Ӱс чулдағы ӱгренҷілер хакас тiлiнең иң артых чоохтасчалар
15.04.2026
Статья
Руслан Кольчиков, Тамерлан Тенезбаев, Юрий Бурнаков
Поғдархас
Хакасияда пизiнҷi класстар аразында ирткен марығның чиңiсчiлерi адалған. Хакас тiлiн пiлчеткенiн Асхыс аймаандағы М.Е.Кильчичаковтың адынаң Ӱс чул аалдағы школаның олғаннары хатап киречiлеп пирдiлер. Пу аалның олғаннары прай сыйыхтығ орыннарда пол парғаннар. Пастағы орынны Ӱс чулдағы паза Полтахтағы ортымах школаларның ӱгренҷiлерi Тамерлан Тенезбаевнең Назар Ултургашев ӱлезiп алғаннар. Оолахтар 87 балл чыып алғаннар. Iкiнҷi орында Ӱс чулдағы школаның ӧткiн ӱгренҷiзi Руслан Кольчиков полыбысхан. Аның 84 балл. Ӱзiнҷi орынны Ӱс чулдағы паза Хызыл хара суғдағы школаларның ӱгренҷiлерi Юрий Бурнаков паза Данил Патачаков холға киргеннер. Оолахтарға 83-ер балл пирiлген. Хайди сизiнерге чарир, сыйыхтығ орыннарда прай оолағастар пол парғаннар.
«Иң артых диктант» номинацияда Казанов, Полтах паза Хызыл хара суғдағы школаларның ӱгренҷiлерi Рианна Чебодаева, Арина Топоева паза Руслан Котюбеев чиңiс тутханнар.
Асхыс аймаандағы Ӱс чул аалның олғаннары тiл мариинда сыбыра араласчалар паза андағы ӱгренҷiлер тiлнi пiлчеткенiн чылдаң чылға киречiлепчелер. Пӱӱл ӱзiнҷi орында полыбысхан оолах Юрий Бурнаков пастағы класста ӱгренчеткенде пу марығда араласханох. Андада ол, сыйыхтығ орын ал полбаан даа полза, ахчаны сӧбiре чыындызынзар хосхан. Пӱӱл, тiзең, Юрий ӱзiнҷi орында полыбысхан! Анзы ӱгренҷi пос тiлiнең улам чахсы чоохтас сыхханын киречiлепче.
Хайди чоохтапча оолахтың iҷезi Татьяна Бурнакова, Юра марығ алнында матап пичеллентiр, диктант пас полбазынаң чочынып, араласпасха даа сағынтыр. Ибдегiлерi, аның чӱреен амырадып, iзендiрiп, хорыхпасха чӧптептiрлер.
Юрий прай предметтерҷе чахсы ӱгренче, ибзер 4-5 паалағлар ағылча. Чиңiс ахчазына оолах электровелосипед алдыртып аларға пӧгiнче.
– Мин оолғыма паза аның пӧле харындазына марыға тимненерге полысхам. Оларны сурығларға толдыразынаң нандырарға кӧнiктiргем. Ӱзiнҷi орын алып алғанына матап ӧрiнгебiс. Юраны тӧреен тiлiнең iди ле чоохтас турарға чӧптеебiс. Школадағылар сыйыхтығ орыннар алғлап алған олғаннарны махтааннар. Палаларға анзы улам поғдархастығ пiлдiрген полбас па. Оларны кӧдiре тартханнар.
Сағынчам, мындағ марығлар тiл хайраллирына улуғ хозым итчелер. Кӧзiдiмге, марығда сыйыхтығ орын алып алар ӱчӱн, Пилтiрдегi орыс сӧбiрелер палаларын хакас тiлiне матап кӧнiктiр парчатханын искем. Палалары тiлнi пiлер ӱчӱн, хакас тiлiн ӱгренчеткен класстарзар пирерге кӱстенчеттiрлер, – чоохтапча Татьяна Ивановна.
Пӱӱл Ӱс чулдағы школада пизiнҷi класста 20 пала ӱгренче, 12-зi марығда араласхан. Пiр хызыҷах, пасхалары оолахтар. Пу класстағы олғаннарны пасталығ класстарда Алиса Туниекова ӱгреткен. Алиса Никитична – улуғ опыттығ ӱгретчi. Позы профессиональнай марығларда сыбыра араласча паза пу кирекке олғаннарны сыбыра тартча. Алиса Туниекова – хакас тiлiнең кӱстiг ӱгретчi. Урокта паза переменада палаларны хакас тiлiнең не чоохтазарға кӧӧктiрче. Амды ӱгренҷiлернi хакас тiлiне Виктория Николаевна Томочакова кӧнiктiрче. Ол даа кӱстiг ӱгретчi. Олғаннарға тирең пiлiстер пирче.
Пӱӱл тiл мариинда 85 олған араласхан, оларның 56-зы –Асхыс аймаанаң, 17-зi – Ағбаннаң, 8-зi паза 4-i – Пии паза Таштып аймахтарынаң.
Оксана Котюбеева
Сом Альбина Туниековани
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 29 | 30 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 | 2 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
