Постың чуртазын – пос холына
10.02.2026
Хабарлар
Чыылығда полған на сурығ санға алылған
Чыылығ. 6 азығда Таштып аалда Таштып аймаандағы хакас чонның улуғлар чӧбінің чыылии ирткен
Таштыптағы культура кінінзер кір килгенде, сах андох хакас кип-азаан кис салған ипчі чон харахха тасталған. Тадар кӧгенектіг, хоос платтығ абахайлар фойеде чахайахтар ла чіли пазыс чӧрчеткеннер. Музыка школазынаң килген олғаннар чатханнаң ойнааннар. Чыылыс парған улус палалар толдырған кӧглерні чапсып тыңнаан. Ікі абахай чиит ипчі, стол кистінде одырып, килген кiзiлернi санға алчатхан.
Чыылығны сан пиріснең орындағы улуғлар чӧбінiң кнезі Вера Сазанакова пастаан. Чооғы хоостыра оларның пірігізi хайдағ улуғ тоғыс итчеткенi пілдістіг пол парған.
– Иң улуғ чидіг – піс хада-пірге тудынарға ӱгреніп алғаны, – таныхтаан Вера Дмитриевна. – Пик пірігіс тӧстел парған ол кізілердең, кемге пасха нимес, хайди чуртапча олаңай чон, хакастар ла нимес, пасха даа чон. Хысхаҷахти алза, чуртастың полған на ағырсымнығ суриин пӧгерге килісче улуғлар чӧбіне. Кӧзідімге алза, хазых пиктеҷең оңдайларны чахсыландырарға. 2025 чылда улуғлар чӧбі пістің ӱлгӱдегілерге пічік ысхан, хайда Таштыптағы имнег туразынаңар ағырсымнығ сурығ кӧдірілген. Ідӧк кӧп культура сурығларын пӧгерге полысчабыс. Ол санда «Изеннер» аттығ культура орыны тӧстелген, хайда хакас кибірлері хоостыра ӱлӱкӱннер иртірілче. Улуғлар чӧбі Чыл пазы, Ӱртӱн тойы, Чир ине ӱлӱкӱннерде сыбыра араласча. 2025 чылда 89 мероприятие иртіріл парған. Таштып аймаанда iдӧк аймах родтар тоғазығлары иртiрiлчелер: Миягашевтернiң, Карамашевтернiң, Чебочаковтарның, Шулбаевтернiң, Артоновтарның, Сазанаковтарның, Кузургашевтернiң. Ирткен чылда республика синiндегi Ӱртӱн тойы ӱлӱкӱнде Карамашевтер сӧбiрезі пастағы орынға турысхан.
Паза, хайди таныхтаан Вера Сазанакова, Таштып аймаанда хакас палаларның 80 %-i школаларда пос тілін ӱгренче. Орындағы ӱгредіг устанызы олғаннар аразында хакас тілінҷе аймах марығлар иртірче. Ідӧк ам школаларда хакас тілін ӱгренеріне 3 час пирілче. Анзы улуғлар чӧбінің айланызы соонаң чуртасха кирілген.
Паза чоох тутхан Хакасияның Ӧӧркі Чӧбінің депутады Александр Миягашев. Аның кӧрізінең, ағырсымнығ сурығларның пiрci Таштып аймаанда «Кӱрес» национальнай спорт кӧрімі тилiбинчеткенi, аны тилідеріне кӱс салылбинчатханы полча. Ідӧк хакастарның саны синчеткені Александр Николаевичті сағыссыратча. Аның чооғында «Метизация» сӧс истіл парған. Анзы, хаҷан пістің тадар ооллар паза хыстар хоных тӧстирге пасха нациялығ кізіні таллап алчатханы полча. Анаң андағ сӧбіредегі палалар хакас тілін ӱгренминчелер.
Таштып аймааның ӧӧн имнег туразының ӧӧн имҷізінің тоғызын толдырчатхан Нина Иптышева, статистика хоостыра, пістің аймахта кізі ӱрепчеткенi пала тӧрирінең асча, кӧп ирепчі чарылысча, имнег туразында хирургия паза чуғынҷах ағырығлары пӧлiктерi чабыл парғаннар теен. Ол чооғын мындағ сағыснаң тоос салған: «Хакастарны этнос чiли хайраллап халарға!»
Ӧлең чазыда тӧреен, амды Ағбан городта чурттығ Валерий Кызылчаков чоох алған. Туризмге кӧп хайығ саларға, промышленность тӧстирге, чоллар пӱдірерге, тайғада ӧскен ниме-нооны тееріп садығ идерге чӧп пирген аалҷы кізі. Че хайди піс пілчебіс, оортахтаң кӧріп, чӧп пирерге оой.
Таштып аймаа пазы Николай Чебодаевке сӧс пирiлгенӧк. Хайди ол чарытхан, аймахта хакастарның 45 %-і пос тілін пілбинче паза чоныбыстың пірге тудынчатханы чоғыл. «Че мин ізенчем пу залда одырчатхан чииттерге», – теен Николай Васильевич.
Залда одырчатхан чонға Хакасияның Ӧӧркі Чӧбінiң депутады Василий Шулбаев орындағы улуғлар чӧбiнiң толған сағыстарын чарыт пирген:
– 2023 чылда Улуғ Арбыт аалда 20 орынға кӧрiлген кічіг школа пӱдiрiл парған;
– 2023 чылдох Ибiг аалда СДК тимге сых парған;
– 2024 чылда Индiркi Ибiг аалда ФАП пӱдірілген;
– 2025 чылда Арбыт аалда 150 орынға кӧрiлген ортымах школа пӱдіріл парған.
Паза 2026 чылда толдырҷаң сағыстарынаң устағҷылар чыылған чоннаң ӱлескеннер. Оларның санында: Улуғ Сии, Чоғархы Сии паза Пиҷе хол аалларда ФАП-тар пӱдіріп пастиры, Таштыпта Искусство туразын пӱдiрерi, Пыдырах аалда клубты нааҷылиры, Чыланнығ аалда кічіг школа пӱдірері.
Че Чыланнығда 2026 чылда пастағы классха парҷаң пала чоғыл осхас, амды ол паза пiр ағырсымнығ сурығ пол парды. Иң ӧріністіг хабар, тiзең, Пыдырах, Чыланнығ, Харағай паары аалдағыларға машиналығ чӧрер чолны асфальтнаң тӧзирi полча. Таштып паза Пыдырах ааллар аразындағы чолда тоғыс 2026 чылда пасталар одыр.
Пу чыылығда илееде кізі чоохтанған, прайзы иң сағыссыратчатхан сурығларын чон хайиина сығарған. Анда iле кӧрінген – айас кӱн пол парарын талай хыринда сахтирға чон хынминча, чон позының чуртазын пос холына аларға сағынча. Чоныбыстың андағ кӧңнi пары ӧріндірче. Улуғ ізеніс тӧрiпче.
Сом авторни
Автор :
Евгения Табурчинова
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 | 31 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
