Школалар теестезiп нааҷылалчалар
18.02.2026
Хабарлар
Школа директоры Ольга Топоева Хакасия пазы Валентин Коноваловха паза ӱгредiг министрi Анатолий Бутенкаа школаны кӧзiтче
Ӱгредiг. Хайдағ даа аар тустарда хазнада школалар пӱдiрiлерi паза нааҷылалары тохтадылбинча. Хакасияда пӱӱл хайдағ школалар тыхталары пiлдiстiг, амды ӱлгӱ чағынғы чылларға хайдағларында тыхтағ тоғыстарын иртiрерiн кӧрче
Хакасияның ӱгредiг паза наука министерствозының искiриинең, пӱӱл Пиидегi Н.П.Князевтiң адынаң школа паза Таштыптағы 1№ школа-интернат нааҷылалар. Пу ӱгредiг организацияларының ӧмелерi тыхтағ тоғыстарын хаҷанох сахтааннар. Оларны нааҷылир алнында, кӧп пiчiк азынада тимнеп саларға кирек нооза, анаң на федеральнай алай ба республика программаларына кiрерге. Прай ахчанаң палғалыстығ.
Чағдапчатхан чылларда хайдағ школаларда тыхтағ тоғыстары апарылар? Хайдағ ӱгредiг организациязына оң полар ни? Пiлдiстiг, тыхтағ кирексiпчеткен школалар регионда асхынах нимес. Оларның пiрсi Пии аймаандағы Г.Ф.Кышпанаковтың адынаң Алахтайлардағы школа. Ол 1989 чылда пӱдiрiлген. Пу тус аразына ол илееде алызығ кӧрген. Амды, тiзең, ағаа позына алызарға киректелче. Тоғынҷылар илееде чыл школа нааҷылаларын сахтапчалар. Пу наада оларның сағыстары тол парарына iзенiс пол килген. Хакасия пазы Валентин Коновалов, Алахтайлар аалынзар тоғыс чорығынаң чӧргенде, орындағы школазар кiр парыбысхан паза школа нааҷылалар тiп молҷаан.
Пу хабарны школада илееде чыл iстен салған ӱгретчiлерге истерге ӧрiнiстiг полған. Улуғ опыттығ ӱгретчiлер, тынағда даа ползалар, ам даа iстенчелер.
Ольга Топоева Алахтайлардағы школада илееде чыл директор орынҷызы полып тоғын салған, нинҷе-де чыл мының алнында директорға турғызылған. Директор ӱр тус пол салған Ольга Чаптыковаа, тiзең, 70 азыра час. Ол ам математика уроктарын апарча. Школа поғдархазы – Клавдия Чебодаева. Ол олғаннарны хакас тiлiне ӱгретче. Пасталығ класстарда, тiзең, iдӧк 20 азыра чыл тоғын салған специалисттер iстенчелер.
Ӱгредiг организациязында чииттер дее пар. Ирткен чылда школазар Ирина Ачитаева тоғынарға килген. Ол пуох аалдаң. Пии аймаа устағ-пастаа чиит специалистке чурт ал пирген. Ирина Руслановна англия тiлiн апарча. Школаа пу предметтiң ӱгретчiзi хаҷанох киректелген.
Нинҷе-де чыл мының алнында Ирина Руслановнаның улуғ пиҷезi Людмила Ачитаева пу школада тоғынып пастаан. Ам ол декрет отпускында. Людмила Руслановна уғаа ӧткiн ӱгретчi. Предмедiн апарарынаң пасха, олғаннарны чатханнаң ойнирға ӱгреткен. Хакас тiлiн тилiдерiне улуғ хозым итчеткен ӱчӱн, чиит ӱгретчi Хакасия пазының алғыстазын алған.
Алахтайлар школазындағы олғаннар спортнаң айғазарға хынадырлар. Ағаа чииттернi физкультура ӱгретчiзi Олег Чичинин кӧнiктiрче. Ирткен чылда пу школа спорт тирiглерiн алған: меспектер, сеткалар, хаалхалар, спорт формалары паза даа пасхазы. Наа тирiглерге ӱгренҷiлерлер ле нимес, физкультура ӱгретчiзi дее ӧрiнче. Амды Алахтайлардағы школаның ӱгренҷiлерi ол-пу марығларға улам чахсы тимненiп ал турарлар. Хысхы спорт кӧрiмнерiнең айғасчаң спорт тирiглерiне чидiнiп алған полза, улам чахсы поларҷых тiпче ӱгретчi Олег Антонович.
– Кӱремҷiктер пiстiң пар, конькилер чоғыл. Олар аарлығ турчалар. Аннаңар пуссар хоккей ойнирға чӧр полбинчабыс. Аал хыринда, тiзең, пус пар. Iдӧк саналар полған полза, артых полбасчых. Аалда хар хомай нимес чаап парча, чил ӱбӱргенҷе, чылып ал турарҷыхпыс. Пiстiң аалда олғаннар илеедӧк, оларны хазых чуртасха кӧнiктiрерге кирек, – чоохтапча Олег Чичинин.
Спорт тирiглерiнең пасха, школада iдӧк хакас тiлi паза «ӧзiс орны» кабинеттер нааҷылалғаннар. «Театр школада» программа хоостыра актовай залға колонкалар, чарытхы системазы алылған. Майрых разрезi одырчыхтарнаң паза жалюзилернең полыс пирген.
Директор Ольга Топоеваның чооғынаң, ӱгредiг учреждениезiнiң иң ағырсымнығ сурии – ол кӧзенектер. Мының алнындох турғызылған ағас кӧзенектердең cоох саапча, аннаңар класстарда хысхызын сӧрӧн. Ӱр ниместе Пии аймаа устағ-пастаа пасталығ класстар ӱгренчеткен кабинеттерде кӧзенектер алыстырарына ахча позытхан. Ӱс кабинетте пластик кӧзенектер турғызылған. Амды школаның иң кiчiг олғаннары чылығда ӱгренчелер. Прай, тiзең, 30 – 40 кӧзенек алыстырыбызарға кирек. Аннаң пасха, канализация, чарытхы, вентиляция системаларын нааҷылирға кирек.
Ӱстӱнде адалған ағырсымнығ сурығларны школа директоры Ольга Топоева Хакасия пазы Валентин Коноваловха искiр пирген. Хайди ол нандырған, амды Пии аймаа устағ-пастаа проект-смета пiчiктерiнең айғазар, олар тимнел парзалар, республика федеральнай кiнзер сығар. Че пiлерге кирек, ол пiр чыл идiл парар тоғыс нимес. Пиидегi паза Таштыптағы школалар iдӧк теестерiн нинҷе-де чыл сахтааннар, сағып алғаннар. Пӱӱл олар пӱкӱлее нааҷылал парарлар. Алахтайлардағыларға даа сахтап аларға кирек.
Чоохтирға кирек, Г.Ф.Кышпанаковтың адынаң Алахтайлардағы школада 100 азыра пала ӱгренче. Анда iдӧк интернат пар, хайда Алахтайлар паза Табат аал чӧптерiне кiрчеткен ааллардағы палалар чуртапчалар. 40 азыра пала. Оларны школа автобузы понедельникте ағыл килче, субботада ибзер апар салча.
– Мының алнында хыриндағы ааллардағы олғаннарны кӱннiң сай школазар тарт чӧрҷеңмiс. Че чоллар мында хомайлар, школа автобузы тың сайбалҷаң. Iдӧк уроктар соонаң школада класстағы нимес мероприятиелер, кружок-секциялар, консультациялар пасталыбысчалар. Автобустығ чӧрчеткен олғаннар оларда аралас полбинчатханнар, ибзер парыбысчаңнар. Аннаңар оларны тынағ кӱннерiне ле ибзер апарарға чарадығ алылған. Амды пу ааллардағы олғаннар школаның чуртазында прай араласчалар, кружок-секцияларға хынып чӧрчелер, – тiпче школа директоры Ольга Константиновна.
Ирткен чылларда Пии аймаанда Табат, Киндiрлiг пилтiрi паза даа пасха ааллардағы школалар нааҷылалғаннар. Прай тоғыстар соонаң олар наа осхас пол парғаннар. Алахтайлардағы школа андағох пол парарына iзенiс пар. Андада школа ӧмезi iдӧк истiг, чылығ орында тоғынар.
Сом Дмитрий Сунчугашевти
Автор :
Оксана Котюбеева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 30 | 31 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
