Аалның иптiг кӧрiмi – чуртағҷыларның пiрге тоғызы
04.03.2026
Хабарлар
«Услуга +» пірігістің устағҷызы Екатерина Кулемеева
Халых чуртас. Полған на аалда халых чуртаста ӧткiн араласчатхан кізілер пар поладыр. Оларның кӱстенiзiнең аалларда аймах халых тоғыстар апарылча, орамаларның кӧрiмнерi чахсыланча паза даа пасха киректер идiлче
Асхыс аймаандағы Пуланнығ кӧл аалның чуртағҷызы Екатерина Кулемеева – ӧткiн тудыныстығ паза чапчаң хайынчатхан ипчi. Ол Пуланнығ кӧл аал чӧбiнде iстенче, олох туста «Радуга» ТОС-тың араласчызы паза «Услуга +» пiрiгicтiң устағҷызы полча.
– Мин аал чӧбiнде муниципальнай тураларны паза чолларны иптирiнҷе тоғыс апарчам, iдӧк cӧп-сап сурығларынаң айғасчам. Тоғыс кӧп, прай нименең айғазарға маңнанарға киректелче. Минiң полысчатхан ӧмем пар, оларға улуғ алғызым читiрчем, – чарытхан Екатерина Кулемеева.
Халғанҷы чылларда сӧп-сап сурии ағырсымнығ сурығларның санына кiр парған. Аны пӧгерiне аймахтарда килiстiре оңдайлар тӧстирге кӱстенчелер. Ачырғастығ пiлдiрче, хаҷан ааллар ибiре похсах чайылча, пакеттер, ағастарда, сиденнерде хаап парып, чилге салбаңнапчалар. Андағ хомзыныстығ кирек полбас ӱчӱн, Пуланнығ кӧл аал чӧбiнзер кiрчеткен ТОС-тарның араласчылары, чыылығ иртiрiп, сурығны пӧгерiнҷе чӧптескеннер. Оларның аалларындағы «Радуга», «Пулан», «Удача», «Околица» паза «Дружные» ТОС-тарның араласчылары, чыылызып, сӧп-сап сурығлары хоостыра ӱзӱрiглер апарғаннар. Итсе, андағы аалларда ӧткiн хайынчатхан чон, аннаңар сығысчатхан сурығларны сыбыра пӧгерге кӱстенчелер.
– Чыылығда сурығ турған: «Хайди пiске сӧп-сапты идерге?» Пастағызын, хайди похсахты сала асхынах идiп аларға. Ӧӧнi – ол аал аразында чайылбазын. Пiс анда Президент гранттары фондының мариинда аралазарға чӧптезiбicкебiс. Прай пiчiктернi, тимнеп, пир салғабыс, пiске 1 миллион салковай пирiлген. Ол ахчаа аалдағы сӧп-сапты чарарынҷа оңдайлар тӧстелген. Амды пiстiң чуртағҷылар похсахты алынҷа чарарға тимнепчелер. Кӧзiдiмге, чаҷын алынҷа, пластик алынҷа, пасха похсах алынҷа. Грант ахчазына «пресс» алыл парған, пiс сӧп-сапты пресcовать поларбыс. Чаҷынны, пресcовать полып, макулатураа пирербiс. Ол ахчаны аалны иптирiне позыдарбыс, чахайахтар одыртарбыс.
Грант ахчазына пiс похсахха ӱс тее орын пӱдiр салғабыс, 18 контейнер садызып алғабыс. Iдӧк ол орыннарда ӱс баннер турғызылған, хайда чуртағҷыларға похсахты чарарынаңар чарыда пазыл парған. Чыылығ иртiрiп, искiргебiс, че баннерлер iдӧк киректелче. Оларда похсахты, алынҷа чарып, хайдағ контейнерзер тӧгерi пазыл парған, – чарытхан Екатерина Кулемеева.
«Услуга+» – аал чӧбiнең сығара тоғынчатхан пiрiгiс, аннаңар андар аал чӧбiнiң тоғынҷылары кірчелер. Олар апарылчатхан халых тоғыс ӱчӱн алынҷа чал ахчазын албинчалар, че тоғыстарын матлама толдырарға кӱстенчелер. Елена Николаевна аннаң хада тоғынчатхан ӧменi махтаан, олар тынағ кӱннерде дее удаа тоғынчалар. Прайзын адап, таныхтаан. Олар – Ольга Доможакова, Андрей Маганаков, Анатолий Боргояков, Леонид Баскучеков, Наталья Мамышева, Елена Маганакова паза Анастасия Боргоякова. Сӧп-сапты сығара тартчатхан «Экопарк» тоғынҷылары даа таныхтапчалар, чуртағҷылар похсахты чара тӧкчеткенде, аалда сӧп-сап таа асхынах полыбысхан тiп. Мының алнында аалдағы похсах контейнерлердең асчаң, анаң чайылҷаң. Амды андағ ай-пораан полбинча.
«Услуга+» пiрiгiс 2025 чылда алғым тоғыс апарып пастаан. Чайғы тооза похсах чығҷаң орыннар пӱдiрiлгеннер, контейнерлер паза баннерлер турғызылғаннар. Кӱскӱзiн прай тимнел парғанда, сӧп-сапты орта тӧгерiне чонның хайиин тартханнар. Чуртағҷыларға аймах марығлар иртiрiп, грант ахчазына улуғ нимес сыйыхтар алып, чиңiсчiлерге читiргеннер. Iдӧк пiрiгiс араласчылары школадағыларнаң хада-пiрге тоғыс апарчалар. Чир-суубыс похсахха пастырбас ӱчӱн, иң пастағызын палаларыбысты орта тудынарға ӱгредерге паза олох туста оларға кӧзiдiм поларға киректелче. Школада палаларнаң тоғазығлар иртiрiп, похсахты орта чарардаңар чарытханнар паза, сӧп-саптаң аймах ниме-нооҷахтар идiп, мастер-класстар иртiргеннер. Олғаннар прай нимее уғаа табырах ӱгренчелер, чир-суубысты похсахтаң арығлирға кӱстенчелер.
Екатерина Кулемеева, чир-суубысты арығ хайраллап халар ӱчӱн, мыннаң мындар тоғыс апарарға сағыс тутча. Сағам олар Президент гранттары фондының мариинда хатабох аралазарға пӧгiн тутчалар.
– Пiстiң аал хыринҷа Пуланнығ кӧлзер чол парыбысча. Пiс тынанарға парчатхан кiзiлерге сӧп-сапты чара чығзыннар тiп искiрiглiг баннерлер тимнирге сағынчабыс. Пiлзіннер, пiстiң мында андағ оңдайлар. Пiстiң аал чӧбiнзер кiрчеткен аалларда ТКО площадкаларын пӱдiр саларға сағыс пар.
Iдӧк сағыс пар похсахты чох итчең «мини заводик» алай, орта чоохтаза, сӧп-сап чох итчең пес идiп аларға. Андада сӧп-сапты аалдаң сығарарға киректелбес, постарыбыс чох идерге кӱстенербiс. Пiстiң мында ээн турчатхан туралар пар, анда «мини заводик» адалчатхан пестi турғызыбысса, похсахты анда ӧртирбiс. Пiлдiстiг, пластикті ӧртирге чарабас, аны пасха оңдайнаң чох идербiс. Ол пестерде сӧп-сап ӧртезе, ол чылығ пирче. Андағ оңдайнаң, арса, пос позыбысха чылығ пир поларбыс, – сағыстарынаң ӱлескен Екатерина Кулемеева.
Ирткен чылда «Услуга+» пiрігістің араласчылары Сыр аалдағы сыыраттарны иптир тоғыс апарғаннар. Чуртағҷылар сиден турғызарға ахча чығаннар, анаң аал чӧбiнiң специалисттері паза олаңай чуртағҷылар хада-пiрге тоғынғаннар, сиден турғысханнар.
Чыл сай аймахта экология марии иртiрiлче, муниципальнай пӱдiстерде чахайахтар паза кӧк оттар одыртылча. Пуланнығ кӧл аал чӧбi ол марығда чиңiсчi полыбысчаттыр. Ол тоғыснаң iдӧк Екатерина Николаевна айғасчаттыр.
– Пiстiң мында теплица пар. Хосхар айында анда хайынып пастапчабыс, ӱӱҷiк тамаан паза чахайахтар одыртчабыс. Анаң халғаннарын аалдағы чуртағҷыларға сатчабыс. Ол ахчаа килчеткен чылға ӱреннер паза пасха даа киректелчеткен ниме-ноо садысчабыс, – чоохтаан ӧткiн ипчi.
Аалларда андағ ӧткiн тудыныстығ паза пасхазын кӧӧктiрчеткен кiзi чох полза, чуртирға даа ирiстiг полар, неке. Ағаа хоза, аалның чуртазы даа, алызығлар чох полып, тыып парған чiли пiлдiрер. Андағ чапчаң хайынчатханнар аалдағыларға чахсы кӧзiдiм полчалар.
Сом Дмитрий Сунчугашевти
Автор :
Наталья Тюкпеева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 30 | 31 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
