Чир ине – Кічіг Арбыт чирінде
29.04.2026
Хабарлар
Пыдырахтағыларның пай столы
Пайрам. 25 хосхарда Таштып аймаандағы Кічіг Арбыт аал республика синiндегi Чир ине ӱлӱкӱннiң аалҷыларын позында удурлады
Чир ине пурунғы тустардаң килген хакас ӱлӱкӱні полча. Часхызын чылығ кӱннің сустары чир-чайаандағы прай тіріг нимені хысхы уйғудаң усхурча. Ағастар, оттар тамырларынҷа чуртас кӧӧлҷе тибіреп сыхча. Тооп парған хара чир, хайылып, ӱрен тоолирын сахтапча. Кізі дее хуйағы, ідӧк соохтаң айылып, кӱн сустарына тартылча.
Пурунғыда ӧбекелерібіс пу ӱлӱкӱнде чир-чайаанны ис-пайы ӱчӱн алғыстаҷаңнар паза мал-хусты хазых ӧскіріп алар ӱчӱн сурынҷаңнар. Че амғы туста піс хыраларыбыста тоңастығлар чахсы сыхсын, ӱӱҷiктерiбiсте яблах паза пасха даа чир тамаан ӧскіріп аларға сурынчабыс. Чайғы кӱннер иртіре наңмырлығ полып, мал азығын читкіҷе пилетеп полбин салчабыс, хуруғ чайғы кӱннер турып, чир тамаа ӧспин салча. Аннаңар даа андағ ӱлӱкӱн тиксі чоннар аразында пар, неке, хаҷан ӧӧркі кӱстердең, пазырып, сурынчабыс.
1994 чылда Чир ине ӱлӱкӱн хакас чонның чуртазына пазох кирілген, 2000 чылдаң пасти, тiзең, ӱлгӱдегiлер пайрамны пасха-пасха аалларда иртір турарға чаратханнар.
Iди пӱӱл 25 хосхарда Таштып аймаандағы Кічіг Арбыт аал Чир ине ӱлӱкӱнге аалҷыларны чығды. Аалны пір саринаң пӧзік кӧк хайалар хурчапчалар, сол саринда илбек Ағбан суғ позының салғахтарын кӧӧлҷе апарча. Аалзар чағдапчатсаң, хазыңнар сiлiг турғлапчалар, от сапчаң чирлер чалбах чайылчалар. Чол кизіре киигіҷектер кисчеткенін кӧрерге киліскен. Аалыҷах уғаа сіліг чирде турча!
Кічіг Арбыт аалҷыларны амыр, ап-айас тигірлiг, ізіг чайғыдағы осхас кӱннең удурлаан. Республикабыстың аймах-пасха аалларынаң килген чазағлығ тадар иблер турғлапчатханнар. Оларның істінде, тізең, хакас чиизінiң аймағы столларға сыыспинчатхан. Олғаннарның хоостары, пос холынаң иткен ниме-ноо харахха тасталчатхан. Садығҷыларға парыс идіп аларға ідӧк маңат оңдай полған. Ойнаҷахтар, кип-азах, чазанҷаң ээн-моркамнар садылчатханнар.
Кічіг палаларға сегірерге батут ағыл килтірлер, аар-пеер тилем сыхпинчатхан олғанахтарға уғаа хынығ полған.
Cомнар кӧзiдиинде аймах-пасха аал чӧптерінiң тиксі чуртастары кӧзіділ парған.
Ӱлӱкӱнні Таштып аймаа пазының пастағы орынҷызы Елена Алексеенко алғыстас сӧстерінең асхан. Анаң аймах-пасха ӧмелерде кӧп чыл iстен салған тоғысчыларны алғыстас пічіктерiнең таныхтааннар паза сіліг чахайахтар сыйлааннар.
Хакас кибірі хоостыра республика синiндегi пайрамда От иненi азырааннар, ӧӧркi чайааннардаң амыр, ырыстығ чуртас сурынғаннар. Iдӧк ӱлӱкӱннiң аарластығ аалҷылары азынада тимнел парған хорбыҷахтарны «Ынархас аллеязы» орында одырт салғаннар, соонаң пайзаң ах хазыңа чаламалар палғааннар.
Паза, чыылған чонның кӧңнiн кӧдiрiп, Ағбан городтаң килген чайаачы устар концерт кӧзiткеннер. Оларның санында полғаннар С.П.Кадышевтiң адынаң чон чайаачызының национальнай кiнiнiң «Чон кӧглерi» ӧмезiнiң араласчылары. Олар пістің чонның ӱлӱкӱн-кибiрлерiн ырлар паза тахпахтар хоостыра кӧзіткеннер.
Таштып аймаандағы чайаачы ӧмелер ідӧк постарының устарынаң ӱлескеннер.
Cағынчам, Чир ине прай чыылған улустың сағызында ӱрге халар.
Сом авторни
Автор :
Евгения Табурчинова
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
