Хакас чирінде полып, чапсых чиис чіп аларға
15.05.2026
Хабарлар
Андрей Попков «Хакасия. Гастрономия и гостеприимство» туристтерге чол кӧзідіглерінің 4-ҷі сығарызын холда тутча
Наа сығарыс. Л.Р.Кызласовтың адынаң Хакас национальнай чир-суғ ӱгренҷең музейде «Хакасия. Гастрономия и гостеприимство» туристтерге чол кӧзідіглерінің 4-ҷі сығарызынаң таныстырдылар
Наа чирлернең танызары чапсых орыннардаң, культурадаң паза кибірлердең, ідӧк татхыннығ чиистең пасталча. Тӧртінҷі чылы «Сибирьнің КФХ-лары паза АПК-зы» ассоциация, аның устағҷызы паза проекттің пастағҷызы Андрей Попков, пу сығарысты ах чарыхха сығарып, Хакасиязар паза Хызылчар крайының ӱстӱнзархы аймахтарынзар кил парчатхан чорыхчыларға пістің чирлернең танызарын нииктепче.
Презентацияның аарластығ аалҷылары полыбысханнар Хакасия пазы Валентин Коновалов, республиканың экономика тилізі министрінің орынҷызы Александр Мяхар, сығарысха кирілген чапсых орыннарның, кафе-рестораннарның ээлері паза пасха идінҷектер, кӧстегліг министерство-ведомстволар кізілері.
– Регион тилізі – ол ӱлгӱнің, пос киреенең айғасчатханнарның паза чонның пірге кирее. Кӱзібісті піріктіріп ле піс инфраструктураны чахсыландырчабыс, пасха саринаң – наа тохтаҷаң, азыранҷаң орыннар асчабыс, полызығлар читірчебіс, чапсых чирлер ибіркізін иптепчебіс! Пу тоғыстың салтары – регионзар тынанарға кил парчатхан туристтер саны хозылчатханы. Тынанарға тохтаҷаң орыннар искіриинең, паспортынҷа санға алылған туристтер саны 2025 чылда 16,5%-ке ӧс парған. Ол Россия даа, Сибирь дее синінде чахсы ӧзіске саналча. Алынҷа хайығда піс гастрономия туризмін тутчабыс. Чорыхчыларны Хакасиянаң таныстырып, хакас кибірлерін паза культуразын кӧзіт турар пӧгін турча, ол санда аның тадиин! Чол кӧзідіглерінің сығарызы ол пӧгінні толдырарға чахсы полысча, – теен Валентин Коновалов.
«Хакасия. Гастрономия и гостеприимство» туристтерге чол кӧзідіглерінің 4-ҷі сығарызынаң таныстырып, Андрей Попков аның ӧӧн сағызын чарытхан. Чыындының тастын абахай хакас хыснаң хада алып оол чазапчалар. Аның істіндегі страницаларында ідӧк алыптар, пірдең ооллар даа, хыстар даа, хоосталғаннар. Пӱдізін кӧрзе, пастағы страницаларда чирібісте иртчеткен чапсых ӱлӱкӱн-пайрамнардаңар искірiглер паза сомнар пирілче, анаң азыранып алҷаң, тынанарға тохтаҷаң орыннар алынҷа страницаларда кӧзіділчелер. Алынҷа пӧлікке ас-тамах сыйыхтарын сығарчатханнардаңар искіріг чыылған. Оларның аразында идінҷек Павел Боргояковтаңар паза ол тимнепчеткен талғаннаңар искірігні таап аларға чарир. Чон тархынын, культуразын паза кибірлерін хайраллапчатхан чапсых орыннарнаң танызып аларға чарир – пістің музейлернең паза театрларнаң, ол санда Хакасияның город-аймахтарында орныхчатхан. Халғанҷы пӧлікте турист сувенирлерін сығарчатханнардаңар искіріг чыылған.
Павел Геннадьевич пу сығарысты тимнирге ассоциацияа ахчанаң хабасхан. Хакас чонның кибірліг ас-тамаан тимнирінең илееде чыл айғасчатхан ирен талған сығарызын технология саринаң нииктирінең паза пос алынҷа тоғындырарын иптирінең прай позы айғас парча. Ол сығарысха микроконтроль оңдайын киріп алған, схемазын позы сағын тапхан паза тимнеен, маңнаныстығ сыныхтағлар соонаң тузаланысха кирген. Идінҷек талғанны нинҷе-де ас-тамах паза кондитер предприятиелеріне сатча. Розница садиинаң, тізең, ӧнетін пірігіс айғасча. Тиксі алза, идінҷектің тоғызы тӱзімніг парча, ирткен чылда сығарысха айланыстар сині пілдірте ӧс парған. Хаҷан-да конкуренттер чох тоғынған полза, ам талған сығарызынаң айғасчатхан идінҷектер хозыл партыр.
Кӧзідігнің полған на араласчызына «Хакасия. Гастрономия и гостеприимство» туристтерге чол кӧзідіглерінің 4-ҷі сығарызының пір экземпляры читірілген. Кӧзідіг соонаң, тізең, Хакасия пазы Валентин Коновалов пу кӧcтегҷе пос киреенең айғасчатхан идінҷектернең тоғазығ иртiрген. Аны Александр Мяхар паза Андрей Попков апарғаннар. Ікізі дее тоғыстары хоостыра идінҷектерні чахсы таныпчалар.
Чоохтирға кирек, идінҷектер тоғазыға чахсы тимнен килтірлер, че сурығларның ӧӧн чардығы Россияның законнарына паза чарадығларына теелчеткеннер. Кӧзідімге, чарытхы паза коммунальнай полызығларына паалар сині паза ӧзізі, налогтар, чирлернің аукционнары паза пасхазы. Андағ даа полза, республика пазы оларны оортах итпеен, сурығны кӧдірген ӱчӱн алғызын читірген паза аны пӱӱл Хазна Думазынзар табығларда аралазар кандидаттарға читірерге молҷаан.
Идінҷектернің айланыстарынҷа паза сурыныстарынҷа нинҷе-де чарадығ алылған. Оларны толдырарынаң Хакасияның экономика тилізі министерствозы айғазар. Ол санда министерствода Чонны азырирын паза аалҷыларны удурлирын тилідерінҷе чӧп паза Креатив индустрияларының идінҷектер реестрі тӧстелер (аны хазна реестріне кирері тудылчаттыр). Ідӧк кӧстегліг ведомство алынҷа идінҷектернің ағырсымнығ сурығларын пӧкчең оңдайны табарға полызар.
Стандартизация кінінің Хакасиядағы пӧлиинің кізізі хакас чонның кибірліг чиизінің стандарттарын кирерінҷе пастағнаң сыххан. Аның кӧрізінең, ол хакас чонның чиизінің пӱдізін хайраллап халарға полызар. Мындағ пастаға прайзы чӧпсінген.
Ағбан пилтірi аймаандағы Райковтар аал чӧбі пазы Владислав Нечкинні истерге чапсых полған. Ол пу кӧстеглерҷе тоғынчатхан идінҷектерге аар тоғыстары ӱчӱн алғызын читірген, олох туста тоғынчатхан чирні иптіг паза арығ тударға сурынған. Ол аалдағы олғаннарнаң хада Асхыс аймаанзар чолдағы «35-ҷі километр» адалчатхан орындағы кӧл чарын пос кӧңнінең арығлапчаттыр. Хомзынысха, кӧл хазында кафе турчатханнаңар, анда кӧп чорыхчы тохтапча, че кафе ээзі хости чирлерге хайбинча. Салтарында наа тынағ тузына удур кӧл хазынаң илееде похсах чыы тартылча. Аал чӧбі пазы полып, ол ідӧк чол хастада парчатхан сырыптар чайылчатхан чирлер ӱчӱн сағыссырапча паза чир ээлерінең оларны чох идерінҷе тоғыс апарча.
Сом Дмитрий Сунчугашевти
Автор :
Наталья Сюптерекова
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 29 | 30 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 | 2 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
