітіг хайыныстығ, наа пастағларға сыбыра хозыл парадыр.
Хызыл лента хыплалчатхан тус
Хызыл лента ӱзе хыплалғанда, наа пайзаң туранаң танызып пастабысхабыс. Валерий Ильящуктың кӱстіг, хойығ ӱні хайдар даа читчеткенге тӧӧй. Ағбандағы пединституттың тархын факультедін тоосхан кізі кічіг чаалазығларда аралазарға маңнанған, офицер полыбысхан, чахығлар пирерге кӧнігібіскен. Аннаңар даа аның ӱні суулах тирге чарир. Сах андох пастых кізі наа чуртсар кірчеткен кізілерні cизіндірген: хайхабас постарың хайхирзар, анзына тимде полыңар.
Аның искіріглері сынап таа пірее хати кӧмес киртізі чох арах пілдір парыбысчаңнар. Че пос харахтарына хайди киртінмессің. Ол сылтағнаң пір кічиҷегес кӧзідім ағыл пирерге чарадыбыстым: наа пайзаң турада улуғ частығларның сырайларындағы тырысхахтарны чох итчең алай хызыр таа салҷаң алынҷа кабинет тоғынар. Косметолог ӧнетін тимненіс-ӱгредіг ирткен позы амыр, ізестіг тудынча. Улуғ частығларны чиит кӧрімніглерге айландыр турар тоғысха амох таа чапсынарға тимдезім тіпче.
Оңарылыстығ, андағ искіріг аалҷылар аразындағы ипчілер хайиин сах андох тартхан. Косметолог усха аймах сурығлар пиріл сыхханнар. Сынап таа, парчан кирек оборудованиелер алыл парғаны харахха кӧріндіре. Валерий Иванович прайзына искірген нооза, пу хайхастығ пӱдіріг «Сӧбіре» нацпроект хоостыра пасталған. Федеральнай бюджеттең не чарым миллиардха чағын ахча позыдылғаны харахха кӧріндіре полған.
– Сағынмаңар, минi олаңай ла махтанча тіп. Чох, андағ нимес. Пістің тимге сыххан турабыс пӱӱнгі кӱнде хазнабыста иң артыхтарның санында адалча. Анзына хайди поғдархабас. Че пістің хайхастарыбыс узарадылча, – чарлапча Валерий Иванович прайзын позының соонҷа кӧӧктірчеткен туста.
Хосханах-а, мындағ ниме полҷаңох ноо! Пістің алныбыста ап-арығ суғлығ кiчиҷегес бассейн. Тӱбі парчан чахсы кӧрінче. Халын тайғадағы айра суғ кизек ле тӱс чирде чалбах чайыл парыбысханға тӧӧй пілдір парча. Че анзы хайтпазохчых, сынап бассейнзер кірчеткен орында иптігес ле одырчых пик турғызылғаны харахха тасталбинчатса.
– Сағынчазар, пу олаңай ла мында турғызылған? Чох, нанҷы-арғыстар, ол марығ чарғыҷызының орны, – ағырин сыбыхтапча хаңалҷос хылыхтығ хабарҷыларның пірсi.
– Iди нимес. Ол бассейнзер кірчеткеннерге алай сыхчатханнарға чӧлег. Ноға одырчых па? Мында прайзы улуғ частығлар. Сала майых парзалар, тынанып ал турарлар, – чоохха хозылча бассейн тоғынҷызы полчатхан чиит хыс.
Хайхастар паза таңнастар, тізең, узарадылчалар. Улуғ частығ апсах-инейлер чуртапчатхан пансионатта ізіг оорнаң тузаланып, сыбырғанаң сабынҷаң мылча пар поларынаңар піреезі тӱзеді ни? Мында, тізең, уғаа иптігес паза истігес мылчада пол пардыбыс. Прай ниме ағастаң иділтір. Суғ сусчаң кӧпчектер дее, чуунҷаң чалбах ідicтер дее пӱдӱн ағастаң киртілгенге тӧӧй пілдiрчелер. Мылча тоғынҷызынаң чоохтазып, ізіг оорнаң cӧӧгіңні кӧмес тее нымзадып ал тур – мына хайда улуғ ӧрініс.
– Чирде чуртапчатхан пірее ынанмас иреннің мындағ даа мылчазы чох полар, – сыбыхтасчалар кізілер.
Мына піс «Библиотека» пазылых пӧліксер кір пардыбыс. Сағам анда хуруғ стол паза нымзах одырчыхтар ла. Паза пірсі пірсіне наари турғызылған тасхахтар. Оңарылыстығ, пӱӱнгі кӱнде олар пос турғлапчалар. Пансионат пастығы, тізең, сах андох прайзыбыссар сурыныснаң айланча, ибде чатчатхан кирек чох книгаларны постарына ағыл пирерге. Олох арада мында улуғ частығлар чуртапчатханын ундутпасха кирек тіпче. Книгалар даа най тың иргі кӧрімніг полбазыннар. Піс мында книгалар хығырарға хынчабыс тіп чалахай кӱлімзірепче пастых кізі.
Ӧнетін не тимненген чіли, аалҷыларны «Хысхы сад» пазылых ізіксер апарча. Андар кірглеп пардыбыс. Ағылахти тынанып алар килістіре орын полтыр. Истіг паза амыр. Нымзах одырчыхтар. Ибіре чахайахтар одыртылых, харах ӧріндірчелер, чарых сағыстар тӧрітчелер.
Пазох алынҷа кабинеттер, пӧліктер. Имҷi кабинеді прайзыбыстың хайиин тартхан. Ипти, тӱзімніг тоғынарға киректелчеткен парчан тиріглер алыл партыр. Мында кізілерні сыныхтаҷаң паза имнеҷең кабинет полтыр. Тіс имҷізінің тоғынҷаң орны пасха чирде осхас. Че ол сағам пиктелік тіпчелер.
Улуғ нимес чыылығлар иртірҷең алай кинолар прайзынаң хада кӧріп алҷаң кічиҷегес залда одырғлап салдыбыс. Анда 2022 чылда пу пайзаң тура хайди пӱдiріліп пастааннаңар, хайдағ оой нимес чол иртерге киліскеннеңер кӧзіт пиргеннер, Валерий Иванович чарыда чоохтап пир турған, сурығларға даа нандырарға маңнанчатхан. Итсе, чоохтазығда ол ла араласпаан. Пістің арабыста одырчатхан Хакасияның iстеніс паза социальнай арачыланыс министрі Татьяна Николаевна Раменская даа чоохтазыға хозылыбысчаң. Iдӧк Хакасия пазы Валентин Коновалов пірее хати позының килістіре танығларынаң ӱлесчең, чӧптер пирҷең.
Хайхастығ нымахтағы осхас пайзаң тураны азарын ас салдыбыс, анда хаҷан чуртап пастир сурыға улуғ частығлар пансионадының пастығы сах андох алғым нандырығ пирген. Мында чуртир пастағылар санына иң турыстығлар таллал турарлар. Аннаңар пансионаттың устаа иргі чуртағҷылар аразында таллағ иртірген одыр. Пастағызын пеер кірер 17 кізі табылтыр. Олар амох таа кӧзерге тимделер. Анаң пазох сыныхтағ-таллағ тоғыс иртірерге пӧгін тутчалар. Андағ оңдайнаң пӱӱлгі чылда мында 40 артиинаң на кізі чуртап пастир. Оларның хайзы даа позына чахсы сыданчатхан кізі поларға кирек.
– Ӧӧн чардығы 2027 чылда кірер. Мында итчең тоғыс ам даа толдыра. Кӧп хати субботниктер иртір турарға киліс турар. Алған наа нимелерні хайраллирға кирек, – ӱлесче позының кӧріс-сағызынаң Валерий Иванович.
– Піc тее пеер парчан ӧменең субботниктерге кил турҷаң полғабыс, хабасхабыс. Амды хайығдаң позытпаспыс, – ізендірче прайзын Хакасияның iстеніс паза социальнай арачыланыс министрі Татьяна Раменская.
Тасхар, тізең, кізілер наа пайзаң туразар улуғ поғдархаснаң кӧрчеткеннер. Оларның піреезіне мындағ хайхастығ турада тоғынарға даа, чуртирға даа киліс парар.
Хайдағ улуғ ӧрініс паза поғдархас полды наа пайзаң тура хыриинда турғлапчатхан чир-суғҷыларыбыстың харахтарында. Нымахтағы осхас хайхастығ чарых кӧрімніг чурт кӧңні-чӱректерін сыбыра чарыт турар.
Сомнар Дмитрий Сунчугашевти
Автор :
Анатолий Султреков
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 31 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 | 4 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
