Алынҷа экономика орны тӧстелері чағыннапча
01.07.2026
Хабарлар
Хакасияның экономика тилiзi министрi Роман Ковтунның искiриинең, «Хакас технология ойымы» тӱрчедең тоғынып пастабызар
Ӱлгӱ. Киҷее Хакасия пазы Валентин Коновалов республика правительствозының теестегі чыылиин иртірген
Хандых айының 30-ҷы кӱнiнде Валентин Коновалов иртірген министрлер кабинедінің чыылии республика школаларын тоосхан чииттер араласханынаң танығлығ полған.
– Пӱӱн чыылығда пір алай нинҷе-де предметче иң пӧзік паалағны – 100 баллны – алған школа тоосчатханнар араласчалар, – искірген Валентин Коновалов. – Аарлығ олғаннар, пу уғаа пӧзік салтарлар. Сірер Хакасияның паза прай хазнаның таңдағызы полчазар, піс сірернең поғдархапчабыс.
Хакасия пазы сыныхтағларны 100 баллға тутханнарға наа чидіглер, прай пастағлар паза сағыстар чуртасха кирілерін алғаан. Чииттерні пу чыылыға республика правительствозы хайди тоғынчатханынаң танызып алар ӱчӱн хығырғаннар.
Чыылығның тоғызы чол хонии тоғыстарын ӱзӱрерінең пасталған.
– Чайғы кибірли чол хонии специалисттеріне ізіг тус, – искірген Валентин Коновалов. – Чолларны тыхтир паза пӱдірер тоғыстар апарылча. Пу чылға пістің чолларны тыхтирына 6 миллиардча салковай кӧріл парған, ол уғаа улуғ ахча.
Чол хониинда тоғыстар хайди парчатханынаңар Хакасияның транспорт паза чол хонии министрі Михаил Евтушенко сан пиріс иткен. Аның искіриинең, 2026 чылда Хакасиядағы автомобиль чоллары кирексіністерге килістіре полчатханы 71,76 %-ке тиңнелген.
– «Чуртасха инфраструктура» нацпроектче чол тоғыстарын толдырарына 2026 чылда 2 миллиард 148 миллион салковай кӧріл парған, – таныхтаан министр. – Оларның 1 миллиард 348 миллион салковайы – федеральнай бюджет ахчазы, 786 миллион салковайы – республика бюджедінің паза 14 миллион салковайы – орындағы бюджеттернің.
«Региондағы паза орындағы чоллар» регион проектінің мероприятиелерін чуртасха кирері хоостыра 19 контракт иділтір, оларҷа 56,7 километр автомобиль чолларын нормативке килістіре ит салары кӧрілче. Амғы туста 10 объектте тиксі узуны 29 километр артиинаң чолларда тоғыстар толдырыл партыр.
Регион проектінҷе тиксі тыхтағ тоғыстары ам даа мындағ объекттерде апарылча: Таштып – Харағай чолда (тоғыстар тоозылары – 30 ӱртӱн), Маткичіг аалзар парчатхан чол (тоғыстар тоозылары – 31 орғах).
Ідӧк, Михаил Евтушенконың чооғынаң, 2026 чылда регион проектінҷе Асхыс – Пирікчул – Тӧӧ пазы автомобиль чолын нааҷылиры узарадылған, федеральнай бюджеттең хоза ахча пирілген сылтаанда. Узуны 15,8 километр чол участогын нааҷылир тоғыстар 2027 чылда тоозылар тіп кӧрілген.
– Че піс, хайди молҷаабыс, тоғыстарны тузынаң азынада толдыр саларға кӱстенчебіс, – таныхтаан Хакасияның транспорт паза чол хонии министрі.
Ирткен чылда чоллардағы саайларда 69 кізі ӱреен, оларның 48-і (70 %-і) хурчанмаан полтыр. Аннаңар чоллардағы сомға паза видео суурчатхан камераларны нааҷылир тоғыстар толдырылған – амды олар хурчанмааннарны паза телефоннаң чоохтасчатханнарны ілезіне сығарарлар.
Валентин Коновалов чолларны иптир тоғыстарны чахсы апарарға паза Тӧӧ пазынзар парчатхан чолны тузынаң азынада тыхтабызарға кӧстег турғысхан.
Теестегі сурығ – кӧп квартиралығ тураларда тиксі тыхтағ тоғыстарын толдырары.
– Кӧп квартиралығ туралардағы тиксі тыхтағҷа Хакасия Сибирьдегі федеральнай округтағы субъекттер аразында иң чахсыларның санында, – таныхтаан регион устағҷызы. – Ол программаа ахча ээлердең чыылча, ідӧк піс тиксі тыхтаға ахча чидіспинчеткен тураларға республика бюджедінең ахча хосчабыс. Олох туста, таныхтирға сағынчам, пасха регионнарнаң тиңнестірзе, пістің республика чуртағҷыларынаң тиксі тыхтаға хай-хай ас ахча чыылча.
Пу сурығҷа сан пиріcнең Хакасияның ЖКХ паза энергетика министрі Максим Виноградов чоох тутхан. Хайди ол искірген, кӧп квартиралығ тураларда тиксі тыхтағ апарҷаң регион программазы 2014 чылдаң сығара тоғынча, андар 2607 кӧп квартиралығ тура кірче. Пу тусха, тиксі алза, тыхтағ тоғыстары 5,5 миллиард салковайға толдырылған.
Тиксі тыхтағ чыындызынзар чуртағҷылардаң ахча чыырын алза, ол кӧзідім чылдаң чылға ӧcчеттір. 2024 чылда ол кӧзідім 72 % полған полза, 2026 чылның 1 хандығына 95 %-ке чит партыр. Чыл салтарларынҷа ол кӧзідім 95,8 %-ке чит парар тіп сахталча.
2025 чылда планҷа 188 кӧп квартиралығ турада 199 кӧрімніг тиксі тыхтағ тоғыстарын толдырары кӧрілген, ол санда хырны, тура тастын нааҷылирынҷа паза лифттерні алыстырарынҷа. Тоғыстар прай толдырылтыр, оларның тиксі паазы – 788 миллион салковай артиинаң. Пу чылда 167 кӧп квартиралығ турада тиксі тыхтағ иртiрiлер тіп кӧріл парған. Амғы туста 71 турада тиксі тыхтағ толдырыл партыр (планның 39 %-і), 48 турада тоғыстар апарылчаттыр, пасхаларынҷа проект-смета пічіктерi тимнелче осхас. Пӱӱл прай тоғыстарға 900 миллионҷа салковай хорадылар тіп искірген министр.
Хакасия пазы подрядчиктер тиксі тыхтағ тоғыстарын хайди толдырылчатханын тӧреміл сыныхтағда тударға пӧгін турғысхан.
– Піcтің чуртағҷылар ол тоғыстың салтарын кӧрерге паза ағаа чӧпсінерге киректер, – таныхтаан ол.
Чыылығда ідӧк Петербургтағы чоннар аразындағы форумда араласханының салтарлары ӱзӱрілген.
– Пістің делегация Россияның пасха регионнарының паза чағынғы хазналарның кізілерінең тоғазығлар иртірген, – чоохтаан Валентин Коновалов. – Тиксі 17,5 миллиардча салковайға инвестициялығ чӧптезіглер иткен. 2025 чылның салтарларынҷа Хакасия инвестиция киреенҷе Национальнай рейтингте ӧӧр кӧдіріліп алған.
Хакасияның экономика тилізі министрі Роман Ковтун, инвестициялар кирер тоғыстаңар сан пиріс идіп, республикада тӱрчедең «Хакас технология ойымы» алынҷа экономика орны тоғынып пастабызар тіп искірген.
Аның чооғынаң, ирткен неделяда Россияның вице-премьері Александр Новактың устаанынаң ведомстволар аразындағы тоғысчы ӧменің салтарлығ чыылии ирткен. Анда Хакасияда «Хакас технология ойымы» промышленность-сығарыс кӧрімніг алынҷа экономика орнын тӧстир халғанҷы сурығлар ӱзӱрілтір.
– Чыылығда Россияның финанстар министерствозының, ідӧк промышленность паза садығ министерствозының сизіндірiглері прай пӧгілген, – чоохтаан Роман Ковтун. – Тоғысчы ӧменің араласчылары прайзы Хакас Республикада алынҷа экономика орнын тӧстиріне хабасханнар. Чағынғы туста Россия правительствозы чарадығ алыбызар, алынҷа экономика орнынаң устирдаңар чӧптезіг иділер тіп сахтапчабыс. Аның соонаң республиканың халғанҷы тустағы иң килкім проектін чуртасха киріп пастабызарбыс.
Таныхтирға кирек, республика ӱлгӱлері «Хакас технология ойымы» алынҷа экономика орнын тӧстирдеңер айланысты 2024 чыл тоозылчатхандох ысханнар.
Проекттің тӧстеенде ӧӧн инвестор – РУСАЛ. Ол Саяногорск паза Пии аймаа чирінде чылбыраң фольга паза соох оңдайнаң молат лентазын сығарар. Инвестициялар сині НДС чох 2030 чылға теере 23,5 миллиард салковай полар тіп кӧрілче. Планҷа 500 наа тоғыс орны тӧстелер. Проектте хазна экспертизазы пирілтір. Ікінҷі чарым чылда завод пӱдірии пасталыбызар тіп сахталча.
Ідӧк пасха тимде резиденттер пар: шариктіг подшипниктер сығарызы (инвестициялар сині – 700 миллион салковай, наа тоғыс орны – 30); тағда аныҷаң оборудование сығарызы (инвестициялар сині – 430 миллион салковай, наа тоғыс орны – 95); алюминийдең паза алюминий сплавтарынаң полуфабрикаттар сығарызы (инвестициялар сині – 550 миллион салковай, наа тоғыс орны – 250); тимір чол вагоннарын тыхтаҷаң цех (инвестициялар сині – 50 миллион салковай).
Роман Ковтунның искіриинең, «Хакас технология ойымы» алынҷа экономика орны 312 гектар чирде орнығар, 2030 чылға теере тиксі 30 миллиард салковай инвестиция ахчазы кирілер.
Хакасия правительствозының сананыстарынҷа, тізең, наа тӧстелер алынҷа экономика орны 2035 чылға теере республика бюджедінзер 12,5 миллиард салковай налог ахчазын паза 2,5 миллиард салковай страховой взнос ахчазын кирер.
Сом Хакасия пазы Валентин Коноваловтың МАХ-тағы каналынаң
Автор :
Альберт Толмашов
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 29 | 30 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 | 2 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
