Халғанҷы колонна Афганистаннаң сығыбысхан
18.02.2026
Хабарлар
Совет войсколары Афганистаннаң сығарылған кӱннең 37 чыл толғанына чарыдылған хумартхы мероприятиее кӧп чон чыылған
Хумартхылас. Ағбандағы тимір чол вокзалы хыриндағы ачыхта «Кизек чаалазығларда чуртастарын пир салған Хакасияның оолларына» хумартхы тас алнында совет войсколары Афганистаннаң cығарылған кӱннең 37 чыл толчатханына чарыдылған хумартхылас митингi ирткен
Совет войсколарын Афганистанзар кирердеңер чарадығ КПСС ЦК-зының Политбюрозынаң 1979 чылда алылған. Аның пӧгiні адалған «афган чонына интернациональнай полызығ пирерге». 25 улуғ хырласта 1979 чылда Афганистанзар совет войсколарының улуғ нимес чардығы кирілген. Пастап оларның кӱстерінең уғаа кирек объекттерні хадаға алары пӧгін полған, че аның соонда Совет Союзы улуғ чаалазыға кире тартыл парған. Он чылға чағын парған чаалазығлар соонда, Швейцариядағы Женева городта иділген чӧптезіг хоостыра, СССР позының войсколарын хазнадаң сығарарға кирек полған.
Совет Армиязы Афганистандағы чаалазығларда 14 муң азыра кізіні чідірген, афганистанецтер – iкi миллион кізінi, ағаа хоза, андағы чирлердең алты миллионҷа кізі тискен. Хайди чоохтаан Афганистанда полған совет войсколарының командующайы генерал-лейтенант Борис Громов: «Минің соомда пір дее чааҷы, офицер, прапорщик халбаан, тоғыс чыл азыра анда полған пістің чааҷыларға хумартхы тастар турғызарға кирек». Генерал ікі хазнаны чарчатхан Амударья суғ кизiре тахтаны халғанҷы чааҷы полып кис килген.
15 азығда – Ада чир-суубыстың тастында служба апарып, чуртастарын пир салған россияннарны хумартхылаҷаң кӱн. 15 азығда 1989 чылда совет войсколарын Афганистаннаң сығарарын тоос салғаннар. Халғанҷы колонна Афганистаннаң пу кӱнде сығыбысхан.
Амды 15 азығда пістің прай чоныбыс чааҷы-интернационалисттерге аарлас читiрче. Iдӧк пу кӱнде Ада чир-суубыстың тастында, амыр чуртасты арачылап, чуртастарын пир салған чааҷыларны, сағысха киріп, хумартхылапчабыс. Хазнаның прай город-аймахтарында хумартхылас мероприятиелерi иртірілче.
Ағбанда iдӧк тимір чол вокзалы алнындағы ачыхта «Кизек чаалазығларда чуртастарын пир салған Хакасияның оолларына» хумартхы тас алнында чон толдыра чыылысхан.
Хайди искірген мероприятиені апарчатхан тоғынҷы, тус алнынзар парча, че хумартхылас халча, чуртастарын пир салған чааҷылар туған-чағыннарының чӱректерiнде хаҷанға даа хайраллалча, iдӧк пістің чӱреебісте. Пірдеезін ундубинчабыс, кем, хорғыстарны тобырып, чуртазын пир салған. Олар, хырығ озаринда чаалазып, пістің Чир-суубысты арачылааннар. 37 чыл мының алнында, 15 азығда 1989 чылда, генерал-лейтенант Борис Громов, войсколар колонназының иң соонда парып, Амударья суғ кизiре тахтаҷа чазағ килібiскен. Iди тоозылған чобағлығ паза матыр Афганистанда полған чаа. Ағаа чарыдылған митинг азылча. Сӧс пирілче Хакасия пазы Валентин Коноваловха.
– Изеннер, аарлығ нанҷылар! Пӱӱн піс ол чылларда полған киректі, піснең хада чох чааҷыларны сағысха кирчебіс, чааҷы-интернационалисттерні, пістің хазнабыстың кирексіністерін арачылаан чааҷыларны. Олар тилекейнің аймах точкаларында чааласханнар, матыр чіли чуртастарын пир салғаннар. Піс оларны хаҷан даа ундубинчабыс, оларға тиңнезерге кӱстенчебіс. Пу кӱнде iдӧк улуғ алғыс читірчебiс ветераннарға, кем ибзер хазых айланған. Олар ам Чиңic знамязын чиит тӧлге пирчелер, халых, патриот тоғызын апарчалар, ағаа улуғ хозым итчелер. Пик хазых, кӧп кӱс алғапчабыс сірерге. Iдӧк улуғ алғыс читiрчебiс піснең хада чох кізілерге, олар Ада чир-суубыс ӱчӱн кізінің иң аарлығ нимезін – чуртазын – пир салғаннар. Хумартхылас хаҷанға даа, сабланыс оларға хаҷан даа! – чоохтаан ол.
Хакасия пазы Валентин Коновалов чыылған чон алнында чоох тутча
Хакасия пазының соонда микрофонзар Ағбан город пазының орынҷызы Владимир Крафт сыххан. Хайди ол чоохтаан, пістің хазнаның чуртазында матыр киректер уғаа кӧп. Хомзынысха, чобағлығ киректер дее полғаннар. Афганистан кӧп кізінiң чӱреен ағыртча. Пӱӱн піс Афганистандағы чаалазығны ирткен прай кiзiлерні улуғлапчабыс, аарлапчабыс. Ол чаа тоғыс чыл iкi ай парған. Анда ӧӧнінде чиит ооллар полғаннар, ӱр ниместе ле олар школа партазы кистінде одырғаннар, анаң, таныс нимес хазназар парып, анда чаалазарға ӱгренгеннер. Олардаң тоғыр опыттығ, чаалазығлар ирткен иреннер чааласханнар. Амды мында турчатхан хумартхы тас пістің оолларыбыстың, чир-суғҷыларыбыстың махачызын, матырын таныхтапча. Олар Югославияда, Эфиопияда, Венгрияда, 20 кізі Афганистанда, 38 кізі Чечняда чуртазын пир салғаннар. Пу иң хатығ чаа полған тiп сағынғабыс. 24 азығда СВО пасталар тіп сағынмаабыс таа.
Тоғыс кӱн пазынаң пістің хазна тӧрт чыл ӧнетiн чаа операциязын апарчатхан полар. Чааҷыларыбыс анда махачызын кӧзітчелер, хомзынысха, чідірiглерiбіс iдӧк кӧп. Мин сірердең сурынчам: тигiрибзер парып, пістің оолларыбыс ибзер хазых айланзыннар тіп Худайға пазырыңар. Оларны иблерінде тың сағыпчалар. Прайзы ынағ чуртаңар, удур-тӧдір хайраллазыңар. Хости кізілерні аарлаңар, туған-чағыннарыңа, паба-iҷелеріңе, пала-пархаларыңа хыныңар. Часка паза чахсы чуртас сірернің сӧбірелеріңе!
Митингте iдӧк чоох тутханнар Россияның Афганистан паза ӧнетін чаа операциялары ветераннарының халых пірігізінің региондағы пӧлиинің кнезі, Хакасия пазының чӧпчізі Александр Векшин, Ӧӧркi Чӧптің чииттер политиказынҷа, физическай культураҷа, спортча паза туризмҷе комитедiнiң кнезі, ӧнетін чаа операциязының ветераны Александр Пащенко, Ағбандағы епархияның протоиерейi Александр Ильин.
Митинг тоозылчатханда, пір минута сым турары чарлалған соонда хумартхы тассар гирлянда, веноктар паза чахайахтар салылған.
Сомнар Дмитрий Сунчугашевти
Автор :
Николай Султреков
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 | 2 |
| 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
| 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 31 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
