Алҷаас идерге чарабас
06.02.2026
Хабарлар
Наина Субракова паза Роберт Асочаков
9 азығда – Тiс имҷiзiнiң чоннар аразындағы кӱнi. Хакасияның тiс имнеҷең поликлиниказында пӧзiк квалификациялығ, опыттығ паза чиит специалисттер iстен парчалар. Пiс пӱӱн улуғ опыттығ тiс имҷiзі-ортопед Роберт Асочаковнаң чоохтасчабыс
– Тӧреен-ӧскен чирiм – Асхыс аймаандағы Пилтiр аал. Армия соонаң Хызылчардағы хазна имнег институдынзар ӱгренерге кiрiбiскем. Аны «тiс имҷiзi» специальностьча тоозыбысхам. Ағбанзар тоғынарға килгем. 1992 чылдаң сығара тiс имҷiзi полып iстен парирбын, – позынаңар хысхаҷахти искірген Роберт Серафимович.
Кӧбiзi кiчiгдең сығара тiс имҷiзiнең хорыхча, че улуғларның пiреезi дее сірееде сым одыр полбиныбысча. Ол чочыныс олған тузынаң сығара халча полар, че анзы имҷiлерге тоғыстарын сидiксiндiрче. Улуғ даа кiзiнең, кiчiг паланаң чiли, чоохтазарға алай чӧптезерге килiсче. Аннаңар тiс имҷiлерi, пiр саринаң, психологтар чiли, кiзiнiң хылиин, оңдайын сизiнерге паза, орта сӧстер таап, аның чочынызын амырадарға киректер. Хайди таныхтаан Роберт Серафимович, кӧбiзiн иреннер хорыхчалар, олар, ипчiлернең тиңнестiрзе, тың чочынчаттырлар. Оларны чоох-чаахнаң, пiрее хаҷан хатхы-кӱлкiнең алаахтырып аларға килiсчеттiр.
Имҷiлернiң тоғызы уғаа нандырығлығ, олар кiзi чуртазы паза хазии ӱчӱн нандырчалар. Оларға саба тудынарға, ағаа хоза, алҷаастар идерге чарабинча. Кiзiлернi имнирiнең пасха, пациенттернiң хылынчатханы сидiксiнiс полча. Олар сайланчалар, ылғапчалар, атыхчалар паза пасха даа оңдайнаң хылынчалар, андада, турыстығ тудынып, амыр иптестiрерге киректелче. Ол саринаң сидiк полча, аны имҷiлер чӱрекке чағын алынчаттырлар.
34 чыл тоғын салған Роберт Серафимовичтең тоғыста полған пiрее чапсых киректеңер чоохтап пирерге сурынғабыс.
– Я, минiң тоғызымда кiзiнi хайхатхан киректер асхынах нимес полғаннар тирге чарир. Кӧзiдiмге, пір цыган кiзi тiс имнирге айланған. Аның прай тiстерi пӱдӱн, аппағас, пiр дее хоол чох полғаннар. Миннең прай тiстерiн «обточить» паза алтын тiстер турғыс пирерге сурынған. Мин ағаа iди идерге ынабаам, хайди тiстернi ардадам, мин имҷiзiм нооза. Че соонаң кӧргенде, ол хайда-да алтын тiстер турғыстырып алтыр, кӱлiмзiрепчетсе, чылтырасчатханнар.
Пiр кiзi тiзiнзер бриллиант турғыс пирерге айланған. Хазых тiсте тизiк идiп, андар аарлығ тасты саңайға чапсыр пирерге. Андағ айланыснаң 1990 чылларда айланҷаңнар, сынны чоохтаза, пiр дее ӧкер кӧрiнминче. Ол тiсте кариес пол парғанға ла тӧӧй полҷаң, кӱнге пызыңнаҷаң алай чағын кӧрзе ле, аарлығ тас кӧрiн парҷаң, – сағысха кирген Роберт Асочаков.
Пӱӱнгi кӱнде тiстернi хайраллап алар оңдайлар паза хайдағ профилактика оңдайлары пары прайзын даа сағыссыратча полар. Олардаңар пiстiң хығырығҷыларға опыттығ специалист чарытча:
– Амғы туста тiстi хайраллап алар оңдайлардаңар прайзы даа пiлче полар. Тiс имҷiлерi аннаңар пациенттерге сыбыра чоохтапчалар паза интернетте прай чарыда искiрiлче. Аннаңар чоохтаҷаң наа ниме чоғыл. Полған на кiзi тiс имҷiзiнзер чарым чыл пазынаң тiстерiн сыныхтирға, имнирге чӧрерге кирек. Тiстернi тузында имнезе, оларны суурарға паза протезтер идерге киректелбес. Амғы туста тiстернi имнирiнде ағырығны амыратчаң чахсы имнер турғызылча. Мының алнында андағ полбаан, сағам имнеҷең оңдайлар чахсыландырылча нооза, аннаңар имҷiзер хорыхпин чӧрерге чарир.
Палаларны кiчiгдең сығара тiстерiн орта хайраллирға ӱгредерге кирек. Иртен турып алза, тiстернi олаңай суғнаң на чайыбызарға чарир, азыранып алза, тiстернi пастанаң паза щетканаң хайди даа арығлирға кирек. Кӱнӧрте азыранза, ахсыңарны олаңай суғнаң чайыбыс турыңар. Иирде, узир алнында, тiстернi iдӧк пастанаң паза щетканаң арығлирға кирек. Пу оңдайға тудынзаңар, тiстер iрiктебестер, кариес ағырии сiрернi сағыссыратпас.
Тiс имнир киректе тоғыс чолын пастапчатхан чиит специалист медсестра Наина Субракова Ағбандағы имҷiлер колледжiн фельдшер специальнозынҷа тоосхан. Ағбандағы тiс имнеҷең олған поликлиниказынзар килгенiне ӧрiнче. Пастағызын на тоғынарға килчетсе, полған на кiзiнiң чочыныс полча, маңнаныстығ тоғын поларзың ма, ӧме хайди хайар тіп. Че пу имнег туразында Наина Субракова тоғынҷыларнаң пiр ӧменең тудынча, олар мында пiлiзiп, ынағлазып iстен парчалар. Килген чиит специалистке уғаа ӧрiнчелер, ағаа чӧптернең паза чылығ сӧстернең хабазарға хаҷан даа тимделер. Чиит кiзi, тоғыс тiлепчетсе, иң пастағызын чахсы чал ахчазын аларға сағынча. Аннаңар чиит специалисттерге кӧрiлген хабазығлар улуғ тузалығлар. Оларға чал ахчазына хоза чиит специалистке кӧрілген тӧлег пирiлче.
– Мындағы ӧме ынағ паза чахсы пiлiсче. Мында тоғынарға кӧңнiме кiрче. Чиит специалистке хоза тӧлеглер идiлчеткенi чахсы чал ахчазын аларға полысча. Мин имҷi-ортодонтнаң хада тоғынчам. Пiс кiчiг палаҷахтарның ээктерi саба тилiпчеткенi хоостыра тӱзедiг идерге полысчабыс. Мин имҷi чоохтааны хоостыра пiчiктер тимнепчем, киректелчеткен нимелер пасчам паза имнег тирiглерiн тоғысха тимнепчем. Имҷiнiң полған на тоғызында полысчы полыбызарға киректелче, – тiпче Наина Субракова.
Хайди чоохтаан чиит специалист, ол кiчiг палаҷахтарға хынча. Оларзар килген олғаннарнаң чоох алызарға килiс парча, медсестраға оларны хорыхпас ӱчӱн амырадарға килiсче алай тiс орта арығлап турардаңар паза оларны сағыссыратчатхан ниме-ноодаңар чоохтап пирче. Ӱр ниместе тоғынып пастаан чиит специалист прай нимее хайығ саларға кӱстенче, ээктi тӱзетчең пластиналар ал чӧрген палаларның ээктерiн кӧрче. Тоғыс чахсы салтарлар ағылчатханы полған на кiзiнiң кӧңнiн кӧдiрче. Наина Субракованың, анзын кӧрiп, чӱреене iдӧк истiг пiлдiрче.
Тiс имҷiзiнiң чоннар аразындағы кӱнiне удур имҷiнең медсестра хада тоғынчатхан арғыстарына пик хазыхтығ паза чалахай кӧңнiлiг поларға алғапчалар.
– Пiстiң тоғызыбыс оой нимес, ол уғаа нандырығлығ. Кiзiлернiң тiстерiн чахсы имнирге, олох туста оларнаң чӧптезiп пiлiзерге кирекпiс. Мин хада тоғынчатхан арғыстарны паза прай тiс имҷiлерiн чағдапчатхан ӱлӱкӱннең алғыстапчам. Тоғыстарың ниик парзын, пациенттер чалахай кӧңнiлiг ползыннар. Сiрер пик хазыхтығ полыңар паза сӧбiреңерде хаҷан даа часка, ӧрiнiс ползын, – алғыстапча Роберт Асочаков.
– Мин хада тоғынчатхан арғыстарны Тiс имҷiзi кӱнiнең алғыстапчам. Пiстiң тоғызыбыс чонға уғаа кирек. Тiс имҷiзi улуғларға даа, палаларға даа тiс ағыриин имнеп аларға паза тiстернi иптiг ӧскiрiп аларға полысча. Прайзына хазых, часкалығ, талааннығ поларға паза амыр-хазых чуртирға алғапчам. Тоғызыбыс ниик ползын, полызығ читiрiлген кiзiлер саны хозылзын, – алғыстас сӧстерiн читiрче Наина Субракова.
Сом Дмитрий Сунчугашевти
Автор :
Наталья Тюкпеева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 | 31 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
