Тоғыстың салтарлары пар
06.05.2026
Хабарлар
Боград аймаанда ветеринар сыныхтааның посты тӧремiл тоғынча
Аал хонии. Сибирьдегi федеральнай огругтағы регионнарда пастереллёз паза алыныс ағырығлар сығысханда, Хакасияда 27 азығдаң пӧзiк тимненiс режимi кирiлген
Хорғыстығ чуғынҷах ағырығларны республикабыссар кирбес пӧгiннең кӧрiк айында Боград аймааның Троицкай аалы хыринда федеральнай чолда ветеринар сыныхтааның посты турғызылған. Аның хайди тоғынчатханынаңар Боградтағы ветстанцияның пастығы Александр Болотников чоохтап пирген.
– Иң пастағызын, нимедiр ол ветеринар сыныхтааның посты? Ол малларны, мал-хус идiнең тимнелген ниме-нооны, отты тарт чӧрчеткеннернiң пiчiктерiн сыныхтир ӧнетiн орын. Пiчiктер ветеринар-санитар законодательствозы кирексiнiстерiне нандырарға киректер.
Пiстiң республикабыста хорғыстығ чуғынҷах ағырығларҷа кирек чахсы синде, аннаңар, ол андағ ла ползын тiп, ветеринар сыныхтааның посты турғызылған. Аның ӧӧн пӧгiнi – профилактика тоғызын апарары.
Постта ветеринар службазының, чол чӧрізі хорғыс чох поларынҷа хазна инспекциязының паза Россельхознадзорның тоғынҷылары тӧремiл полчалар. 3 сiлкерге 63 дежурство апарылған, 1977 машина сыныхталған, хазна ветеринар сыныхтаа (Госветнадзор) хайығда тутчатхан таарлағны тартчатхан 145 транспорт тохтадылған, оларның санында законодательство кирексiнiстерiн сайбап апарылчатхан 14 таарлағ iлезiне сығарылған, ээлерiне сизiндiрiглер пирiл парған, – таныхтаан Александр Александрович.
– Ветеринар сыныхтааның посты хайдағ оңдайнаң тоғынча? – сурғам мин.
– Постта чабылған таарлағ машиналарның 100 процентi тохтадылча. Специалисттер малларны алай сыныхтағ иртерiн кирексiпчеткен продукцияны тарт полар автомобильлернi сыныхтапчалар. Пiлдiстiг, ниикке чӧрҷең машиназар iнектi сух полбассың, аннаңар оларны пiрее чiгленiс полза ла тохтатчалар.
Таарлағ тарт чӧрчеткеннер прайзы тохтадылчалар. Заводтаң тимде, фасованнай ниме-нооны, кӧзiдiмге, таңах идiн алай колбасаны, садығ туразынзар апарчатсалар даа, оларның прай ветеринар паза пасха даа кирек пiчiктер пар поларға кирек. Пiс, программазар кiрiп, чаҷын пiчiктернiң электроннай пiчiктерге килiсчеткенiн, ветеринар свидетельствозының пирiлген тузы ирт парбаанын, пiчiктерде кӧзiдiлген ниме-нооның санын паза синiн сыныхтапчабыс. Iдӧк транспорттың кӧзiдiлген чолҷа орта парчатханы сыныхталча.
Кӧзiдiмге, сосхалар ағырчатхан африканскай чума (АЧС) хорғыстығ чуғынҷах ағырығ колбаса пастыра чух парарға айабас. Хайди 2023 чылда Хызылчар крайының Кiчiг Минуса аалында африканскай чума табылған за, ол сосхаларны артхан-халған чииснең азыраан соонаң сығыс килген. Аннаңар пiс прай нименi тӱптестiрiп сыныхтапчабыс.
Мал тӧрееннең 15 кӱн ирт парза, ол таңмалаларға паза «Хорриот» системада санға алыларға кирек. Мал ээзi аны хайдағ оңдайнаң таңмалирын – бирка, чип алай ба электроннай чип турғызарын, позы таллапча. Таңмалаан соонаң ол ветслужбазар сурыныс пiчиинең айланча, служба тоғынҷаң пис кӱн аразына малларны санға турғыс салча. Амғы туста таңмалалған на малны, мал идiн садарға чарадылча.
Нимее ол идiлче? Анзы малларның чiтчеткенiнең паза оғырлаттырчатханынаң тоғыр кӱрезерге полысча. Хакасияда, кiзiлер малларын чiдiр салып, соонаң оларны обработка тузында алай ба iстезiг апарған сылтаанда саңай пасха орында тапхан киректер пiр ле хати полбааннар. Мал чиптiг, ээзi аның хайдаң килгенiн чоохтап полбинча, мындағ оңдайнаң, ол оғырлаан мал полчатханы iлезiне сығарылча. Аннаңар «Хорриот» система мал ээлерiне постарына уғаа тузалығ полча.
– Малларны алай пасха даа нименi кирек пiчiктер чох тарт парчатсалар, ол транспортты хайди итчелер?
– Мында хайдағ ниме чидiспинчеткенiн кӧрерге кирек, че ӧӧнiнде аны, iлезiне сығарылған читпестернi чох идер ӱчӱн, таарлағны таарлаан орынзар нандыра ызыбысчалар. Инспекторлар машинаның нандыра айланғанын хайди даа хайығда тутчалар.
Ветслужба тоғынҷылары хайдағ сыныхтағлар иртерге кирек полчатханын прай пас пирчелер. Хайдағ сыныхтағлар иртерге кирек полчатханнаңар чоохтаза, мал хайдағ регионнаң ағылылчатханын кӧрерге кирек. Прай пiчiктер орта тимнелген ползалар, чорыхты узарадарға чарадылча.
Кӧзiдiмге, Хакасиядағы аттарға пiс нинҷе-де ле сыныхтағ иртiрчеткен ползабыс, Хырғыс чирiнең ағылчатхан аттарны 12 ағырыға сыныхтапчабыс. Ол хазнада пу чуғынҷах ағырығлар удаа тоғасчалар, пiстiң чирде, тiзең, олар чоғыл. Аннаңар андартын ағылған малларға алғым iстезiглер иртiрерге, ээлерiне маллары хазых полчатханын киречiлирге кирек.
Таныхтирға кирек, пiстiң республикада малларны тарт чӧрерге чарадылча. Кiзiлер пiрееде алҷаастапчалар, чарабас тiп сағынчалар. Чох, чарир, хайдар даа апарарға чарадылча, че прай закон кирексiнiстерi толдырыларға кирек. Мал апарылчатхан орында хайдағ ниме сурчалар, ол пiчiктер прай пар поларға кирек, – чоохтапча ветстанцияның пастығы.
Александр Болотников пост тоғызының салтарлары пар тiп таныхтапча. Анзы кирек пiчiктер чох тартылчатхан ниме-нооның саны синчеткенiнде кӧрiнче тiпче ол. Кiзiлер дее малларны санға алчатхан «Хорриот» федеральнай хазна системазынаңар, малларны андар хайди кирерiнеңер кӧп арах пiлiп аларға кӱстенчеттiрлер.
– Системада санға алылбаан малларны апарчатсалар, ол оғырлаан мал полбинчатханын киречiлеп аларға сидiк полча. Таңмалалбаан малларны тарт парчатсалар, ол апарчатхан кiзiнiң малы полчатханын киречiлир пӧгiннең пiс iстiндегi киректерҷе министерствозар айланыс ысчабыс.
Чуртағҷылар iдӧк малларны карантинге турғызар паза ветеринар паза пасха даа кирек пiчiктернi алар пӧгiннең кӧп айлан сыхтылар. Малларны тартарына ла нимес, iдӧк продукцияны, ӧӧнiнде отты, апарарына. Амғы туста Хакасияда отты пiчiктiг ле тарт чӧрерге чарадылча, – искiрче ирен.
Хакасияда пӧзiк тимненiс режимi 30 хандыхха читiре кирiлген, че Сибирь регионнарында хорғыстығ чуғынҷах ағырығлар тарапчатханынаң палғалыстығ кирек андағох сидiк полза, ветеринар сыныхтааның посты тоғызын аннаң андар узарадар.
Сом Дмитрий Сунчугашевти
Автор :
Татьяна Кыштымова
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
