Ӧрт полдыртпазы, бензин кирее паза аалларға гранттар
15.07.2026
Хабарлар
Хакасияның ГО, ЧС паза ПБ хазна комитедінің кнезі Владимир Карамашевтің искіриинең, ӧрттер ӧӧнінде кізілер пырозынаң сығысчалар
Ӱлгӱ. 14 отта Хакасия пазы Валентин Коновалов республика правительствозының чыылиин иртірген
Чыылығның пастағы сурии арығ-тайғаларны хайраллир тоғыстарға чарыдылған.
– Пӱӱн піс правительство синінде арығ-тайғаларны хайраллирына паза ағастарны ӧрттердең арачылирына улуғ хайығ салчабыс, – таныхтаан Валентин Коновалов. – Специалисттернің чапчаң тоғызы сылтаанда пӱӱл арығ-тайғалардағы ӧрттер пастағы сутка аразына ӱзіріл турғаннар. Ӱреге кірген арығ-тайғаларның улии, алнындағы чылның андағох тузынаң тиңнестірзе, ікі хати ас. Че пос салынарға ам даа ирте, ӧрттер сығызарынаң хорғыстығ тус узарадылча.
Арығ-тайғаларны хайраллирынҷа тоғыстар хайди парчатханынаңар Хакасияның ағас хонии министрі Олег Матвиенко сан пиріс иткен. Аның искіриинең, правительство чарадии хоостыра ӧрттер сығызарынаң хорғыстығ тус пӱӱл 1 хосхардаң пасталған.
– Ол тустаң пасти арығ-тайғаларда 10 ӧрт сығысхан, оларның тиксі улии 60 гектарҷа полған, – таныхтаан министр. – Ирткен чылда олох тусха сигiс ӧрт полған, тиксі улии – 137 гектар. Прай ӧрттер чапчаң, пастағы кӱндӧк, тохтадылғаннар. Аның ӱчӱн ағас хонииндағы ӧрт ӱзірҷең службаның тоғынҷыларына улуғ алғыс.
Ідӧк, Олег Матвиенконың искіриинең, олар муниципальнай пӱдістерге арығ-тайғаларға чағын полған чирлерде ӧрттерні алты хати ӱзірерге полыстырлар: Боград, Ағбан пилтірі паза Сыра аймайхтарында. Паза республиканың ағас хонииндағы ӧрт ӱзірҷеңнер Хакасия пазының чахиинҷа Сибирьдегі пасха регионнарзар полызыға ызылтырлар: 12 кізі – Томск облазынзар, 10 кізі – Хызылчар крайынзар.
– Пу субъекттерде кирек сидік, Хызылчар крайында киҷее 156 ӧрт полған, тиксі улии – 69 муң гектар, – чарытхан Матвиенко. – Томск облазында 13 ӧрт, тиксі улии – 13 муң гектар.
Ӧрттердең тоғыр мероприятиелер план хоостыра апарылчаттыр. Ідӧк ағас хонии специалисттері профилактика тоғызын апарчалар тіп таныхтаан министр. Техниканаң паза оборудованиенең тиріндірерінҷе сидіксіністер чоғыл осхас, киҷее ле ағас тоғынҷыларына ікі наа техника читірілтір.
Теестегі сурығ – пастағы чарым чылда тиксі республикада сығысхан ӧрттердеңер. Сан пиріснең Хакасияның гражданскай арачыланысча, сағыбаан саайларҷа паза ӧрт полдыртпазынҷа хазна комитедінің кнезі Владимир Карамашев чоох тутхан.
Аның искіриинең, чыл пасталғаннаң сығара 1026 ӧрт ӱзірілген, ирткен чылдағы кӧзідімнең 7%-ке кӧп. Ӧрттер ӧӧнінде кізілер пырозынаң сығыстыр: чарытхы оборудованиезінең, пестернең тузаланҷаң правилоларны сайбааны, ӧрттер полдыртпас кирексіністерге тудынмааны.
Чир-чайаандағы ӧрттер саны пӱӱл 270 полтыр, ирткен чылнаң (236 ӧрт) тиңнестірзе, 14%-ке кӧп. Ӧрттер тузында ілезіне сығарылған паза чапчаң ӱзірілген сылтаанда, чир-чайаандағы ӧрттернің тиксі улии 40%-ке хызырылтыр (пӱӱл – 46,5 га, ирткен чылда – 78,7 га).
Ӧрт ӱзірҷеңнер профилактика тоғызын тыыдыбысхан даа ползалар, чир-чайаандағы ӧрттерде ӧӧнінде ідӧк кізілер пыролығлар: азых отнаң сизіктіг нимес тузаланғаны, отты читіре ӱзірбеені, чазыларда чарадығ чох хуруғ отты ӧртеені.
Ӧрттерні ӱзіреріне тимненісті кӧдіреріне пӱӱл азығ-кӧрік айларында прай муниципальнай пӱдістернең хада ӱгредіглер паза тренировкалар иртірілтір.
Ирткен чылда кӱскӱзін прай аал-городтарда ӧрттең тоғыр минераллығ полосаларны тӧстирінҷе паза нааҷылирынҷа тоғыстар апарылтыр, ідӧк хуруғ отты чох идіп паза сӧп-сапты чыып, чирлерні арығлаптырлар. Часхызын ол тоғыстар узарадылтыр.
Прай муниципалитеттернең хада чӧптезіглер иділтір. Оларҷа ӧрт полдыртпазынҷа пастағы кирексіністерні толдырарына республика бюджедінең тиксі 10 миллион 98 муң салковай субсидия чіли позыдылған, ідӧк пос кӧңнінең тоғынчатхан ӧрт ӱзірҷеңнерге хабазарына – 15 миллион салковай, ӧрт ӱзіреріне суғ алҷаң орыннары чох полған аалларға андағ орыннарны тӧстиріне – 6 миллион салковай.
Владимир Карамашев чуртағҷыларнаң ӧрт полдыртпас правилоларға тудынардаңар профилактика мероприятиелерi тӧреміл апарылчатханын таныхтаан. Ӧрттер сығызарына азынада тимненген, профилактика тоғызын апарған, республикада ӧрттең тоғыр режим кирген сылтаанда ӧрттер сығызарынаң хорғыстығ тус амыр ирт партыр. Улуғ ӧрттер сығыспиндыр, прай ӧрттер чапчаң ӱзірілтір.
– Піс хорғыстығ тусты иртіп алғабыс, – салтар иткен Валентин Коновалов. – Пӱӱл тимненіс тее хомай нимес полған, кӱннер дее чахсы тур пиргеннер.
Олох туста Хакасия пазы олаңай чуртастағы ӧрттер саны ӧсчеткенін таныхтаан, аннаңар пос салынмасха кӧcтег турғысхан.
Пазағы сурығ – бензин кирее.
– Топливоға кирексініс ӧсчеткен дее полза, Хакасияның АЗС-тарында паалар, хазнаның кӧбізі регионнарынаң тиңнестірзе, тӧбіннер, – сурығны ӱзӱріп пастир алнында таныхтаан регион устағҷызы. – Складтарда запастар читкіҷе.
Республика істінде бензин кирее хайдағ полғанынаңар Хакасияның экономика тилізі министрінің орынҷызы Владимир Наумкин искірген. Аның чооғынаң, кирек тың хомай нимес, итсе, теестер ам даа пар осхас.
– Республиканың алынҷа АЗС-тарында теестер пар, ідӧк хайзы бензин маркалары чоғыл, – таныхтаан ол. – Піс ол киректі хайығда тутчабыс. АЗС-та бензин чох полғанынаңар искіріг кірзе, топливо ағылчатханнарнаң хада тоғыс апарылча, андар бензинні чапчаң читірері хоостыра.
Тоғысты тӱзімніг апарарына топливо рыногындағы киректі сыныхтағда тударынҷа региондағы оперативнай штаб тӧстелтір. Штаб АЗС-тарда топливо парын, наа партиялар килчеткенін, ӧӧн отрасльларның паза организацияларның кирексінізін, ідӧк паалар алысчатханын сыныхтағда тутча тіп чарытхан Наумкин.
Имнег организацияларына, экстреннай паза саайларны чох итчең службаларға, ЖКХ предприятиелеріне бензин пастағы теесте позыдылчаттыр. Ідӧк аал хониина алынҷа хайығ салылча осхас.
Ідӧк аның таниинаң, министерство УФАС-наң хада ГСМ пааларын сыныхтағда тудар тоғысты апарча. Республика правительствозы Россияның энергетика министерствозынаң паза «Роснефть» ПАО-наң хада кӱннiң сай тоғынчаттыр, регионзар ызылчатхан топливо синін ӧскірер сурығҷа.
– Ӧӧн пӧгін сағам – ӧӧн службаларның паза предприятиелернің тоғызын ізестіг идері паза читірілчеткен топливо синін ӧскірібізері, – чооғын тоозып, салтар иткен Владимир Наумкин.
Валентин Коновалов прай даа федеральнай сетьтерде (ЮКОС, «Роснефть», «Газпром») топливо запастары пар, паалар тың пӧзік нимес тіп таныхтаан. Орындағы АЗС сетьтерін алза, оларзар бензинні читірерін оңдайлап саларынҷа прай кирек тоғыстар апарылча тіп хосхан ол.
Чыылығның халғанҷы сурии Хакасияның национальнай паза территориальнай политика министрі Галина Адыгаеваның сан пирізі полған. Ол республиканың муниципальнай пӱдізінің иң чахсы социальнай проектіне 2025-2026 чылларда иртірілген республика марығларының салтарларынаңар искір пирген.
Марығ нинҷе-де чыл изере иртірілче, аның пӧгіні – орындағы пос устаныс органнарын аалларын тилідерге кӧӧктірері, халых чонны орындағы сурығларны пӧгерінде араластырары, иң чахсы опыттарны ілезіне сығарары паза тарадары.
Халғанҷы пис чыл аразына аның полызиинаң 137 проект чуртасха кирілген, тиксі 128,9 миллион салковайға. Илбек Чиңіске 80 чыл толчатхан чылда проекттернің чарымы патриотизм сарилығ полған. Іди Асхыс аймаандағы Катанов, Сафьяннар аалларда, Тастып аймаандағы Улуғ Пор аалда Илбек Ада чаа араласчыларына хумартхы тастар турғызылған. Мының алнында пу аалларда андағ хумартхы тастар чох полтыр.
Тастып аймаандағы Чоғархы Сир, Улуғ Сии аалларда хумартхы тастарны нааҷылабысханнар. Орджоникидзе аймаандағы Наа аалда, кизек чаалазығларда паза ӧнетін чаа операциязында чат халғаннарны хумартхылап, Сабланыс аллеязы тӧстелген. Пии аймаандағы Бондарев аалда ікі сыыраттың сиденнері алыстырылған.
Марығ иртірілген чыллар аразына пастағызын на чурт хыринзар суғ кірчеткенінең кӱрезеріне кӧcтелген проект чуртасха кирілген – Орджоникидзе аймаандағы Майрастар аалда сууҷах тӱбі тирең иділген.
Тастып аймаандағы Кічіг Арбыт аалда чазағ чӧрҷеңнерге тахта пӱдірібіскеннер паза автомобиль чолы тахтазын тыхтабысханнар. Алтай аймаандағы Новороссийскай аалда олған площадказы пӱдірілген.
Галина Адыгаеваның искіриинең, пӱӱл республика мариинда 46 аал араласхан, оларның 24-і сигіс номинацияда чиңісчі полыбысхан. Ол утхан ааллар чағында проекттерін чуртасха киріп пастирлар. Марығның тиксі сыйыхтығ чыындызы 20 миллион салковай полча. Полған на аалға проектін чуртасха киреріне республика бюджедінең 750 муң салковайдаң 900 муң салковайға теере пирілер. Тоғыстарны 2026 чыл тоозылғанҷа тоос саларға киректер.
Валентин Коновалов ол проекттернің улуғ тузазын таныхтаан. Чуртағҷылар оларның полызиинаң постары пӧкчелер, хайдағ объекттерні иптирге, нааҷылирға алай пӱдірерге кирек полғанын. Хакасия пазы кӧрізінең, ол чон ӱлгӱзінің сын тирии полча.
Cом r-19.ru сайттаң
Автор :
Альберт Толмашов
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 | 2 |
| 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
| 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 31 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
