Хакасияның культуразы прай тилекейге азых
08.07.2026
Хабарлар
Хакасия пазы Валентин Коновалов культура тоғынҷыларына пӧзік сыйыхтар читірген
Сыйыхтас. Пу кӱннерде М.Ю.Лермонтовтың адынаң Орыс академическай драма театрында Хакас Республиканың 35 чылына чарыдылған полызығлығ концерт ирткен
Чайаачы иирге ӧнетiн чаа операциязының араласчылары, ветераннары, оларның сӧбiрелерi паза халых пiрiгiстерiнiң ӧткiн кiзiлерi килгеннер. Улуғ залға толдыра чыылысхан чонны Хакасия пазы Валентин Коновалов алғыстаан:
– Пӱӱл пiстiң республика пайрамнығ чылын таныхтапча, аннаңар аны тӧстирiнде араласхан паза ӧңненiзiне улуғ хозым ағылчатхан чуртағҷыларны алғыстирға чарадыңар. Республиканың чуртазын тiспен iстенчеткен паза нандырығлығ кiзiлер тилiтчелер. Наа технологиялар кiзiнiң кӱзiнең тиңнес полбастар. Пӱӱн пу залда пiстiң Хакасия ӱчӱн прай чӱреенең «ағырчатхан» кiзiлер чыылыс парғаннар. Сiрернiң тоғызыңар республикаа iзестiг хаалирға оңдай пирче. Аарлығ нанҷылар, прайзын Республика кӱнiнең алғыстапчам, пик хазых, чахсы чуртас алғапчам!
Анаң Валентин Олегович республиканың культура тоғынҷыларына пӧзiк сыйыхтар читiрген. В.Г.Чаптыковтың адынаң Хакас филармониязының «Ӱлгер» ансамбльының артизi Чебочак Айбике Пӧгечi ӱр чыллар тiспен iстенiзi паза пӧзiк профессионализмi ӱчӱн, Хакасияның культуразына паза искусствозына улуғ хозымы ӱчӱн «Хакасияның саблығ артизi» аарластығ ат алған. Хакасия правительствозының Аарластығ пiчiктерiнең «Кӱн сузы» хакас теелбек ансамбльының артизi Дмитрий Султреков паза Хакасияның искусство колледжiнiң ӱгретчiзi Тамара Чанкова таныхтатханнар.
Пӱӱл Хакасияда хоос искусствозының чайаачыларына правительство сыйии (200 муң салковай) пастағызын на читiрiлген. Аның ээзi хоосчы-график, живописец, кинде хоосчызы, Россияның хоосчылар пiрiгiзiнiң кiзiзi, Хакасияның саблығ хоосчызы Виталий Кызласов полыбысхан.
Iдӧк пастағызын на Хакасия правительствозының iкi кӧг премиязы (полғаны ла 100-ер муңар салковай) ээлерiнiң холына кiрген. Iди А.А.Кенельнiң адынаң кӧг сыйиин Хакасияның чон артизi, Хакасия искусствозының саблығ деятельi, А.М.Топановтың адынаң Хакас драма театрының кӧг пӧлиинiң устағҷызы Татьяна Шалгинова алған. Г.И.Челбораковтың адынаң правительство сыйии Россияның саблығ артизi, Хакасияның чон артизi Евгений Улугбашевке читiрiлген.
Ӱлӱкӱннiң пайрамнығ чардығы хайхастығ концертнең узарадылған. Залда одырчатхан аалҷыларға Москвадаң, Санкт-Петербургтаң паза Хызылчардаң килген опера ырҷылары, iдӧк Хакас филармониязының артисттерi сарнааннар. Араласчыларның аразында – Георгий Васильев (тенор, Москва), Лидия Светозарова (сопрано, Москва), Александра Черпакова (сопрано, Хызылчар), Юлия Кучеренко (сопрано, Санкт-Петербург) паза Артур Марлужоков (бас-баритон, Ағбан). Оларның кӧзiдiглерiн дирижёр Вячеслав Инкижековтың устаанынаң симфоническай оркестр сiлiг кӧглернең чазаан. Артисттер тилекейдегi опера классикаларын, ол санда Вольфганг Моцарттың, Джоаккино Россининiң, Джакомо Пуччининiң, Александр Бородиннiң произведениелерiн махалығ толдырғаннар. Сценадаң ариялар, дуэттер, саблығ операларның ӱзiктерi, неаполитанскай сарыннар паза Россияның пӱӱнгi композиторларының чайаачылары истiлгеннер.
Концертте Россияның саблығ музыковедi, кӧг критигi паза чарыдығлығ проекттернiң продюсерi Елена Истратова араласхан. Ол пiссер Санкт-Петербургтаң килген.
– Хакасияның аарлығ чуртағҷылары, сiрернiң республикада ааллап, позымның кӧңнiмнi читiр пирерге сағынчам. Мағаа пу кӱннерде А.М.Топановтың адынаң Хакас драма театрының «Степь. Песнь камня» ойынын кӧрiп аларға оң полды. Аны чиит режиссёр Тимур Казнов турғысхан. Мин актёрларның пӧзiк чайаачыларына тың хахадым. Пу ойында чонның культуразы паза кибiрлерi махалығ кӧзiдiлче. Режиссёр пiске прайзына теелчеткен ағырсымнығ сурыға хап-орта теелче. Постың ис-пайын пасха хан чирiндегi чылтырах истерге паза монҷыхтарға садарға чарабас. Ол спектакльда чахсы кӧзiдiлче. Постың культуразын хайди даа хайраллирға кирек. Хакасияның культуразы, тiзең, прай тилекейге азых. Мында он пiр чыл изере республиканың тӧреен кӱнiне чарыдылған Гала-концерттер иртчелер. Оларны тӧстирге Москвадағы филармония паза Президенттiң культура пастағлары чыындызы полысчалар. Регионның культура министерствозының кӱстенiзiнең Хакасияның тӧреен кӱнiне орындағы прай культура учреждениелерi тимненчелер. Хакасия пазы Валентин Коновалов чахсы кибiрлернi хайраллирға полысчатханы уламох ӧрiнiстiг, – теен Елена Истратова.
Концерт парчатхан туста пiс, пӧзiк сыйыхтарнаң таныхтатхан культура тоғынҷыларынаң чоохтазып, кӧңнiлерiн пiлiп алғабыс.
– Пӱӱн алған Аарластығ пiчiк – ол чонның сыйии. Мин чоныма тың хынчам. Чатхан ойнапчатхан чонға улуғ алғызымны читiрчем. Тун пайрамда 530 кiзi чатханнаң ойнаан. Оларның кӧбiзi ааллар чуртағҷылары полған, аның ӱчӱн тың поғдархапчам. Аарластығ пiчiк оларға чарыдылча. Минiң чоным сарназын, чуртасха ӧрiнзiн, – таныхтаан Тамара Чанкова.
– Хайди чарым муң кiзiнi чатханға ӱгредiп алғазар? – пic пiлерге хынғабыс.
– Сергей Трофимович Чарковнаң хада улуғ тоғыс апарғабыс. Ааллардағы культура учреждениелерінiң тоғынҷыларына паза школалар ӱгретчiлерiне чылда iкi хати пис кӱннiг курстар иртiргебiс. Анаң олар, аалларынзар парып, чуртағҷыларны чатханнаң ойнирға ӱгретчеңнер. Пiс Сергей Трофимовичнең iкӧлең не полбаабыс, улуғ ӧменең тоғынғабыс. Кӧзiдiмге, Пии аймаандағы Алахтайлар аалындағы школаның ӱгретчiзi Людмила Ачитаева, чатхан кружогын апарып, Тун пайрамға 25 паланы тимнебiскен. Асхыстағы олған искусство школазының устағҷызы Неля Иптышева паза хакас кӧг тирiглерi ӱгретчiзi Тарина Токмашова ӱгредiглiг курстар ӧткiн апарғаннар. Улуғларны ла алза, оларзар 40 кiзi чӧрген. Олғаннар iдӧк кӧп полғаннар. Кызлас аалдаң 20 кiзi араласхан. Пiс, аалларҷа чӧрiп, мастер-класстар иртiргебic. Анаң халғанҷы кӱннерде репетициялар полған. Мынҷа чатхан кӧгҷiзiн чон алнынзар сығарыбызар ӱчӱн, пiс iкi чыл матлама тоғынғабыс. Ам сӧбiрелерде чатхан кӧглерi истiлче – анзы уғаа чахсы. Чатханны кӧдiре алып, сабға сығарҷаң тоғыс наа ла пасталча тирге чарир. Пiстiң ӱгренҷiлерiбiс мыннаң мындар айғазарға, пасхаларын ӱгредерге тимделер. Чииттер Хакасияның искусство колледжiнзер пiстiң чонның кӧг тирiглерiне тирең ӱгренерге кiрерге сағынчалар. Пiс iдӧк ағас хомысты тилiдерге пӧгiнчебiс. Пу кӧг тириинең ойнирға хынчатхан кiзiлер кӧптең кӧп полча, – нандырған Тамара Чанкова.
«Хакасияның саблығ артизi» пӧзiк атха турысхан Чебочак Айбике Пӧгечi iдӧк ӧрiнiзiн чазырбаан. Пии аймаандағы Киндiрлiг пилтiрi аалда тӧреен-ӧскен хызыҷахтың сарнаҷаң чайаачы кӧңнiн музыка ӱгретчiзi Клавдия Всеволодовна Сагалакова ас пиртiр. Олох Ағбандағы музыка училищезiнзер ӱгренерге кiрерге чӧп пиртiр. Iди чиит хыс, Клавдия Всеволодовнаның чӧбiне тудынып, музыка училищезiн тоозыбысхан, анаң ХГУ-ның искусство институдында ӱгренiзiн узаратхан. 2022 чылда, аспирантураны тоозып, алыптығ нымахтарҷа наука-квалификация тоғызын пас салған. Ағаа наука тоғынҷызы Лариса Викторовна Анжиганова уғаа маңат полысхан.
– Культуразар 15 чыл мының алнында килгем. «Ӱлгер» пайӱн ӧмезер минi 5-ҷi курста ӱгренчеткенiмде хығырғаннар. Iди 2011 чылдаң сығара Хакас филармониязында тоғынчам. Cағынчам, алыптығ нымах мағаа мындағ пӧзiк синге сығарға полысхан. Iҷе-пабама тiл, чуртас пирген ӱчӱн, пайӱн ӧменiң хоос устағҷызы Кучен Ай Чарых Сайынға нымахтарға ӱгреткен ӱчӱн, тоғыс ӱчӱн, филармонияның директор орынҷызы Валентина Ивановна Лебедеваа, Хакасияның культура министерствозына, министр Светлана Анатольевна Окольниковаа паза пiстiң Хакасияның правительствозына улуғ алғызым читiрчем. Чуртаста тоғасхан прай ӱгретчiлер мағаа тың полысханнар, маңат ӱгреткеннер, уғаа чахсы кiзiлер. Пу пӧзiк атты алғаны – мағаа уғаа аарлығ паза нандырығлығ, – теен Хакасияның саблығ артизi Чебочак Айбике Пӧгечi.
Сом Хакасия правительствозының пресс-службазыни
Автор :
Татьяна Тютюбеева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 29 | 30 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 | 2 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
