Идінҷектер – экономиканы тибіретчеткен кӱс
29.05.2026
Хабарлар
Хакасия пазы Валентин Коновалов идiнҷек Василий Зуденкоға сыйых читiрче
Сыйыхтас. 26 сілкерде – Россияның пос кирее кӱнінде – Хакасия пазы Валентин Коновалов, республика идінҷектерін алғыстап, хазна сыйыхтарын читірген
Пӱӱнгі кӱнде хазнабыс экономиказының ас нимес чардығы кічіг паза ортын пос киреене килісче. Олар постарына ла нимес, че ідӧк чуртағҷыларға тоғыс орыннарын тӧстепчелер, чылдаң чылға сығарыстарын паза полызығларын алғыдып одырчалар. Олох туста полызығ киректепчеткен, чуға чуртапчатхан кізілерге паза сӧбірелерге полызар оңдай таапчалар. Россияның Украинадағы ӧнетін чаа операциязы парчатхан туста оларның хабазии ідӧк чааҷыларыбысха киректелче. Идінҷектер, постары даа оой нимес туста тоғынчатсалар, чааҷыларның кирексініcтерін толдырҷаң оңдай табарға кӱстенчелер.
Олох туста регионның ӱлгӱзі, идінҷектер саны хызырылбас ӱчӱн, аймах-пасха хабазығ кӧрімнерін кирче: налог льготаларын, гранттар, льготалығ кредиттер, искірігліг полызығлар паза пасхазы. Анзы позының салтарларын пирче: халғанҷы чылларда идінҷектер саны хозылча. Хазна синіндегі алызығлар кічіг паза ортын пос кирее тилізіне теелбин полбинчалар. Іди улуғ нимес пос киреенең айғасчатханнарға посха тоғыс таапчатхан чіли санға турҷаң оңдай пирілген. Анзы пӧзік нимес парыстығ идінҷектерге налогтарын андағох тӧбін синде тӧлир оңдай пирген.
Ӱлӱкӱнде Хакасия правительствозы чыылығлар залында пос киреенең илееде чыл айғас париған, аны тилідерге кӱстенчеткен идінҷектерні чыып алған. Оларнаң хада сыйыхтасха республиканың экономика тилізі министерствозының паза идінҷектерге хабазығ читірчеткен пірігістернің тоғынҷылары хығыртылғаннар.
– Сірер – экономиканы тибіретчеткен кӱс. Сірернің сылтаанда тоғыс орыннары тӧстелче, бюджет толдырылча, городтар паза ааллар тиліпче. Пос киреен тыыдарға паза иң махачы сағыстарны чуртасха кирерге тимде полчатханыңар ӱчӱн сірерге алғыс, – идінҷектерзер айланған Валентин Коновалов.
Хакасия пазы Валентин Коноваловтың холынаң республика пазының алғыстазын 21 идінҷек алған, Хакасия правительствозының алғыстас пічиин – пір кізі, ол Харатастағы кип-азах тікчең фабриканың устағҷызы, идінҷек Оксана Макович. Валентин Коновалов Харатас городсар халғанҷы чорығында идінҷектің предприятиезінде пол килген.
Хакасия пазының алғыстазына турысхан идінҷектер аразында Ағбан город чуртағҷызы Василий Зуденко полған. Идінҷек 2021 чылда пос киреен асхан. Аның алнында, тізең, ол УФСИН-да тоғынған. Кирек стаж тоғыныбысхан соонда ол пос киреен азарға чаратхан. Иренге пос киреен апарарға ікі пӧзік ӱгредии полысча: экономист паза юрист. Ідӧк иреннің кӧңніне хол тоғызын идерi кірче. Ол ағас кизерінең паза ағас тара – поддоннар паза палеттер – сығарызынаң айғасча. Улуғ нимес пилорамада тӧртӧлең істенчелер. Тимде ниме-нооны Хакасияның паза Хызылчар крайының ӱстӱнзархы аймахтарының промышленность предприятиелеріне, пӱдіріг пірігістеріне читірчелер. Василий Георгиевичтің чооғынаң, пу пис чыл аразына, пос киреенең айғазып, ол аймах сидіксіністерні тобырған. Пӱӱнгі кӱнде налогтар сині паза санаҷаң оңдай идінҷектің кӧңніне кірбинче. Алында ол нииктелген оңдайҷа налог (УСН) тӧлеҷең, Налог кодексіне алызығлар кирілген соонаң пос алынҷа налог тӧлеҷең оңдайҷа тӧлепче, ол 8 %-ке тиңнелче. Наа алызығлар пу чылдаң кирілгеннер.
– Хайдағ даа сидік сурыға урунзабыс, аны тобырарға кӱстенчебіс. Хайда-да чідірчебіс, хайда-да, тізең, наа ниме алып алчабыс, – кӱлініп ала ӱлесче идінҷек ирен.
Кискен ағасты чуртағҷылар даа, пӱдіріг пірігіcтері дее чахыпчалар. Пӱдіріг пірігістерінең чӧптезіг идіп тоғынча.
– Амғы туста пӱдірігде аймах-пасха наа материаллар тузаланылза даа, ағас ам даа улуғ кирексініcнең тузаланча. Сибирьде уламох, – тіпче Василий Георгиевич. – Пілдістіг, хысхы туста кирексініс тӱс парча, ам, тізең, пӱдіріг тузы пасталыбысханда, чахығлар саны ідӧк хозылча.
Ағас паазы ӧсчеткені идінҷекті дее, аны аннаң алчатхан чуртағҷыларны даа сағыссыратча. Пааға ағасты сығарарынҷа паза кизерінҷе хорадығлар артылчалар. Дизель топливозы, чарытхы паалары, тізең, тӱспинчелер, ӧскеннең ӧсчелер. Кӧзідімге, дизель топливозы алында литр ӱчӱн 75 салковай турған полза, амды – 80 азыра салковай. Пiр киловатт чарытхы ӱчӱн 7,5 салковай тӧлеен полза, пӱӱнгі кӱнде аның паазы 10,5 салковайға тиңнелче. Ас-тамах таа паазынаң ол ӧзіс чахсы кӧрінче тіпче Василий Зуденко.
Идінҷек позы Алтай аймаандағы Хойбал аалда тӧреен. Аннаңар, пос киреен азахха турғызып алғанда, артхан-халған ағасты чуға чуртапчатханнарға ӱлирге чаратхан. Ол полызығлығ чӧрімні тӧреен аалынаң пастаан. Килістіре чуртағҷыларны табарға аал старостазы полыс пирген. Іди пір аалдағы чуртағҷыларға полызарға пастаан идінҷек пӱӱнгі кӱнде одыңны Алтай аймааның Хубачар, Хойбал, Кӧк хайа, Ызых паза Новороссийскай аалларның тыл істенҷілеріне, чаа ветераннарына, СВО араласчыларына паза оларның cӧбірелеріне тикке ал чӧрче. Ікі чыл аразына ирен улуғ нимес япон грузовигінең 200 азыра машина тикке пирген.
Чоохтирға кирек, Василий Зуденко пос киреен прай пос ахчазынаң асхан паза пӱӱнгі кӱнге теере хазна хабазиинаң тузаланмаан. Итсе, чуртасха кирер пір наа сағызы пар. Ізенче, аны толдырып алар оңдай даа, кӱс тее табыл парарох.
Сом Дмитрий Сунчугашевти
Автор :
Наталья Сюптерекова
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
