Ӧбекелерiм орта чолны кӧзiтчеткен осхас
18.02.2026
Хабарлар
Сулековтарның чайаачы сӧбірезі
Пiске пасчалар. Хығырығҷыларыбыстың пiчiктерi редакциязар тӧремiл кiрчелер. Пу чапсых пiчiк Орджоникидзе аймаанаң килген
Нимедiр ол сӧбiре кибiр-чозахтары? Хайди хайча анзына амғы чиит тӧлiбiс? Ноға амғы саннығ технологиялар тузында пос чонының кибiрлерiн асхынах кiзi ӱгренче, хайраллапча паза аарлапча тiп пiлдiрче?
Иң пурнада пос чонының кибiр-чозахтары сӧбiреде, иң чағын кiзiлернiң аразында тӧстелiп, чӱреебiске сииртiлерге кирек. Анаң олған сады паза школа паланы ӱгредiп, кӧнiктiрерге хозылча. Пiс хада-пiрге, ынағ сӧбiре чiли тудынып, кӱстенiп, улуғ чидiге чидербiс. Андада хынған сағызыбыс толар.
Нинҷе-де чыл мының алнында iҷем, Татьяна Владимировна Канзычакова, минi хакас кибiр-чозахтарын улуғлирға паза пос чонының культуразына хынарға чӱреем ас пирген. Ол минi улуғласнаң тузаланчатхан кӧп кiзiнең таныстыр салған: кем-де тахпахтарны чахсы сарнапча, кем-де, чатхан сиртiп, махалығ хай салча, хайзы-да тӧреен тiлiнең иптiг, сiлiг чоохтанча, хайзы-да хайхастығ кибелiстер паза морсымнығ чоохтар пасча.
Соонаң сизiнгем, пiстiң чоныбыс удур-тӧдiр пик палғалыстығ. Кӧг кiзiнi амыратча, имнепче паза кӱс пирче. Чапсых кiзiнең танызып, чоох алысса – синiң кӧңнiң кӧдiрiлче, чӱреең азылча. Я, iҷем прай ниме кӧзiдерге паза чоохтирға маңнанмаан, че амды мин, аның чолынҷа парып, орта паза кирек чарадығларны позым тiлирге кӱстенчем. Аның ӱчӱн пiлчеткен кiзiлернең чӧптесчем. Пiрееде ӧбекелерiм орта чолны кӧзiтчеткен осхас!
Че, хайдағ даа ниме полза, минiң сӧбiрем пик паза iзестiг чӧлег полча, анзы – иң ӧӧнi. Хонғаным Владимир Сулеков хаҷан даа мағаа полызарға тимде. Iдӧк тӧрт палам поғдархазым полча. Олар таңдағы чуртазыма чарых iзенiс пирчелер.
Улуғ палаларым сӧбiре уйазынаң учуғыбысханнар. Аннаңар мин кiчiглерiн хакас тiлiне ӱгретчем: онға теере санирға, ибдегi мал-хустарны орта адирға паза кiзiнiң пӱдiзiн пос тiлiнең орта чоохтап поларға. Хайди даа чатханға кӧнiктiрчем. 9 частығ хызыҷаамнаң хада чiбекнең хоостапчабыс. Сӧбiремнең хада хакас чонның прай пайрамнарына чӧрчебiс. Культура пастыра чоныбыстың тархынын пiлiп одырчабыс.
Минi чатханнаң ойнирға Сергей Чарков ӱгрет салған. Ол – Хакасия искусствозының саблығ деятельi, чон узы, хайҷы, ӱгретчi паза чатханнар итчеткен алтын холлығ кiзi. Мин хайхастығ хакас кӧг тириине ӱгренерге аның курстарына чӧргем. Ол пос чонына кӧп нименi улуғ хыныснаң итче. Сергей Трофимович чӧп пирерге тус хаҷан даа таапча. Ӱгретчiме, кӧстегҷiме улуғ алғызымны читiрчем. Мин читi хыллығ «нанҷымнаң» пiр дее чарылыспинчам.
Азығ айының 7-ҷi кӱнiнде сӧбiремнең хада Асхыссар пар килгебiс. Чазырбин чоохтаза, ол танығлығ чорыхты чидiкпин сахтаабыс. Культура туразында «Чатхан тузы» кӧc чӧрчеткен чайаачы иир кибiрли ирткен. Хакасияның прай пулуңнарынаң чатханнаң ойнирға хынчатхан чайаачылар чыылызып, ӧӧн сценада постарының устарын кӧзiткеннер. Пiстiң сӧбiренi iдӧк хығырғаннар. Ол чайаачы иирде аралазарға сала маңзыри чарат салғабыс. Чатханның хайхастығ кӧӧ пастыра чонға кӧп ниме читiр пирерге чарир нооза. Концерт пӧзiк синде ирткен. Прайзының кӧңнi чарых полған, часкалығ харахтары чылтырасхан, удур-тӧдiр чылығ сӧстер читiргеннер. Махалығ иирнi пос хараанаң кӧрерге кирек, аны сӧстернең читiр полбас.
Мин тирге сағынчам: чиит тӧлiбiске полызарға кирек. Орта чоохтаза, палаларыбыснаң кӧп туc иртiрерге, чапсых ниме-ноонаң таныстырарға, чир кӧзiдерге, пiлiстернең ӱлезерге. Пiр сӧснең, кӧстегҷi паза нанҷы поларға! Андада сизiнерзер, олар пiрее нимее хайди даа хайығ айландырарлар, тартыларлар, постарын пу чуртаста табарлар.
Минiң ам улуғ нимес ӱлӱкӱн – очы хызым пастағызын на чатхан ойнирға одырыбысты! Иркеҷееме поғдархапчам! Арғыстарым, улуғ алғыс сiрерге. Хазых, часкалығ полаалар!
Cом сӧбiре архивiнең
Автор :
Тарине Сулекова Орджоникидзе аймаа, Майрастар аалы
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
