Наа тӧлеге сурыныс пiчiктерi алылча
22.07.2026
Хабарлар
Людмила Иванова
Чоохтазығ. Iкi паза аннаң даа кӧп палалығ тоғынчатхан паба-iҷелерге тӧлегдеңер чоохтапча Россияның Cоциальнай фондының (СФР) Хакасияҷа пӧлиинiң устағҷызы Людмила Иванова
– Тӧлегнiң ады даа – «Iкi паза аннаң даа кӧп палалығ тоғынчатхан паба-iҷелерге» – кем аны алардаңар чоохтапча. Че ол алчатхан кiзiлердеңер прай искiрiг полбас, неке. Адап пирiңер оңдайларны, кемнiң ол тӧлегнi алар правозы пар?
– Я, сыннаң даа, тӧлегнiң адында аны алар кiзiлер кӧзiдiлчелер. Че, хоза танығ – «18 часха читкелек алай 23 часха теере очно ӱгренчеткен» палалығ. Наа полызығ пирiлче тоғынчатхан на паба-iҷелерге, iдӧк пала идiнгеннерге, опекуннарға алай паланы ӧскiрчеткеннерге. Пасха сӧстернең, кiзiлерге, хайзыларының парыстарынаң, тӧлег аларға айланған чылның алнындағы чылы ӱчӱн парыстарға налог тӧлел парған.
Санға алылчалар тоғынғанның, идiнҷек полғанның, ол санда фермер хонииның паза посха пос тоғынчатханнарның парыстары, iдӧк гонорарлар паза олаңай чӧптезiглерҷе полызығлар ӱчӱн тӧлеглер, чааҷыларның, кӱс структураларының, Росгвардияның, пос кӧңнiнең тоғынчатхан пiрiгiстер тоғынҷыларының чал ахчазы.
Тӧлег алары кiзi чылда нинҷе ай тоғынғаннаң палғалыспинча. Кiзi тоғынған полза алай парыс алған полза, аннаң НДФЛ тӧлелген полза, кӧзiдiмге, 12 айның алты айы ӱчӱн, ол тӧлег пирерiне тудығ полбас.
Пу наа полызығны ал полбастар паба-iҷелер, хайзыларының парыстарынаң подоходнай налог тӧлелбеен. Ол посха тоғыс таапчатханнар паза идiнҷектер ӧнетiн налог режимiндегiлер, хайзыларының тоғызынаң пасха парыстар чох полғаннар.
Ағаа хоза, тӧлег пирiлбес алименттерҷе алымнығ кiзiлерге, iдӧк ирткен чыл ӱчӱн налог тӧлебееннерге паза паба-iҷе полчатхан правозын алдыртыбысхан кiзiлерге.
– Тӧлег алар право кӧрiлчетсе, сӧбiренiң пiрге парызы, iдӧк собственностьтағы ис-пайы пары санға алылча ба?
– Я, тӧлег турғызыларында сӧбiренiң парыстары паза ис-пайы пары прай пiрге паалалча. Кiзiнiң ортымах парызы тӧлег аларға сурыныс пирiлген чылның алнындағы чылында регионда турғызылған чуртап парыбысчаң иң асхынах синнi 1,5 хати аспасха кирек. Хакасияда ол – 27132 салковай. Ол 2025 чылда республикада турғызылған 1,5 чуртап парыбысчаң иң асхынах син, ол пылтыр 18088 салковай полған.
Ис-пайдаңар чоохтаза, cобственностьта пiр квартира алай пiр тура, чир участогы городта 25 соткаа теере паза аалда пiр гектарға теере, пiр автомобиль, кӧп палалығларға iкi автомобиль поларға кирек. Паалағ cиннерiнеңер Социальнай фондтың сайтында пiлiп аларға чарир.
– Тӧлег позы хайдағ полча, ол нимее тӧстенiп кӧрiл парча, салтарлығ ахча нименең палғалысча?
– Тӧлег НДФЛ-ның стандартнай ставказының паза 6 % льготалығ ставканың аразында пасхалалчатхан синнең саналча. Пасха сӧстернең, тӧлегнi пирер оңдай тӧлелген налогтың чардығын айландырарына тӧcтенче.
Аны чахсы пiлiп аларға итсе, чал ахчазының кӧзiдiмiнде кӧрiп аларға чарир. Кӧзiдiмге, НДФЛ-ны тӧлир алнында чал ахчазы айда 60 муң салковай полған. Чылдағы 720 муң салковай стандартнай налог 93600 салковай полар, льготалығ 6 % – 43200 салковай. Оларның пасхалалчатханы 50400 салковайы айланған кiзiнiң тӧлег синi полар, аның ол тӧлегнi алар правозы пар полза.
– Андағ право паба-iҷенiң iкiзiнiң пар полза, сӧбiрее полызығ синi улам улуғ пол парар ба?
– Я, пабаның даа, iҷенiң дее андағ тӧлеге право пар полар. Сӧбiреде паба-iҷенiң пiрсiнiң прай оңдайлары килiсчетсе, iдӧк iкiнҷiзiнiң тоғынып алған парыстарынаң налог тӧлелген полза, олар iкiзi налог тӧлеглерiн ал поларлар.
– Паба-iҷе чарылыс парған полза?
– Iкi паланың паба-iҷезi тоғынчатхан полза паза кӧрiлген прай оңдайларға килiсчеткен полза, олар iкiзi тӧлег алар праволығ полар. Правилоларда паба-iҷе хайди даа хоных хонған полбасха кирек, iдӧк палалар хайзынаң-да чуртирынаң палғалыспинча.
Кӧзiдiмге, палалар iҷезiнең хада чуртапчатсалар, аның чуртында санға турғызыл парғаннар, че пабазына тӧлег аларға тудығ полбас. Паба даа, iҷе дее полызығ аларға сурыныс пир полар, удур-тӧдiр палғалыспин даа.
– Тӧлег турғызылчатса, палалар пiр пабадаң алай пасха пабалардаң тӧреенi санға алылча ба?
– Я, пiрееде андағ кирек санға алылча. Анзы чуртастағы алынҷа киректернең палғалысча. Кӧзiдiмге, iҷенiң ӱс пала. Iкiзi ирiнең хада, хайзынаң чарылыс парған, ӱзiнҷi пала наа хонығында тӧреен. Мында iҷе дее, чарылыс парған ирi дее тӧлег ал поларлар, оларның прай оңдайлары тӧлег алар правилоларға килiсчетсе.
Ӱзiнҷi паланың пабазына андағ полызыға право пар полар, хаҷан аның алнында хоных хонғанның iдӧк пала пар полза. Пасха сӧcтернең, ол iдӧк iкi паланың пабазы поларға кирек. Тӧлеге право кӧрiлчетсе, тӧлег аларға айланчатхан кiзiнiң iкi алай аннаң даа кӧп пала поларға кирек нооза, ол палалар 18 часха читкелек алай 23 часха теере, пала очно ӱгренчетсе, поларға кирек.
– Пiс ам чуртаста пол парчатхан аймах киректердеңер чоох апарчатханыбыста, хоза мындағ сурығлар сығыс килче. Тӧлег аларға право кӧрiлчетсе, чуртастағы аймах киректер хайди санға алылчалар? Кӧзiдiмге, iҷе ам тоғынча, че 2025 чылда ол, тойлығ полып, отпускта паза пала тӧрiткенi хоостыра отпускта алай паланаң одырған полза, ол тӧлег идiп алар ба?
– Iкi палалығ сӧбiрелерге ахчалығ полызығ пирерiнiң ӧӧн оңдайы полча айланған кiзiнiң алнындағы чылы ӱчӱн НДФЛ-ны тӧлеп салғаны. Мында iҷе 2025 чылда тоғынмаан, аның парыстарынаң налог тӧлелбеен. Аның 2026 чылда тӧлег алар правозы чоғыл.
– Пабазы – тоғынчатхан пенсионер, аның тӧлег алар правозы пар полча ба?
– Законодательство тоғынчатхан алынҷа кiзiлернiң праволарын хызырбинча, ол санда пенсионер полчатхан паба-iҷелернiң ахчалығ наа полызығ алар праволарын. Полызығ аларға киректелчеткен прай оңдайлар килicчетселер, тӧлег ол даа айланған кiзiлерге турғызылар.
– Амды кемге паза хайдағ тӧлег пирiлерiн пiлiп алғаныбыста, оларның практика чардығын кӧрiбiзербiс: сурыныс пiчiктерi ноо тусха теере алылар, хайдар оларны пирерге паза тӧлег аларға хайдағ пiчiктер паза искiрiглер кирек?
– Сурыныс пiчиин пирерге чарир 1 хандыхтаң 1 чарысха теере «Хазна полызығлары» портал пастыра, СФР-ның Хакасияҷа пӧлиинiң клиент службазында, iдӧк МФЦ-да.
Электроннай сурыныс пiчиине хоза пiр дее пiчiктер пирерге кирек чоғыл. Ахчаны ызарға банк реквизиттерiн не пир саларға киректелче. Прай кирек искiрiглернi специалисттер ведомстволар аразындағы палғалыс системазы пастыра постары сурып алчалар. Пiрееде ле айланчатхан кiзее позына сурып аларға кирек полар ӧнетiн службалар тоғынҷыларының парыстарынаңар, хырығ озаринда алған парыстардаңар искiрiглернi, iдӧк пала тӧрееннеңер пасха ханнардаң пiчiктер, хоных хонғаннаңар, чарылысханнаңар пiчiктер.
Кiзi позы айланчатса, хада паспорт паза банк искiрiглерi ле ползын. Ахча счётха ла ызылча, сӧбiрее тӧлегнi почтаҷа ағылары кӧрiлбинче.
– Пирiлчеткен ахча кiзее прай пiр тӧлегнең ызылча ба алай тӧлеҷең хайдағ-да график полар ба, кӧзiдiмге, ай сай паза нинҷе тус аразына сурыныс пiчии кӧрiл парча?
– Ахча прай пiр тӧлегнең ызылча. Ай сай тӧлеҷең график турғызылбинча. Сурыныс пiчии тоғынҷаң 10 кӱн аразына кӧрiл парча, ол санға турғызылған кӱннең саналча. Кирек полза, ол тус хоза тоғынҷаң 20 кӱнге теере узарадылча. Тӧлег турғызыл парған кӱннең тоғынҷаң пис кӱннең орай ызылбинча.
Тӧлегнi турғыспастаңар чарадығ алылза, айланған кiзее аннаңар искiрiг чарадығ алылған кӱнде «Хазна полызығлары» порталда пос кабинедiнзер ызылча.
– Ол тӧлег пазағы чылда позы турғызыл парар ба алай пазох сурыныс пiчиин пирерге кирек полар ба?
– Iкi паза аннаң даа кӧп палалығ тоғынчатхан паба-iҷелерге тӧлег – ол полызығ пирчеткен автоматическай оңдай нимес, ол кӧнi адресче полызығ, хайзы айланысча ла паза прай оңдайлар сыныхталған соонда ла пирiлче. Аннаңар сурыныс пiчиин чыл сай пирчедерге кирек.
– Хоза пiр сурығ, хайзын кӧп кiзi пiлiп аларға сағынча полар: ол тӧлегнi алчатханы сӧбiрее амға теере пирiлчеткен пасха пособиелерге алай льготаларға теелче бе?
– Чох, сӧбiре чыл сай алчатхан тӧлег, пасха полызығлар алар право кӧрiлчетсе, оларға теелбинче.
– Республика чуртағҷыларының наа тӧлегҷе сурығлар сығысчатса, хайда олар кирек искiрiг алай специалисттiң чӧптерiн ал поларлар?
– Социальнай полызығның прай оңдайларынаңар искiрiгнi ноо даа туста пiрге контакт-кiннiң телефонынҷа алып аларға чарир: 8-800-100-0001. Чӧптер хараа-кӱнӧрте пирiлчелер. Пуох телефонҷа клиент службазынзар тоғазыға пазын саларға чарир. СФР-ның Хакасияҷа пӧлиинiң специалисттерiне сурығлар пирерге чарир социальнай сетьтердегi пiрiгiстерде дее.
Пiс прай даа площадкаларда тоғынчабыс, ол санда Макс мессенджерде дее. Пазын салған прай кiзiлерге законодательстводағы алызығларны, социальнай гарантияларны, индексацияларны паза даа пасха тӧлеглернi чарыдарға кӱстенчебiс, удаа пирiлчеткен олаңай паза пiлдiстiг нандырығлар пирчебiс, танығлығ кӱннердеңер паза тустардаңар искiрчебiс. Пiстi таап аларға чарир тiлег строказында, «Хакас Республикаҷа Россияның Социальнай фонды» пазып алып.
Сом СФР сайтынаң
Автор :
Россияның Cоциальнай фондының Хакасияҷа пӧлиинiң пресс-службазы
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
