Пiстiң сағызыбыста, матыр полып, саңайға халар
15.05.2026
Хабарлар
Хумартхы чардыны Асхыс чоғархы аал чӧбi пазы Александр Окуневнең чааҷының очы хызы Анастасия асханнар
Хумартхылас. Илбек Чиңiстiң 81-ҷi чылында, 9 сiлкерде, Асхыс аймаандағы Казанов аалның школазында, ӧнетiн чаа операциязында неонацисттердең тоғыр кӱрезiп, арығ чуртазын пир салған чир-суғҷыбыс Сергей Кулемеевке хумартхы чарды азылған
Танығлығ кӱнде Казанов аалның школазы алнында чон илееде чыылысхан, олар – махачы чааҷыбыс Сергей Кулемеевтiң туған-чағыннары, ӱгретчiлер, ӱгренҷiлер паза аал чуртағҷылары. Россияның паза Хакасияның гимннерi ойнаан соонаң Асхыс чоғархы аал чӧбi пазы Александр Окунев чоох тутхан.
– Аарлығ чир-суғҷыларыма, Сергейнiң сӧбiрезiне, ӱгретчiлерге, олғаннарға пеер килген ӱчӱн алғызым читiрчем. Пӱӱн Сергейге чарыдылған хумартхы чардыны асчабыс. 1945 чылда пiс утып алған чаа соонаң кидеркi хазналар ам даа пiске амыр чуртас пирбинчелер. Пу ханнығ чаа операциязында илееде оол чуртазын пир салған. Олар прайзы матыр полчалар. Сергейнiң пабазынаң, сӧбiрезiнең хада прай чӱреемнең чобалчам. Ол пiстiң сағызыбыста, матыр полып, саңайға халар, – теен Александр Кимович.
– Пӱӱн минiң оолғыма чарыдылған хумартхы чарды азылча. Аалдағылар аны ундубазыннар, кiчiг палалар танып турзыннар. Ӧнетiн чаа операциязы ам даа парча. Ол хаҷан тоозылары пiлдiстiг нимес, – кӧп чоохтанмаан харах частығ паба Олег Кулемеев.
Анаң Олег Степанович микрофонны туңмазы Герман Костяковха пирген. Герман Иванович ӧнетiн чаа операциязында араласхан, аннаңар андағы сынны пос хараанаң кӧрген, тӧреен чир-суунзар тың палығлатхан соонаң айланған.
– Минiң туңмам Сергей, прай махачы чааҷылар чiли, амғы тӧлге кӧзiдiм полар. Неонацисттердең тоғыр кӱрескен матырларыбыс хаҷан даа ундулбастар, чӱреебicте халарлар, пiснең хада поларлар. Мин дее чаада арғыстарымны чiдiргем. Оларны ам даа сығарғалахтар, туған-чағыннары чыл азыра сахтапчалар. Илбек Ада чаада Чир-суубысты ал халған чааҷыларыбысха iдӧк алғыс. Пiс кiчiг полғанда, олар, кӧксiлерiне толдыра орден-медальлар хазан салып, морсымнығ пас чӧрҷеңнер. Чаада араласхан ағаларыбыс пiске турыстығ кӧзiдiм полчалар. Оларны кӧрiп, пiс ӧнетiн чаа операциязына парчабыс, Чир-суубысты арачылирға кӧдiрiлчебiс, – теен ӧнетiн чаа операциязының ветераны Герман Костяков.
Мындағ чӱрексiнicтiг сӧстер чоохталған соонаң школа алнында чыылысхан чон, Сергей Кулемеевтi хумартхылап, пiр минута сым турған. Хумартхы чардыны Асхыс чоғархы аал чӧбi пазы Александр Окуневнең чааҷының очы хызы Анастасия асханнар. Анаң прайзы чахайахтар салған.
Сергей Кулемеев 1982 чылда хосхар айының 21-ҷi кӱнiнде кӧп палалығ сӧбiреде тӧреен. Пабазы Олег Степанович паза iҷезi Тамара Карлапиновна (хыс фамилиязы Тодыбаева), пис пала ӧскiрiп, прайзын улуғ чуртасха турыстығ киргеннер.
Сергей Олегович, Казанов аалдағы школада 9 класс тоозып, ӱгренiзiн Асхыстағы школа-интернатта узаратхан. Анаң Хабаровсксар танкистке ӱгренерге чӧрiбiскен, андох служба апарған. Тӧреен чир-суунзар сержант званиелiг айланған. Асхыстағы 18 № училищеде пӱдiрiг специальностьча тӱрче ӱгренген. Аны тооспин, Чечнязар чааҷы службазын апарарға парыбысхан. Соонаң нанҷыларынаң хада Санкт-Петербургсар чӧрiбiскен. Анда 8 чыл милицияда тоғынған. Соонаң сӧбiрезiнең хада Камчатказар кӧзiбiскен.
– Сергей аҷам миннең тӧрт часха улуғ полған. Ол хайдағ-да наа, хынығ нимелер сағын таап ла алҷаң. Iҷебiс тасхар хайынарға парыбысса, аҷам минi, чидiнiп алып, школаа апарҷаң. Ол ибде хайынҷах полҷаң. Аны iҷе-пабабыс нымзанмаҷаң, ол прай нименi позы итчең. Оңнапчам, iстенiс урогында аны одырчых идерге ӱгреттiрлер, анаң, аҷам, школадаң килiп, масхаҷах алып, аны читiре саап парчатхан. Ол кӱреске чӧрҷең. Ибзер килзе, миннең хада харбасчаң, iди ӱгренген микелерiн таптаҷаң. Сергей улуғ ӧс парғанда, хылии алыс парған, улам нандырығлығ пол парған. Ол ӱр чыл Санкт-Петербургта, анаң Камчаткада чуртаан, аннаңар минiң сағызымда ол ам даа хайда-да тоғын чӧрчеткен чiли пiлдiрче, – сағысха кирген хыс туңмазы Олеся Татарова.
Сергей Олегович Асхыс аймаандағы Хойза пилтiрi аалдаң сыххан Наталья Юрьевна Табастаеванаң сӧбiре тӧстеен.
– Ол 2009 чылда полған. Пiрсiнде Сергей пiстiң аалзар нанҷызынзар ааллап килген. Нанҷызы ипчiзiнең хада пiстi таныстыр салғаннар. Андада мин ФАП-та медсестра полып тоғынғам. Сергейнiң отпуск тузы полған, анаң ол Санкт-Петербургсар нандыра парыбысхан. Мин аны ӱдескем. Ол чылларда ыраххы аалларда сотовай палғалыс уйан полҷаң. Телефонымны кӧзенек алнында сал салҷаңмын. Ол сығдыратса, чоохтасчаңмыс.
Анаң Наа чыл соонаң килген, минi паза Мелисса хызыҷаамны Санкт-Петербургсар апарыбызарбын теен. Мин тоғызымнаң саназыбысхам, анаң Сергейнең хада улуғ городсар парыбысхабыс. Пiстiң Ирина хызыҷаабыс тӧреен. Че мин Санкт-Петербургта, чуртап, истенмеем, аннаңар палаларнаң хада Хакасиязар айлан килгем. Сергей отпускка кил парҷаң.
Соонаң тоғыс тiлеп сыххам. Аны хоостыра хонғанымнаң чӧптескем, ол чаратхан. Iди Камчаткада тоғыс таап алғам. Сергей, пiснең хости поларға тiп, милиция тоғызынаң парыбысхан. Пiс прай сӧбiренең Камчатказар чӧрiбiскебiс. Атласово посёлокта чурт пиргеннер. Мин, медсестра полып, ФАП-сар тоғысха кiрiбiскем. Палалар школаа чӧргеннер. Сергей милициязарох тоғысха кiрерге иткен, че пiчiктерi Санкт-Петербургтаң ӱр килген. Анаң кӱс структураларында алызығлар пасталыбысхан, полиция тӧстелген.
Сергей аймах тоғыстарда iстенген. Соонаң школада хадағҷы орны пос пол парған. Хонғаным андар кiрiбiскен. Ол анда сигiс чыл тоғын салған. Школада аны махтаҷаңнар, кӱс структураларында iстенген кiзi тоғызына нандырығлығ хайча тiҷеңнер.
Камчаткада пiстiң Анастасия хызыҷаабыс тӧреен.
Пiрciнде таныс кiзi пiстi килкiм, татхыннығ палыхнаң сыйлаан. Аннаң сығара Сергей палыхтирға тартыл сыххан. Пастап машинабыс чох полған, аар-пеер табырах ойлат пар кил турарға тiп, велосипед алып алғабыс. Палыхтаҷаң орынға теере iкiҷе километр полар, неке. Анда, тiзең, абалар чӧрчелер, аннаңар чазағ даа, велосипедтiг дее палыхтирға парарға хорғыстығ. Че андағ даа полза, Сергей полған на тынағ кӱннерiнде Камчатка суғ хазынзар чӧрiбicчең. Хысхызын даа палыхтаҷаң. Соонаң машина алып алғабыс. Ол машиналығ палыхтирға чӧр сыххан. Отпускка Хакасиязар килчетсебiс, туған-чағыннарыбысха хайди даа килкiм палыхтар ағылҷаңмыс.
2022 чылда чардыхти мобилизация чарлабысханнарында, Сергей ӧнетiн чаа операциязына парарға тимненiбiскен, рюкзак, iдiс-хамыс паза пасха даа кирек ниме-ноо ал салған. Итсе, пiс кӧп палалығ сӧбiре полчатханыбыс хоостыра ағаа школада бронь ит пиргеннер. Повестка килбеен.
Нинҷе-де тус пазынаң ол пазох ӧнетiн чаа операциязына парардаңар чоохтанған. Пiс аны, чӧптеп, сурынып, хайди полза, артызып алғабыс.
Соонаң Сергейнең хада тӧреен харындазы Алексей СВО-ға парыбысхан. Аны ис салғандох, хонғаным сым одыр полбиныбысхан. Чарым чылҷа тудынған, анаң кинетiн не тоғызынаң саназыбысхан. Ол полған 2024 чылда орғах айының халғанҷы кӱннерiнде. Мин ағаа сығдырадыбысхам, анаң ол Петропавловск-Камчатскийде тоғыс таап алғанын искiрген. Мин хахап таа парғам. Хайдағ тоғыс тiп сурастырғам. Ибде чоохтирбын тiп хатхыр ла салған. Иирде тоғыс соонаң ибзер килгенде, Сергей контракт пазыбысханнаңар мағаа чаҷыннар кӧзiткен. Мин харах чазымны тудын полбаам. Иртен ол имнег комиссиязын иртерге парыбысхан. Анаң ол городта iкi неделя ӱгредiглер ирткен. Ӱртӱн айының 15-ҷi кӱнiнде ӧнетiн чаа операциязына парыбысхан. Чарыс айының 10-ҷы кӱнiнде Сергей ӱреен, – чоохтаан харах частығ ипчiзi Наталья Кулемеева.
Амды Наталья Юрьевна палаларынаң хада Ағбанда чуртапча. Мелисса хызы пархаҷах сыйлап пирген. Ирина 26 № школада 8-ҷi классты, Анастасия 3-ҷi классты тоосчалар.
Сом авторни
Автор :
Татьяна Тютюбеева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
