Ӧменең иткен тоғыс айныстығ поладыр
03.03.2026
Хабарлар
Алиса Куюкова иркеҷектерінең хада
Матырлар тузы. Алиса Куюкова «Ада чир-суубыс арачылағҷылары» чыындының Хакасиядағы пӧлиинiң социальнай координаторы полча. Хаҷан-да пу чыынды кӧп палалығ iҷее чахсы полыс пирген, амды Алиса Сергеевна позы CВО ветераннарына, оларның чағыннарына хабасча
Сӧбiре
Алиса Куюкованың тӧреен чирi – Асхыс аймаандағы Ӱс чул аал. Анда аның олған тузы ирткен. Соонаң аны хакас национальнай гимназиязар ӱгренерге пирiбiскеннер. Аны тоозып, чиит хыс профессияны Хакас хазна университедiнде алған. Ол экономика паза управление институдында ӱгренген. Диплом алғанда, ӱр нимес республиканың пiр банкында менеджер полып iстенген.
Хонғаны Асхыс станциязынаң. Аның iстенiс чолы чааҷы киреенең палғалыстығ полған. Пастап Ағбандағы частьта тоғынған, соонаң – Сахалин облазында. Службазы тоозылчатханда, ибзер килiбiзерге сағынған, че маңнанмаан. Аны Украина чирiнзер ызыбысханнар. Аннаң сӧбiре пазы хазых айланмаан. Ол 2023 чылда полған.
Алиса Куюковаа пiчiктер чыыр, пособиелер, пенсиялар иттiрер сурығларны пӧгерге килiскен. Олох чылда Хакасияда «Ада чир-суубыс арачылағҷылары» чыынды азылған. Ол туста аннаңар кӧп кiзi пiлбеен, ол сылтағнаң андар айланыстар кӧп полбаан. Алиса Сергеевнаа таныстары чыындызар пар килерге чӧп пиргеннер.
– Мин прай пiчiктерні позым идiп алғам, чир киреенең не айғазыбызарға халған полған. СВО-да чат халғаннарның сӧбiрелерiне тикке чир участогын пирчелер тiп искем, ана пу сурығны пiлiбiзер ӱчӱн чыындызар айланғам. Пу суриимнаң пасха, мағаа пасха даа кӧстеглерҷе хабас пиргеннер паза социальнай координатор турғыс пиргеннер. Оксана Радионова минi позының хайиина алған паза ам даа миннең устапча. Ол мағаа чыындыдағы психологсар пар кил турарға чӧп пирген, че мин пастап хынмаам, чобаамны позым тобырып аларбын тiп сағынғам. Iкiнҷiзiн алай ба ӱзiнҷiзiн ме килгенімде, пу специалистсер пар килерге чаратхам. Чоохтирға сағынчам, психологсар чӧр турғаннаң мағаа ниик арах пол парған. Хонғаным тоозылған соонаң аннаң андар чуртирға кӱс тапхам, – сағысха кирче СВО араласчызының хонғаны.
Iдӧк чыынды палаларны аймах мероприятиелерге хығырҷаң. Соонаң Алиса Сергеевнаны паза нинҷе-де СВО араласчызын Москвазар ысхан. Андар прай регионнардаң ветераннар паза аннаң айланмааннарның iҷелерi, хонғаннары хығыртылғаннар. Кӱннiң сай аймах темаларға чарыдылған лекциялар иртiрiлген.
Аннаң пасха, чыынды Алиса Куюкованың сӧбiрезiн Карелия Республиказар ысхан. Палалар самолеттығ учухханына, сiлiг поездтiг ойлатханына матап чапсып парғаннар. Карелияда олар нинҷе-де городта пол килгеннер. Iдӧк республикада иртчеткен аймах чорыхтарға ызылчалар.
Тоғыс
– Теестегi хати чыындызар килгенде, социальнай координаторнаң чоох алысхабыс. Чоох аразында тоғыс тiлепчеткенiмнеңер чоохтаам, нинҷе-де организацияда резюмем артыс салған полғам. Iди чоох-чаах тузында Оксана Радионова минi чыындызар тоғынарға хығырған. Пастағы сағыс полған: «Хайди мин анда тоғынарбын!» Социальнай координаторларның тоғызы аарын пiлгем. Пеер чон чахсы кирекнең килбинче нооза. Iҷелер, ипчiлер удаа килчелер, хайзыларының чағыннары чiт парза. Пiрееде чааҷыларны айлардаң, чыллардаң таппинчалар нооза. Сағба чох полза, чуртирға пiрееде улам аар. Чыындызар полызығ сурап килгеннер, сыдас полбин, пiрееде мындох ылғап сыхчалар.
Андағларнаң тоғынарға аар. Прайзына полыс пирерге ciренчебiс. Соонаң кӧместең-кӧместең андағ нимелернi чӱрекке чағын итпеске ӱгренiп алчазың, че саңай даа чӱрексiбин пол полбинчазың. Пiстiң ӧӧн пӧгiнiбiс – пiссер айланғаннарға полызары. Оларнаң хада чобалзабыс, пiстiң тузабыс чох полар.
Мында iкiнҷi чылы тоғын парирбын. Ам пу тоғыс чох чуртап полбаспын, неке. Ол минiң кӧңнiме кiрче, хынчатхан тоғысты таап аларға, тiзең, ниик ле нимес. Пiссер аймах чон килче, пiреезi амыр чоохтасча, хайзы-да хылыхтарын читiрче. Халғанҷыларынаң тiл алызып аларға оой ла нимес, оларнаң орта чоохтазарын пiлерге кирек.
Ветераннарға паза оларның сӧбiрелерiне хайди полыс пирерін сыбыра сағын турчазың. Аннаңар тынағ кӱннерінде дее тоғыстаңар сағынарға килicче.
Тоғыс ниик нимес, аннаңар пiске дее, социальнай координаторларға, психологтарның полызии удаа киректелче. Пiс оларнаң чоох алысчабыс, анзы пiске аннаң андар тоғызыбысты чахсы апарарға полысча, – сағызынаң ӱлесче социальнай координатор.
Чыындыдағы социальнай координаторлар СВО араласчыларына паза оларның сӧбiрелерiне аймах кӧcтеглерҷе полысчалар. Алиса Куюкова, тiзең, оларға тоғыс суриин пӧгерге хабасча.
Полызығ
СВО араласчыларына алай ба оларның чағыннарына полыс пирер пӧгiннең, чыынды чонға тоғыс тапчаң кiннернең паза республиканың iстенiс паза социальнай арачыланыс министерствозынаң чағын тоғынча, аймах предприятие-организацияларҷа экскурсиялар удаа иртiрче.
– Пӧзiк алай ба ортын ӱгредiглiг СВО ветераннары ӧӧнiнде постары тоғыс таап алчалар, пiссер кӧбiзiн профессиональнай ӱгредiг албаан иреннер айланчалар. Оларға тоғыс таап аларға иң сидiк. Тоғыс пирчеткеннер оларны постарынзар алып алар ӱчӱн азынада кӧп чоохтасчабыс. Кӧбiзiн ӱгредiг аларға ысчабыс. Айланғаннарның ӧӧн чардығы аар техниканаң тоғынарға хынадыр. Андар пiс тың палығлатпааннарны ысчабыс, хайзыларының хазии тоғынар оңдай пирче.
Кинектерге алай ба хол-азах чох халғаннарға тоғыснаң полыс пирерге аар. Амғы туста сығысчатхан прай сурығларны алып алза, пу иң ағырсымнығ полча! Тоғыс пирчеткеннер, пiлдiстiг, оларны тоғысха аларға чочынчалар. Аннаңар чыынды амды пу сурығны ӱлгӱ синiнде кӧдiрерге сағыс тутча, – чооғын узаратча Алиса Куюкова.
Чыындызар ааллардаң удаа айланчалар. Оларның кӧбiзi мал-хус тудып пастир сағызынаң ӱлесче. Ирткен чылда «Агромотиватор» программа тоғынып пастаан. Аның пастағы араласчызы федеральнай хабазығны алып алған, пу даа чылда ол СВО араласчыларына пирiлер тiп кӧрiлче. Амғы туста кандидаттардаң сурыныс пiчiктерi алылча. Ӧӧн кирексiнiстернiң пiрсi – ол чир пар полғаны. Пу аалда чуртапчатхан СВО ветераннарына килiстiре хабазығ. Аннаң пасха, оларға социальнай контрактча ахчалығ хабазығ аларға чарир. Аның ахчазы кӧп тее полбаза, че пiрее малыҷах алып аларға алай ба хазаа пӱдiрiп алай ба тыхтап аларға чидер.
СВО араласчыларының хада хонғаннары, iҷелерi дее чыындызар айланчалар. Оларға полызарға улам аар осхас.
– Тоғыс пирчеткеннерге ӧӧнiнде тоғысчы специальностьтығ кiзiлер кирек. Анда, тiзең, ӧӧнiнде иреннер тоғынчалар. Ипчiлер оларға килiстiре ниместер. Ағаа хоза олар вахта оңдайынаң тоғынарға чӧр полбинчалар, палаларны кӧрерге кирек нооза, – тiпче тоғыс табарға полысчатхан координатор Алиса Куюкова.
Чуртаста хайдағ даа сурығны пӧгiп аларға чарир. Хазых ла поларға кирек. Ӱстӱнде адалған даа ағырсымнығ сурығларның узы-пазына сығып аларға чарир. Ӧменең иткен тоғыс айныстығ поладыр нооза. Пiди тирге хынҷаңнар пiстiң улуғларыбыс. Оларның сӧстерi амғы чуртасха иң килiстiре полчалар.
Сом cӧбіре архивінең
Автор :
Оксана Котюбеева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 30 | 31 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
