Ипчiлернiң чӱленҷең сетьтерi чааҷыларны арачылапчалар
05.08.2026
Хабарлар
Кирбі аалның ӧткін волонтёрлары
CВО-ға хабазығ. Пии аймаандағы Кирбi аалда «Берегиня» волонтёрлар ӧмезi пар. Андағы тыс пiлбес ипчiлер чайғы-хысхы ибiре СВО араласчыларына чӱленҷең сетьтер, тимнеп, ысчалар. Пу наада, тiзең, олар, сетьтердең пасха, iдӧк чааҷыларға тустаан халба паза чир чистегiнең варенье ыстылар
Кирбi аалдағы клубта ипчiлер, «Газель» машинаа ам на гуманитарнай полызығ таарлап, ӧрчiлiг тынанып одырчалар. Машина iсті прай тығырама, пос таа орын чоғыл. Чӱленҷең сетьтердең, тустаан халбадаң паза вареньелердең пасха, анда аал чуртағҷылары алынҷа чааҷыларға тимнеен посылкалар салылғаннар. Гуманитарнай полызығ ызыбысханына ипчiлер постары ӧрiнчелер, чӱректерiне истiг. Пiлчелер, олар тимнеен харачахтарны анда чир-суғҷылары чидiкпин сахтапчалар.
Кирбi аалда чааҷыларға гуманитарнай полызығны чыырынаң Людмила Нестерова устапча. Аны Хакасия чуртағҷылары чахсы таныпча поларлар. Людмила Михайловна «Ах тура» ТОС-тың кнезi полча, iдӧк илееде чыл депутат пол салған, «Алтынай» хакас ипчiлер лигазының Пии аймаандағы пӧлиинiң устағҷызы. Ӱр ниместе ол Кирбi аалның, Пии аймааның аарластығ чуртағҷызы аттарға турысхан. 2022 чылда, тiзең, ӧнетiн чаа операциязы пасталыбысханда, аның халых тоғызы улам хозыл парған. Ол пiстiң чааҷыларға гуманитарнай полызығ тимнирiнең устап пастаан.
Ӧнетiн чаа операциязы иртчеткен орынзар теестегi гуманитарнай полызығ таарлал парғанда, пic Людмила Нестерованаң чоохтазып алғабыс. Халыхчы «Берегиня» волонтёрлар ӧмезiнiң тоғызынаңар чарыт пирген.
Тикci Пии аймаанда чааҷыларға гуманитарнай полызығ чыырынаң Хакасияның Ӧӧркi Чӧбінің депутады, Кирбi аал чуртағҷызы Алексей Николаевич Лямкин устапча. Аны орындағылар пос аразында «ротнай» адапча одырлар. Аның орынҷызы Людмила Нестерова полча, аны пос аразында «замполит» тiп адапчалар. Пу муниципалитетте полған на аал чӧбiнде СВО араласчыларына гуманитарнай полызығ чыырынаң айғасчалар. Пiлдiстiг, хай аалда тоғыс маңат парча, хайзында уйан арах. Кирбi аалда «Берегиня» волонтерлар ӧмезi иң чахсы тоғыс апарчатханнарның санында.
Людмила Нестерова аймах чылларда Кирбiдегi школада орыс тiлi ӱгретчiзi полып тоғынған, соонаң анда iдӧк хакас тiлi факультативiн апарған. 2000 чыллар пасталыбысханда, тынаға сых парған, че тыс пiлбес ипчi пiр орында одыр полбаан. Халых тоғызынаң илееде айғас сыххан. 2022 чылда ол, аалдағыларны чыып, чааҷыларға полызығ тимнеп сыххан.
Депутат Алексей Лямкин «Берегиняның» устағҷызы Людмила Нестерованаң хада
– Кирбi аалда пiр муң азыра кiзi чуртапча, оларның аразында 200-ке чағыны – хакастар. Аалдағыларны СВО араласчыларына полызығ тимнирге хығырғанымда, ӧӧнiнде пiстiңӧк чон ӱндескен. Сағынчам, пiстiң чон кӧп ниместің паза удур-тӧдiр полысхахтың ӱчӱн ӱндескен.
Пiстiң ӧмеде прайзы даа, 70 час алтабызып, 80 часха чидiп одырчатханнар. Нинҷе-де ле кiзее 50 – 55 час. Кӱскӱзін чардыхти мобилизация чарлалған, пiс иң пастап чылығ мелейлер, носкилер палғап пастаабыс. Анаң устағҷыбыс Алексей Лямкин піссер айланған: «Хыстар, пiске чӱленҷең сетьтер ӱрерге кирек. Ол чааҷыларға кирек ле. Олар аннаң постары даа, техникаларын даа чазырчалар. Техниканы чазырарға ла сетьтер кӧп кирек».
Анаң пiс сетьтер ӱріп пастаабыс. Алексей Николаевич интернет пастыра сеть ӱрер оңдайын пiлiп алған, анаң пiстi ӱгрет салған. Пу тусха тиксi 350 азыра сеть ӱр салған поларбыс, неке. Аны позыбыс ӱрерге ӱгренiп алғаныбыста, Алексей Николаевичнең Пии аймаандағы аалларҷа чӧр сыххабыс, пасхазын ӱгрет сыххабыс. Пасха аалдағылар iдӧк чааҷыларға чахсы хабасчалар, прай аймахнаң тоғын парчабыс. Холлар тоғысха кӧнiк парғаннар, салаалар эмектер аразынҷа «чӱгӱрiсчелер».
Аалдағы чааҷылар, откускка килзелер, клубсар килiп, пiске алғыстарын читiрчелер, мындағ сетьтер киректер тiп таныхтапчалар. Олар чааҷыларның чуртастарын дроннардаң маңат арачылапча осхастар.
CВО парчатхан орында минiң илееде ӱгренҷiм служба апарча. Оларның ӱчӱн чӱрек ачыпча. Прайзын айастығ – ооллар, оларның iҷелерi, хонғаннары, палалары. Пiс ысхан полызығны алып алзалар, олар видео пастыра алғыстарын читiрчелер. Туза ит пирген ӱчӱн пiске дее ӧрiнiстiг, улам полызарға кӱстенчебiс. Улуғ алғыс читiрчем минiң чоныма, хаҷан даа хада тудынчатхан ӱчӱн, – айланча волонтёрлар ӧмезінiң устағҷызы Людмила Михайловна.
Чоохтирға кирек, пу кӱннерде ызылған гуманитарнай полызығдаң пасха, Пии аймаандағылар iкi неделя мының алнында тиксi республикадаң ызылған гуманитарнай полызыға хозылғаннарох. Муниципалитет улуғ фураа алынҷа посылка, чӱленҷең сетьтер таарлаан. Аннаң пасха Пии аймаандағылар машиналар, тимнеп, ысханнар. Олар оодылых машиналар садызып алчалар. Ус холлығ ооллар пос кӱзiнең тыхтап алчалар, анаң андар ысчалар. Пу тус аразына илееде техника iди ызыл парған.
Пӱкӱлее гуманитарнай полызығдаң пасха, Пии аймаандағылар пос кӱзiнең алынҷа гуманитарнай полызығ тимнепчелер. Пу наада Алексей Лямкин паза пасха иреннер нинҷе-де машиналығ чорыхха сығыбысханнар. Полғанында ла гуманитарнай полызығ толдыра. Андар читселер, таарлағларны паза машиналарны чааҷыларға читiрiп, артыс саларлар, пiр машиналығ ибзер айланарлар.
– Республикада Тун пайрам алнында пiс ӧменең ӱлӱкӱнге алай ба халбалап парарға чӧптескебiс. Тун пайрам пiстiң чонның иң хынған паза ӧӧн пайрамы полча нооза. Сағынғам «хыстарым» андар пар килерге хынарлар, че олар халбалап пар килерге чаратханнар, чааҷыларға чапсых чиис тимнеп пирер ӱчӱн. Таң чараанда, пiс, Мария Павловна Кузьмина (79 частығ), Зинаида Васильевна Карчигашева (77 частығ), Тамара Ивановна Каскаракова (75 частығ), Светлана Владимировна Козлова (51 частығ), Алтынай Маратовна Боргоякова (50 частығ) паза мин, чолға сығыбысхабыс. Чорыхнаң Алексей Лямкин, Пии аймааның улуғлар чӧбiнiң кнезi Илья Сагалаков, Кирбi аал чӧбi пазы Александр Доровских устааннар. Олар халба ӧсчеткен орынны чахсы пiлчеттірлер. Пiстi Ымай поселок саринзар апарғаннар. Хойығ тайғада халба кӧп ӧсчеткен орынға орта полғабыс. Чир-чайаан ис-пайын чахсы теерiп алғабыс. Айланғаныбыста, аалдағылар. пiстi кӧрiп, сiрер тайғада халба артыспаан поларзар тiп хормачыланғаннар. Нинҷе кӱзiбiс пар, анҷа ағылғабыс тiп нандыр пиргебiс.
Теерiп алған халбаны, арығлап, кисклеп, тӧрт кӧнекке тустап салғабыс. Андар ызар алнында, тiзең, оларны пiрер литр пластик кӧнегестерге ур салғабыс. Прай 30 азыра литр тустаан халба пол парған. Алексей Николаевич оларны чааҷыларға конфеттернi ле чiли ӱлестiрем теен. Ирткен чылда даа пiс халба, теерiп, ысхабыс, оолларыбыс матап чапсып парғаннар, ӧрiнгеннер. Халбаны таныбинчатхан чааҷылар даа аны хынып чеен осхастар. Ол татхыннығ ла нимес, iдӧк им-том нооза, – чооғын узаратча халыхчы.
Халба тустал парғанда, орындағы ипчiлер аннаң андар сетьтер ӱр сыхханнар. Че тыс пiлбес депутат Алексей Лямкин Кирбiдегi ипчiлерге iдӧк пiр орында одырарға пирбинче. Ол чир чистегiн теерерге хығырған. Параалар ла теенде, нинҷе-де кӱн пазынаң Кирбiдегi кӱлӱктер «Волга» машиналығ Суссар парчатханнар. Субботино посёлок хыринда тӧрт ипчi паза водитель чистек теергеннер.
Кӱн чахсыох тур пирген, чистек маңат. Теерiп алған чир-чайаан ис-пайын ипчiлер, арығлап, Людмила Нестерованың ибiнде iдӧк ӧменең варенье хайнатханнар. 40 азыра литр варенье пол парған. Олар iдӧк улуғ нимес кӧнегестерге урылғаннар. Депутат Алексей Лямкин оларны халбаларнаң хада чааҷыларға ӱлестiрер.
Тыс пiлбес ипчiлер, сетьтер ӱрерінең, чир тамаан тимнирiнең пасха, iдӧк ахчанаң полысчалар. Пенсияларын алзаларох, Кирбi аал чыындызынзар ахча хосчалар, андар iдӧк орындағы чуртағҷылар ахчаларын ысчалар. Кем нинҷе пир полча, анҷа пирче. Кирбiдең сыхханнар, че амды пасха аал-городтарда чуртапчатханнар даа пу чахсы киректең оортах турбинчалар.
– Пу наада палаларыбысха полызығ ызыбысханда, чӱректерiбiске хайдағ ӧрiнiстiг, истiг. Чааҷылар, оларны алзалар, видео пастыра ӱндезерлер. Алексей Лямкин чахсы пiлче, кем хайдағ орында тоғыс апарча, кемнең хайда тоғазарға, полғанына на посылканы холдаң холға читiр пирер. Пу посылкалардаң пасха, Алексей Николаевич паба-iҷелер тимнеен таарлағларны читiрер. Оларны прай тарадып, ибзер айланчатсалар, тiзең, олар Москвадаң чӱленҷең сетьтер ӱрҷең истер ал килерлер. Iди хай-хай ниик сых парча, – чооғын узаратча «Берегиня» волонтерлар ӧмезiнiң устағҷызы.
Гуманитарнай полызығ ызыбысханда, iкi неделяҷа тынанарлар, ибдегi тоғыстарны идерге кирегӧк нооза. От айының iкiнҷi чардығында олар чӱленҷең сетьтернi ӱрерін узарадарлар. Андада сетьтернiң ӧңнерiн кӧмес алыстырарлар. Оларға кӱскӱ сырларына чағын сетьтер палғирға киректелер. Чааҷылар Людмила Нестерованаң сыбыра палғалыс тутчалар, чоохтапчалар, ағас-оттар хайдағ ӧңнiглер, ағаа тӧстенiп, тыс пiлбес ипчiлер килiстiре сетьтер тимнирлер.
Чоохтирға кирек, СВО матырларына полысчатханнарның аразында оолғын чiдiр салған iҷе парох. Палазын чыып салғанда, чуртазы тохтаап парғанға тӧӧй полған, че чааҷыларға полысчатхан улусха хозылғанда, аның аннаң андар чуртир кӱзi пол килген, кӧңнi дее кӧдiрiлген. Пасхазына туза ағылчатханы, чоннаң чоохтас турғаны – чӱрекке им-том полбас па.
Пӱкӱлее алза, чӱленҷең сетьтер ӱрчеткен туста, Кирбiдегi ипчiлер илееде чоохтас салчалар. Хазна сурығларын ӱзӱрчелер, аалда ФАП пӱдiрiлче, аны хайығда тутчалар. Часхызын рассадаларнаң алызып турчалар. Ам, тiзең, чайғызын ӱӱҷiк ас-тамахтарынаң орнасчалар. Тоғыс соонаң андох чей iзiп, одырып алчалар.
Пiди ағырин-кӧӧлҷе Кирбi аалның узах час чазап салған, че чӱректерiнде чиит, кӱстенҷiк, иптіг чоохтығ ипчiлер Людмила Нестерованың устаанынаң пизінҷі чылы изере кӱннең кӱнге чааҷыларға сетьтер ӱрчелер, чир тамаанаң чиистер тимнепчелер. Майыхчатсалар даа, ағырчатсалар даа, орғаннаң турчалар, тоғынарға парчалар, пiлчелер нооза, олар иткен ниме-ноолар пiстiң оолларның чуртастарын арачылапчалар.
Сомнар Дмитрий Сунчугашевти
Автор :
Оксана Котюбеева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 | 2 |
| 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
| 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 31 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
