Кип-азах тігеріне хабазығ кирегӧк
10.04.2026
Хабарлар
Татьяна Пудова хакас кип-азаан тігіп сабланча
Тоғазығ. Хакасия пазы Валентин Коновалов Хакасияның креатив индустриялары школазында ниик промышленность кӧстеенде пос киреенең айғасчатханнарнаң тоғасхан
Тоғазыға удур кип-азах тікчеткен чайаачы устар улуғ нимес кӧзідіг тимнеп салтырлар. Оларның аразында аймах чоннарның, ол санда хакастарның, кип-азаа кизіртілген тӧрт манекен хыринда Татьяна Пудова турған. Татьяна Михайловна илееде чыл кип-азах тігерінең айғас парир, пістің чонда ол хакас чон кип-азаан чайапчатханынаң сабланча. Ағаа Хакасияның илееде чайаачы ӧмезі сценаа сыхчаң кип-азахты хынып чахыпча. Аннаң пасха ус ипчі «Россияның 100 иң артых ниме-ноозы» марығның тӧреміл араласчызы полча.
– Мин мындағ тоғазығда, хайда ідӧк кӧзідіг кӧрілген, пастағызын на араласчам. Итсе, кип-азах тігерінең хаҷаннаңох аралас парирбын. Сағынчам, ниик промышленностьха ӱлгӱ хайығ айландырчатханы мыннаң мындар пістің тилізібіcке хабазығ читірілеріне ізеніс пирче. Мин чайаачы узанҷаң пӧлік азып алғам, аны тилідер пӧгін пар. Пілдістіг, анзына наа тиріглер киректелче. Пу кӧстеге хабазығ кӧрілген полза, чахсы поларҷых, – ӱлесче Татьяна Михайловна. – Пӱӱнгі кӱнде піс маң чохха тӱсчебіс: республиканың чайаачы ӧмелеріне Тун пайрамға костюмнар тікчебіс. Чайғы ідӧк тойлар тузы полча, чииттер дее, улуғлар даа той-пайрамнарға хакас оңдайлығ кип-азахты тiктiрчелер. Кӧбізі позы сағын тапхан кип-азахты чахыпча.
Кип-азах тікчеткеннернің аразында «Фиточаи Хакасии» ООО ээлерін кӧрерге чапсых полған. Ольга паза Василий Подтеребковтар, чейлер тимнеп, «Сибирская душа» наа ат сағынып алғаннар. Ирткен чылда Наа чыл соонаң ирепчі ікізі пір сағыстығ усхун килген: піске андағ аттығ кип-азах тігерге кирек! Іди наа сағыс чуртасха кирілген. Ӱр дее полбаан, садыға пу аттығ худилер, лонгсливтер сығарылған.
Ольга паза Василий Подтеребковтар «Сибирская душа» аттығ кип-азах паза чейлер сығарчалар
– Пістің кӧрізібіcнең, наа ат Сибирьҷе чорыхха чӧрчеткеннерге най чағын. Мындағ аттығ кип-азах оларның чӱректерін чылытча паза пістің чирлерзер, ол санда Хакасиязар, айланарға хығырча. Пу чағында пістің кип-азаабыс Хакасияның иң чапсых, тархын паза культура орыннарында турист сыйыхтарының садығ орыннарына сығарылар. Садығҷыларнаң піс чӧптезіглерні пастабысхабыс, – чарытхан Василий.
Ольга, тізең, пу сағысты чуртасха кирерге прай чӱреен пиріп айғасхан. Иң пастағы сидіксіністернің пірсі кип-азах тікчеткен чахсы устарны таап алары полча. Ирепчі Саяногорскта хатығ таллағ иртірген тирге чарир.
– Че амды піс кӧні тікчеткен устарны таап алғабыс, – кӱлініп ала чоохтан салған Ольга. – Піс иң чахсы истерні таллаабыс, ідӧк кип-азахтың иптіг паза кӧні тігілеріне хайығ салғабыс. Аның ӱчӱн полған на кип-азах ӱлгӱлері алынҷа пызылчалар. Кӧп кип-азах тікчеткеннернің ӱлгӱлері пір саңай кизілче, анда ӱлгӱ кӧні кизілгенін сыныхтирға аар. Аннаңар піс, ол читпесті чох идер ӱчӱн, полған на кип-азахха алынҷа хайығ салчабыс.
Хайди пу наа аттығ кип-азах сығарызы мыннаң мындар тилир, чуртас кӧзідер. Иң пастағызын ізенербіс, ол чорыхчыларның кӧңніне кірер.
– Хайда асхыстағылар? – сурығ пиріп, кӧзідігде Асхыс аймаанаң килгеннерні тілеп, айланған Хакасияның культура министрі Светлана Окольникова. Ол Асхыс чирінең килген идінҷек Татьяна Сагатаеваның кип-азаан республика пазы Валентин Коноваловха кӧртізерге маңзыраан.
Татьяна улуғ аалҷыларны наа кип-азахтығ удурлаан: алтын хоостар салылған халбах арах хара сигедектіг паза андағох алтын хоос салылған нанҷыхтығ хурнаң хурчан салған, хакас оңдайлығ кип-азах алтында ах кӧгенекнең халбах хара ыстан кис салтыр. Пу кӧзідіге Татьяна Николаевна олғаннарға тігілген паза хакас хызыҷағастар хоосталған кип-азахты, улуғларға кӱннің кис чӧрҷең кип-азахты паза нанҷыхтығ хурларны ағылтыр.
Кӧзідігде араласхан идінҷектернің тоғыстарынаң танысхан соонаң, Валентин Коноваловнаң Светлана Окольникова республикадағы кип-азах дизайнерлерінің кӧзідіглерін кӧргеннер. Чоохтирға кирек, кип-азах чайапчатханнар аймах кӧстеглерҷе тоғынчалар: спорт кип-азаа, иир-пайрамнарға кисчең кип-азах, олғаннар кип-азаа, хакас чон кибірлерінҷе чайалған кип-азах паза пасхазы. Пілдістіг, ӧӧнінде подиумға ипчілер сыхханнар. Ир кізее ӧӧнінде кӱннің кисчең паза спорт кип-азаа ла тігілчеткені харахха іле тасталған.
Анаң Хакасия пазы Валентин Коновалов паза республиканың экономика тилізі министрінің орынҷызы Александр Мяхар ниик промышленность кӧстеенҷе істенчеткен идінҷектернең тоғазығны асхан.
– Хакасияда ниик промышленностьтың аймах-пасха кӧстеглері тиліпче, полғаны ла пос чолын таллап алған. Андағ даа полза, пістің пір пӧгін пар – пістің предприятиелернің ниме-ноозын пасхазынаң тиңнес полар иде сығарарға паза ол Хакасияның, ідӧк тиксі Россияның чуртағҷыларына аны садызар оңдайлар тӧстирге кирек. Хакас брендтер тиксі Сибирьдегі мода индустриязының визитнай карточказы поларға киректер, – таныхтаан Валентин Коновалов, чыылған идінҷектерзер айланып.
Идінҷектерні cағыссыратчатхан сурығлар алыспаан. Олар кадрлар тимнирі, наа тиріглер садызарына паза тиліс проекттерін чуртасха кирерге хазна хабазиин, ол санда льготалығ алым ахчазын алар оңдайларны, тӧстирі паза читірері, Россия синіндегі марығ-кӧзідіглерде аралазарға хабазары, Хакасияда модаа чарыдылған килкім чапсых кирек иртірері паза пасхазы.
Республика пазы прай сурығларны санға аларбыс, прай хабазығ сурығларын тоғысха алып, килчеткен чылға чуртасха кирерге молҷаан паза кӧстегліг министерстволарға – экономика тилізі паза культура – килістіре чахығлар пир салған.
Тиксі алза, тоғазығ-кӧзідіг тӱзімніг ирт парған, полған на сари позының пӧгіннерін толдырып алған: ӱлгӱ кізілері идінҷектернің тилізін кӧзідіглер полызиинаң паалап алған паза ағырсымнығ сурығларын истіп алған, идінҷектер, тізең, ӱлгее тиліҷең сағыстары, кӱстері паза кӧңнілері парын читір пиргеннер.
Сомнар Илона Каковани
Автор :
Наталья Сюптерекова
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
