Халых чуртастың тилізіне хозым итчелер
18.03.2026
Хабарлар
НКО форумында аймах халых пірігістерінің кізілері араласханнар
Форум. Ағбанда Хакас техническай институтта «Пiрiгiс. Кӱс. Чоохтазығ» коммерческай нимес пірігістернің (НКО) паза халыхчыларның ХIV форумы ирткен
Аны Хакасияның Халыхтар палатазы республика правительствозының хабазиинаң чыл сай иртiрче. Анда коммерческай паза коммерческай нимес организацияларның, хазна ӱлгӱзi паза орындағы пос устаныс органнарының кiзiлерi, социальнай кӧстегҷе пос киреен апарчатхан идiнҷектер, олаңай чуртағҷылар, хабарҷылар араласчалар.
Мероприятие чуртағҷыларның, хазнаның социальнай политиказын чуртасха кирерге полысчатхан пастағларына хабазар, кiзiлер аразындағы палғалысты тыыдар, чоннар аразындағы хайызығларны чахсыландырар, пос кӧңнiнең чонға полысчатханнарға хайығ айландырар пӧгiннең иртiрiлче.
2026 чыл хазнабыста Россияның чоннары пiрiкчеткен чыл тiп чарлалған, Хакасияда – Чоннар ынархазы чылы. Аннаңар пу чылда апарылчатхан тоғыс пасха-пасха национальностьтығ паза киртiнiстiг чоннар аразындағы улуғласты паза киртiстi тыыдарына, оларның аразындағы палғалысты пиктирiне кӧстеглiг.
– Хакасияның Халыхтар палатазы улуғ тоғыс апарча. Ирткен чыл Илбек Чиңiстiң 80 чылына чарыдылған, прай тоғыс пу кӧстегнең палғалыстығ полған. Iдӧк ӧнетiн чаа операциязы араласчыларына хабазар пӧгiннең кӧп ниме идiлген. Пӱӱл Россияның чоннары пiрiкчеткен чыл тiп чарлалған. 2026 чылда иртчеткен форум «Пiрiгiс. Кӱс. Чоохтазығ» адалча. Хазнабыс кӱстiг полар ӱчӱн анда чуртапчатхан чоннарға удур-тӧдiр улуғлазып, пiлiзізiп, чоохтазып, полызызып чуртирға кирек, – форумның ӧӧн пӧгiннерiнеңер чоохтаан «Россия чоннарының ассамблеязы» пірігістің Хакасиядағы пӧлиинiң кнезi Любовь Аёшина.
Таныхтирға кирек, ирткен улуғ чыылығда Хакасияның прай муниципальнай пӱдiстерi араласханнар. Ол пленарнай чардыхтаң пасталған. Анда чоох тутханнар: Хакасия пазы Валентин Коновалов, Халыхтар палатазының кнезi Ольга Левченко, гражданскай обществоны тилiдерiнҷе паза кiзi праволарынҷа Россия президентiндегi чӧптiң нандырығлығ хачызы Александр Точенов, республиканың табығ комиссиязының кнезi Александр Чуманин, Алтай аймаа пазы Ирина Войнова паза ӧнетiн чаа операциязының араласчызы Александр Изместьев.
– Коммерческай нимес организациялар, ӧткiн чуртағҷылар уғаа кирек тоғысты апарчалар, сiрер Хакасиядағы халых чуртастың тилiзiне улуғ хозым итчезер. Республиканың правительствозы, ол санда муниципальнай пӱдiстернiң ӱлгӱлерi, сiрернең хада-пiрге тоғынарға хаҷан даа тимде. Пiс прайзыбыс Хакасия чуртағҷыларының улуғ ӧмезiнiң чардыхтары полчабыс. Ӱлгӱдегiлер пiрее тустарда хайдағ-да сидiксiнiстернi сизiнминчелер алай пiрее сурығны пӧгер оңдайларны таппинчалар, аннаңар коммерческай нимес организацияларнаң пик палғалыс тутханы андағ киректернi iлезiне сығарарға, пӧгерге полысча. Аның ӱчӱн Халыхтар палатазына, прай халых пiрiгiстерiне алғызым читiрчем, – форум араласчыларын удурлаан Валентин Коновалов.
Тиксi Хакасияда 800 азыра коммерческай нимес организация саналча, оларның 60 артиинаң процентi социальнай тоғыс апарча. Оой нимес кирекнең айғасчатханнарға, республика тилiзi ӱчӱн прай чӱрекнең «ағырчатхан» чонға Хакасия пазының, Ӧӧркi Чӧбiнiң, Россияның паза республикабыстың Халыхтар палатазының алғыстас пiчiктерi читiрiлген. Таныхтатханнарның санында Россияның Халыхтар палатазының алғыстас пiчиин Россияның паза Хакасияның саблығ артизi, Россияның Писательлер пiрiгiзiнiң кiзiзi, «Алтынай» хакас ипчiлернiң халых пiрiгiзiнiң устағҷызы Татьяна Майнагашева алған. Таныхтирға кирек, «Алтынай» пiрiгiстiң пӧлiктерi прай аймах-городтарда пар. Оларның араласчылары халых чуртасха улуғ хозым итчелер. Ӧнетiн чаа операциязы парчатхан туста iдӧк оортах турбинчалар. Олар гуманитарнай полызығны чыырында, чӱленҷең сетьтернi палғирында, окоп свечiлерiн тимнирінде паза пасха даа тоғыста ӧткiн араласчалар.
Форумның пайрамнығ чардығында Халыхтар палатазы иртiрчеткен «Общественное признание» марығның салтарлары идiлген. Пу марығда Хакасияның халых чуртазына улуғ хозым иткен кiзiлернi, организацияларны таныхтапчалар. Ол алты номинацияҷа ирткен.
«НКО года» номинацияда аралазарына сигic сурыныс пiчии ызылған, чиңiстi «Центр инноваций в социальной сфере» автономнай коммерческай нимес организация тутхан. Аның ӧӧн директоры Татьяна Вишнякова полча. Организацияның ӧӧн проектi Саяногорсктағы «Атмосфера» ӱтертiс паза сағыстарны чуртасха кирер кiн. Ирткен чылда анда сӧбiренi пиктирiне паза городтағы ӧткiн чонны пiрiктiрерiне кӧстеглiг 60 азыра мероприятие иртiрiлген. «Атмосфера» кiн Россия синiндегi «Лидеры корпоративной благотворительности-2025» иң артых социальнай проекттер марииның призеры полыбысхан.
«Дебют года» номинацияда пис араласчы полған. Мында «Особенное сердце» кинек палаларға паза кинек палаларны ӧскiрчеткен сӧбiрелерге хабазар полызығлығ чыынды чиңiсчi полыбысхан, толдырығлығ директоры – Кристина Бекасова. Организация пастаанаң 2025 чылда Хакасияда кинек палаларға социальнай такси тӧстелген, полызығ тикке пирiлче. Ирткен чылда ӧнетiн оборудование турғызылған транспортнаң 300 азыра олған тузаланған.
«Доброволец года» номинацияда читі кiзi араласхан. Оларның санынаң чиңiс Елена Таркинаа пирiлген. Ол «Подари тепло солдату» доброволецтер пiрiгiзiнең устапча. Пiрiгiс СВО парчатхан орыннарзар ай сай гуманитарнай полызығ ысча. Полызығны чыып, пiрiгiс араласчылары прай республиканың чуртағҷыларын пiрiктiргеннер.
«Лидер НКО» номинацияда тӧрт кiзi аралазарға чаратхан. Марығ араласчылары санынаң Татьяна Новак чиңiсчi полыбысхан. Ол «Аврора-плюс» социальнай проекттер паза кiзiнi тилiдер коммерческай нимес организациянаң устапча. Татьяна Валерьевнаның устаанынаң экстреннай психология полызиин хараа-кӱнӧрте пирер «iзiг» линия тоғызынаң палғалыстығ проекттер чуртасха кирiлгеннер, саарбахтарнаң профилактика занятиелерi иртiрiлгеннер. Организацияның тоғызы Тамбовта ирткен «Мастер профилактики» регионнар аразындағы марығда пӧзiк паалалған.
«Медиапризнание года» номинацияда «РТС» телекомпанияның ведущайы паза редакторы Андрей Кобзарь чиңiсчi полыбысхан. Ол марығның пасха ӱс араласчызын ас парыбысхан. Ол апарчатхан программаларның кӧбiзiнде пасха кiзiлерге пос кӧңнiнең полызарынаң паза социальнай пастағларны тилiдерiнең палғалыстығ сурығлар кӧдiрiлчелер.
Пӱӱл пастағызын на чарлалған «ТОС года» номинацияда аралазарына пис сурыныс пiчии кiрген. Мында «Изыхское Содружество» ТОС чиңiсчi полыбысхан. Оларның тоғыстары ӧӧнiнде СВО араласчыларына хабазарына кӧстеглiг. Чуртағҷыларны пiрiктiрчеткен организация гуманитарнай полызығны ӧткiн чыыпча, кирек оснащениенi тимнепче.
Марығда иң артыхтар тiп адалғаннарға сыйыхтарны паза алғыстас сӧстерiн алындағы чыллардағы чиңiсчiлер читiргеннер.
Форум пайрамни азылған соонаң ачыхтар тоғынып пастааннар. Оларда хазнабыста чуртапчатхан чоннарны пiрiктiрерi, СВО араласчыларына паза оларның сӧбiрелерiне хабазары, пу чылда иртер табығларда халых сыныхтаан тӧстирi, волонтёрларның тоғызы, ӱлгӱдегiлернiң паза халых чонның палғалызы ӱзӱрiлген.
Халыхтар палатазы иртiрген форум салтарынҷа резолюция алылар. Андар ачыхтарда кӧрiлген сурығларҷа чӧптер, айланыстар кирiлерлер, соонаң ол хазна ӱлгӱзi паза орындағы пос устаныс органнарынзар ызылар. Резолюция Халыхтар палатазының сайтында iдӧк сығарылча.
Сом Дмитрий Сунчугашевти
Автор :
Татьяна Кыштымова
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 30 | 31 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
