Ахча-кредит политиказының теелізі
17.12.2025
Хабарлар
Коммуникация сессиязының ӧӧн спикерлерi Евгений Хацкевич, Марина Асаралиева, Вадим Лузанов
Экономика. Ағбанда Россия Банкының коммуникация сессиязы ирткен. Анда банк тоғынҷылары паза идiнҷектер региондағы экономика паза ахча-кредит политиказы алысчатханын ӱзӱргеннер
Тоғазығның ӧӧн пӧгiнi – директорлар чӧбi ключевой ставкаҷа алған чарадығ инфляция синiн хызырарға паза хазнаның экономика оңдайын чахсыландырарға хайди полыс пирерiнеңер искiр пирерi.
Россия Банкы чарыс айында ключевой ставканы 19 проценттең 16,5 процентке теере хызырыбысхан. Россия Банкының сананыстарынҷа, килер чылда инфляция 4-5 процентке теере хызырыл парар. 2027 чылда ол 4 процентке чағын полар.
– Ключевой ставка ол экономикада «климатнаң» устирының ӧӧн тирии полча. Механизм сидiк тее полза, ӧӧн оңдай пiлдiстiг: ставканың ӧсчеткенi кредиттi аарлығ итче, вкладтарны – парыстығ. Анзы чонны паза компанияларны ахчаны чыырға паза асхынах хорадарға кӱстепче. Ставка тӱсчетсе, кредиттер оой пирiл сыхчалар. Че депозиттерҷе проценттер тӱсчелер. Кiзiлер ахчаны, чыыр орнына, хорадарға алай пiрее нимее инвестицияа саларға кӱстенчелер, мындағ оңдайнаң кирексiнiстернi ӧскiрчелер, – таныхтаан Россия Банкының Сибирьдегi ӧӧн устанызы пастығының орынҷызы Марина Асаралиева.
Россия Банкының Хакасиядағы пӧлиинiң устағҷызы Вадим Лузанов республикадағы пааларға региондағы оңдайлар хайди теелчеткеннеңер чоохтап пирген. Пӱӱл чарыс айында инфляция синi 8 процентке чағын полған. Анзы Сибирьҷе ортымах синнең тӧбiн, че тиксi хазна синiндегізінең пӧзiк.
– Пiстiң уғаа хайхастығ регион – улуғ нимес кизек чирде кӧп предприятие орныхча – хазнаның иң улуғ чарытхы станцияларының пiрсi, хара тас аныпчатхан разрезтер, алюминий тимнирiнҷе тӱзiмнiг тоғынчатхан завод.
Тиксi хазнаҷа тиңнестiрзе, республикадағы промышленностьта ӧзiстi сизiнчебic.
Пӱдiрiгде хай пiрее объекттер ирткен чылдаң пӱӱлге чылдырылғаннар.
Розница садии синi табырах ӧсче, тиксi хазнаҷа тиңнестiрзе.
Пiстiң регионда тоғыс чохтарның саны хызырылча, тархында иң тӧбiн синде таныхталча, аннаңар тоғыс пирчеткеннер тоғынҷыларны тартып алар ӱчӱн чал ахчазының синiн ӧcкiрчелер, тиксi хазнадағы кӧзiдіглернең тиңнестiрзе, ӧзiс тӧбiн арах. Че кадрлар чидiспинчеткенi таныхталча.
Пiстiң экономика драйверiнiң пiрсi промышленность полча, хайзы сидiк туста тоғынар оңдайлар таап алған.
Россия Банкы позының чарадығларында официальнай статистикаларға ла нимес, че iдӧк хайығларға тӧстенче. Россия Банкының проектi хоостыра предприятиелер хайығда тудылчалар. Пiс улуғ хазнабыстың прай регионнарының предприятиелерiн 25 чыл азыра хайығда тутчабыс. Аны хоостыра предприятиелер аразында сурастырығ иртiрчебiс. Анда Россиядағы 15 муң азыра предприятие араласча, пiстiң республикада – 125 предприятие. Россия Банкының сурастырииның ӧӧн пӧгiнi – сын саннар чыыры, чырғалның алынҷа отрасльларында киректернi кӧрiп паалиры, инфляция синiн саниры. Предприятиелер пiске iдӧк тоғыс кӱстерiнеңер искiрчелер.
Тиксi хазнадағы чiли, компанияларның тоғынҷыларны кирексiпчеткенi халча. Хакасияда тоғынҷыларның 20 проценті энергетикада, хара тас, молибден анирында iстенче. Сын чал ахчазы писче процентке ӧсче. Сурастырығ хоостыра, идiнҷектернiң таниинаң, тоғынҷылар чидiспинче, аннаңар тоғысха тынағдағы кiзiлернi, студенттернi, практиканттарны аларға килiсче, – теен Вадим Лузанов.
Росстат сананыстарынҷа, Хакасияда 2025 чылның чарыс айында паалар 0,29 процентке ӧс парғаннар, ӱртӱн айынаң тиңнестiрзе. Чыл инфляциязы тӧртiнҷi айы изере тӱсче паза чарыс айында 8,02 процентке тиңнелген. Тиксi хазнаҷа тиңнестiрзе, ол сала пӧзiк полған (7,71 %).
Чарыс айында паза 12 ай аразына ас-тамах паазы иң тың кӧдiрiл парған. Пасха ниме-ноо паазы iдӧк хозыл парған, че пiр чыл аразына ол ӧзiс тың на пiлдiртпинче. Пiр ай аразына чонға полызығлар пирерiне паалар тӱс парғаннар, че оларның пiр чыллығ ӧзiзi инфляцияны асхан.
Чарыс айында ниме-ноо паазы тың на ӧспеен, ӱртӱн айынаң тиңнестiрзе. Анзы хай пiрее нимелерге паза полызығларға паалар тӱсчеткенiнең палғалыстығ.
Чарыс айында ас-тамах паазы иң тың кӧдiрiл парған. Нымырха паазы ӱс ай изере ӧскен. Хус фабрикаларында чал ахчазы синi, азырал паза чарытхы паазы ӧсчеткен дее полза, кӱрген айынаң от айына теере нымырха паазы тӱскен. Орғах айында нымырха сығарызынаң айғасчатханнар чыып алған ахчаны нымырха паазын тут халарына хоратханнар. Пiр чыл аразына нымырха паазы 10,29 процентке тӱс парған.
Хай пiрее фрукттарға паза чир тамаана паалар ӧс парғаннар. Поставщиктер ас-тамахты тартхан ӱчӱн хорадығларны оларның паазына кир салғаннар, анзы ГСМ паазы кӧдiрiл парғанынаң палғалыстығ.
Мотор топливозына паалар ӧзерi узарадылча, хазнаның нефть тимнепчеткен хай пiрее заводтарында оборудование тыхталчатхан сылтаанда бензин сығарызы тӱсче. Ирткен чылның чарыс айынаң тиңнестiрзе, мотор топливозы 20,64 процентке ӧс парған.
Теердең тiгiлген кип-азах паазы ӧсчеткенi таныхталча, анзы хысхы тус чағдап килгенiнең палғалыстығ.
Чуунынҷаң паза ниме-ноо чуунҷаң, арығлаҷаң ниме-ноо паазы ӧс парған. Пу нимелерге хаҷан даа кирексiнiс полча. Ағаа хоза, чуунынҷаң, чуғҷаң нимелернi тимнеҷең сырьё паазы оларны тартхан ӱчӱн хорадығлар ӧсчеткенiнең паза тоғынҷыларға чал ахчазы ӧскiрiлгенiнең палғалыстығ.
Садығҷылар таниинаң, телевизорларға, ас-тамах тимнеҷең плиталарға паза холодильниктерге кирексiнiс тӱсчеткеннеңер, оларның паазы тӱсче.
Чарыс айында Хакасияда ниме-ноо паазы 0,29 процентке ӧс парған, тиксi Россияҷа – 0,50 процентке.
Банк тоғынҷылары чоох тутхан соонда идiнҷектер сурығлар пиргеннер. Олар тоғынминчатханнар саны хызырылчатханынаң чараспинчатханнар паза килер чылда инфляция 4-5 процентке хызырыл парарына киртiнминчеткеннер.
Сом Илона Каковани
Автор :
Оксана Челтыгмашева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 29 | 30 | 31 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
