Хакасия чуртағҷыларының саны хызырылбас ӱчӱн
27.03.2026
Хабарлар
Чыылығ тузында
Ӧӧркi Чӧп. Хакас Республиканың Ӧӧркi Чӧбiнде демографияа паза сӧбiре политиказына чарыдылған чыылығ ирткен
Республика чуртағҷыларының саны синчеткенi парламент синiнде сағыссыратча. Пу кӱннерде анда демография киреенҷе паза сидiксiнiстең сығарынҷа азых ӱзӱрiглер ирт парғаннар. Анда хазна паза орындағы пос устаныс органнарының кiзiлерi паза халыхчылар араласханнар.
Он чыл аразына азых парламент ӱзӱрiглерi пастағызын ирткен. 2016 чылдағы чыылығны алза, анда чоох патриот ӱгредиинеңер апарылған. Пӱӱнгi кӱнде, тiзең, саңай пасха ниме сағыссыратча. Демография сидiксiнiстерi, пiлдiртпин пасталыбызып, чочындырчатхан сан пирiстерге ағылғаннар.
– Россия президентi Владимир Путин национальнай политиканың ӧӧн паза танығлығ сурығларына демография сидікciністерiн пӧгерiн, кiзiлернiң хазиин паза чуртастарын хайраллирын, сӧбiрелерге хабазарын паза пала тӧрирiн чахсыландырарынҷа тоғыс апарарына кӧстеглер турғысхан. Правительство кiзiлерiнең, муниципальнай устағҷыларнаң, халых организациялары кiзiлерiнең паза Ӧӧркi Чӧп депутаттарынаң хада ол сурығларны ӱзӱргеннер, – таныхтаан Хакасияның Ӧӧркi Чӧп кнезiнiң пастағы орынҷызы Пётр Воронин.
Пӱӱнгi кӱнде республика алнында турчатхан сидiксiнiстернiң пiрсi ол чир-суубыстаң кӧсчеткеннернiң саны пеер чуртирға килчеткеннердең асчатханы, ағаа хоза, ӱрепчеткеннернiң саны тӧрiпчеткеннердең кӧп.
– Республика чуртағҷыларының саны хызырылчатханының ӧӧн сылтаа ол тӧрiпчеткеннернiң саны тӱсчеткенi, ӱрепчеткеннернің cаны хозылчатханы полча.
Палалар асхынах тӧрiпчеткенi сӧбiрелер сайбалчатханынаң паза чалғыс чуртапчатханнарның саны хозылчатханынаң палғалыстығ. Iдӧк ааллардаң аймах кiннерiнзер паза городтарзар кӧсчеткенi прай чуртасты алыстырча, – теен хакас чонның Улуғлар чӧбiнiң кiзiзi Николай Сайбараков.
Парламент чыылиинда таныхтааннар, Хакасия чуртағҷыларының саны пис чыл аразына тоғыс муң азыра кiзее асхынах пол парған. Республикада пала асхынах таапчалар, ӱрепчеткеннернiң саны, тiзең, кӧп. Официальнай танығлар хоостыра, хакас чонның саны iдӧк тың cағыссыратча, оларның саны тың хызырылча. Улуғлар чӧбi, республика чуртағҷыларының саны хызырылчатханнаңар, чыылығ иртiрерiнiң пастағҷызы полыбысхан.
Демография суриин чахсыландырар ӱчӱн, тиксi чуртасты прай саринаң чахсыландырарға киректелче. Иң пастағызын, ол чуртағҷыларға килiстiре чурт алар оңдайларны паза тоғыс орыннарын тӧстирi, iдӧк полған на кiзее турыстығ чал ахчазын тӧлирi. Мындағ оңдайлар тӧстелбезе, чииттернiң хоных хонарын, уламох кӧп палалығ сӧбiрелер хозыларын сахтап полбаспыс. Чыылығ араласчылары таныхтааннар, бюджеттегi тоғыс орыннарының сурығлары – ол алынҷа ӱзӱрҷең сурығ. Пӱӱнгi кӱндегi оңдайлар хоостыра, кiзiлер чахсы чуртас соонҷа регионнаң пасха регионзар кӧс чӧрчеткенi чох поларға кирек. Хазна iстiнде марығласчатханы кирек чоғыл, хазнаны кӧдiрерге паза тыыдарға кирек.
– Хазна паза муниципальнай бюджет орыннарында iстенчеткен тоғынҷыларның чал ахчазы пiр синде, пасхалалбин тӧлелзін. Аннаңар, закон проектiнде федеральнай, регион паза орындағы синде чал ахчазын пiр оңдайнаң тӧлирiн кӧр саларға кирек. Тиксi пiрге федеральнай тарифтiг сетьке тӧстенiп, отрасль системаларына чарбин, чал ахчазын тӧлирге, – теен хакас чонның Улуғлар чӧбiнiң пастағы орынҷызы Андрей Асочаков.
Пӱӱнгi кӱнде Хакасияда 12 муң азыра кӧп палалығ сӧбiре саналча. Оларда ӱс паза аннаң кӧп пала ӧсче. Андағ сӧбiрелерге аймах-пасха хазна хабазығлары кӧрiл парған, че, андағ даа полза, чуртас синiн кӧдiрерге кирек.
– Пiстiң регионда иреннернiң 66,2 проценті сӧбіреліг, че 33,8 процент чалғысхан чуртапча. Оларның 29,7 процентi хаҷан даа хоных хонмаан. Олох туста ундубасха кирек, пiстiң республикада ипчi чонның саны иреннердең амғы туста 39 муң кiзее асча.
Халғанҷы танығлар хоостыра, кiзiлер ӱрепчеткенi тӧрiпчеткеннердең 3134 кiзее асча. Андағ алызығ халғанҷы чылларда таныхталча, – чоохтаан Хакасиядағы кiзi праволарынҷа уполномоченнай Светлана Могилина.
Чыылығ салтарлары хоостыра, республика правительствозына чӧптер тимнелген. Iкi час азыра ирткен ӱзӱрiглер хоостыра, сӧбiрелерге хабазардаңар, аалларны тилiдердеңер паза кибiрлiг ис-пайны тыыдардаңар чарадығлар кирiлгеннер. Пiлдiстiг, пу табырах идiлчеткен тоғыс нимес, ол илееде чылларға парыбызар. Тоғыс республиканың закон cығарҷаң паза толдырығлығ ӱлгӱлерге артылар. Iдӧк чыылығда таныхтааннар, пу тоғыснаң амохтаң айғаспаза, пiрее 10 чыл пазынаң сидiксiнiстернi тӱзедерге орай полар.
Сом Хакасия Ӧӧркi Чӧбiнiң сайтынаң
Автор :
Наталья Тюкпеева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 30 | 31 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
