Чоохтазып таа алза, айланған кiзiнiң ағырии амырапча
18.02.2026
Хабарлар
Пуланнығ кӧл аалдағы фельдшер Ольга Угдыжекова тоғыс тузында
21 азығда – Россиядағы фельдшер кӱнi. Аалда фельдшер прай пациенттерiн ыңааҷахтаң сығара чахсы пiлче. Ағаа педиатр даа, терапевт тее, чӱрек имҷiзi дее паза фармацевт тее тоғызын толдырарға килiсче. Позының тоғызынаңар Асхыс аймаандағы Пуланнығ кӧл аалның фельдшерi Ольга Угдыжекова чоохтап пирген
– Ольга Георгиевна, постарыңнаңар чоохтап пирiңер.
– Тӧреем мин Таштып аймаандағы Харағай аалда. Олғанох туста Болган аалзар кӧскебiс, ол чылларда аал iди адалған. Соонаң аны Пуланнығ кӧл адап салғаннар. Сигiс класс соонаң Ағбандағы имҷiлер колледжiнзер ӱгренерге кiргем. Аны тоозыбызып, 1990 чылда ӧскен аалымзар тоғынарға килiбiскем. Ол чылларда пiстiң аалда амбулатория полған, имҷiлер тоғынғаннар, пӱӱнгi кӱнде фельдшер ле халған.
– Ноға Ciрер фельдшерге ӱгренерге парарға чарат салғазар?
– Сигiс класс тоозыбызып, хада ӱгренчеткен ӱс ӧӧремнең имнег училищезiнзер ӱгренерге парарға чӧптезiбiскебiс. Пiс хада ӱгренгебiс, школа тоозып, мыннаң мындар хадох ынағлазарға сағынған полбаспыс па. Мин, Надежда Тодикова паза Светлана Кочелорова, Ағбанзар парып, училищезер пiчiктерiбiстi пир салғабыс. Светлана ӱгренерге хынминыбысхан, школазар айланған, аны тоозып, ӱгретчiлер институдынзар кiрiбiскен.
– Сiрер аалдағы ФАП-та нинҷе кiзiнiң хазиин хайығда тутчазар?
– Минiң хайиимда iкi аалның чуртағҷылары, Пуланнығ кӧл паза Сыр аалдағылар. Сыр аалда ФАП чоғыл, аннаңар олар минiң хайиимдалар. Андар автобус таа чӧрбинче, аннаңар служебнай транспорттығ оларзар пар килчебiс алай оларны пiссер тарт килчебiс. Диспансеризация иртерге оларны ағылчабыс, электрокардиограмма итчебiс. Аймахтағы имнег туразының чорыхха чӧрҷең машиназы килiп, мында флюорография паза маммография сыныхтағларын иртiрчебiс. Диспансеризация иртiрчеткенi – ол уғаа тузалығ сыныхтағ. Чуртағҷыларның чӧреес ағырығлар табылчалар, имнег паза профилактика тоғызын тузында апарып, ағырыға улғаадарға пирбинчебiс. Че ол даа сыныхтағларға кiзiлернi хығырарға паза чӧптирге килicче. Чуртағҷылар хазыхтарын хайығда тударға тың на хынминчалар. Чыл пасталғаннаң пiстiң аалда iкi кiзiнiң сахар диабедi сығысты.
Сыр аалда 44 улуғ кiзi паза 12 пала, Пуланнығ кӧл аалда пiрее 500 кiзi полар, неке. Пу саннар алыспинча, че кiзiлернiң кӧбiзi вахтанаң тоғын чӧрче, мында санға алылыхтар, постары, тiзең, пасха чирде тоғынчалар паза чуртапчалар. Чииттер прайзы даа iди чӧрчелер, мында тоғыс чоғыл, олар аалзар iҷе-пабаларынзар ла кил парчалар.
– Сiрернiң тоғызыңарның ӧӧн тузазы паза кирексінізі?
– Улуғ нимес ааллар чуртағҷыларына фельдшер-акушер пункттары уғаа кирек. Чииттернiң кӧбiзi ааллардаң кӧс парыбысхан, ӧӧнiнде улуғ частығлар ла хал парир. Оларға аймах кiнiндегi имнег туразынзар чидiп аларға сидiк, аалдағы фельдшерзер килчелер. Мында пiс кирек имнег полызиин пирчебiс, киректелзе, табырах имнег полызиин хығыртыбысчабыс. Аалда школалар чох полза, аалларның таңдағызы чоғыл тiпчелер, аалда имнег полызии чох полза, аалның чуртазы iдӧк чох полар.
– Фельдшер специальнозын аларға сағынчатханнарға хайдағ чӧптер пирерзер?
– Имҷiлернiң тоғызы оой нимес, аннаңар пу специальностьты таллапчатханнарға чахсы сағынып аларға кирек. Фельдшернi алза, ол уғаа нандырығлығ паза чуртағҷыларға туза ағылчатхан тоғыс. Пiске аймах тоғыстар толдырарға килiсче, хараа даа хығыртығларға ӱндезерге кирек полча. Аннаңар пу специальностьты таллапчатханнарға тоғызына прай чӱреенең хынарға кирек. Ағаа хоза, фельдшер iдӧк психологтың тоғызын толдырча. Сiрерге прай кiзiлернең чоох алызып, пiлiзерге кирек полар. Аннаңар пик хылыхтығ паза олох туста нымзах чӱректiг полыңар.
Че хаҷан кiзiнi имнебiсчезiң, полыс пирчезiң, посха даа истiг пол парча. Кiзi ағырчатса, уламох тың ағырчатса, аның ӱчӱн сағыссырапчазың. Ағырчатхан кiзi чазыл парза, алғызын читiрче паза уғаа кӧп чылығ сӧстер чоохтапча, андада чӱрееме ӧрiнiс толча, кӧңнiм дее чалахай полча. Ол туста чуртазымда орта тоғыс таллап алғам тiп сағын салчам.
– Ольга Георгиевна, хазых хайраллирында чахсы паза тӱзiмнiг тоғыс апарчатхан ӱчӱн хайдағ сыйыхха турысхазар?
– Республиканың хазых хайраллаҷаң службазына 100 чыл толғанда, илееде имнег тоғынҷызын таныхтааннар. Асхыстағы аймахтар аразындағы имнег туразының устағ-пастаа минi Ағбанзар пайрамға ысхан. Сыйыхтадарымны чоохтааннар, че мин грамота пирерлер тiп сағынғам. Сценазар хығырып, «Хакас Республиканың хазых хайраллирының саблығ тоғынҷызы» ат читiргеннер. Мин ӱрӱк тее парғам. Сынны чоохтаза, мин андағ сыйых читiрерiн сағыбаам, уғаа ӧрiнiстiг полған. Андағ сыйых ӱчӱн Асхыстағы имнег туразының устағ-пастаана улуғ алғызымны читiрчем.
– Хада тоғынчатханнарны Фельдшер кӱнiнең алғыстап, чылығ сӧстер читiр пирерҷiксер...
– Мин хада тоғынчатхан арғыстарны, iстенчеткен паза тынағдағы фельдшерлернi чағдапчатхан профессия ӱлӱкӱнiнең алғыстапчам. Иң пастағызын прайзына пик хазыхтығ, часкалығ паза талааннығ поларға алғапчам. Тоғыстарың ниик паза амыр парзын. Полғанына ла наа ФАП-та тоғынарға оң ползын. Имнег тирiглерi прай наа, амғы тусха килiстiре ползын, тоғынчатхан орыннарың чарых паза истiг ползын. Имнег полызиин алған кiзiлер хаҷан даа алғыстарын читiрзiннер. Сӧбiреңерде хаҷан даа амыр-хазых чуртас паза ӧрiнiс алғапчам.
Сом Дмитрий Сунчугашевти
Автор :
Чоохтасхан Наталья Тюкпеева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 | 31 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
