Кiзi хылии нимедең пӱтче?
29.10.2025
Хабарлар
«Хакасия матырлары» проект араласчызы Евгений Воронков ӱгренҷілерге лекция хығырча
«Хакасия матырлары» проект. Республиканың олған библиотеказында илееде чыллар «Хада хығырчабыс» проект тоғынча. Аны хоостыра библиотека тоғынҷылары постарынзар аймах сфераларда iстенчеткен кiзiлернi тоғазыға хығырчалар
Амғы тоғазығ Россияда Ада чир-суубыс арачылағҷызы чылына чарыдылған. Аны хоостыра Ағбандағы 19№ школаның ӱгренҷiлерi ӧнетiн чаа операциязының чааҷызы, «Хакасия матырлары» регион проектiнiң араласчызы паза «Знание» Россиядағы пiрiгiстiң лекторы Евгений Воронковнаң чоох алызарға ӧнетiн килгеннер.
– Олғаннар, пу чыл нименең танығлығ? – сурған олғаннардаң Евгений Евгеньевич.
– Илбек Чиңiстiң 80 чылынаң, – нандырған ӧткiн оолах Максим.
– Орта, пӱӱнгi кӱнде, 1941 – 1945 чыллардағы чiли, чир ӱстӱнде пазох талазығлығ киректер парча. Россияа илiг азыра хазна хыҷанча. 80 чыл аразына олар кӱс кирiнiп алып, амды пазох пicтiң хазнадаң тоғыр кӧдiрiлчелер, че оларның пiр дее ниме килiспес, – теен чааҷы.
Анаң «Хакасия матырлары» проект араласчызы ӱгренҷiлерге кiзi хылиинаңар сурығлар пирген.
– Кiзi хылии ниме полызиинаң пӱтче? – сурығ пирген ол.
– Дисциплинадаң, – нандырған Айхан.
– Я, кiзi дисциплинаа тудынмаза, аның пiр дее ниме килiспес, – теен Евгений Воронков. – Мин пiр туста кӧп алҷаас ит салғам. Андада минiң дисциплина чох полған. Че спорт полызиинаң чуртаста орта чол таап аларға чарир. Посха киртiнерге кирек. Пiр кӧзiдiм чоохтап пирим. Сигiзон чылларда пiр лётчик, сидiк орыннарҷа учух чӧрiп, изен-хазых айлантыр. Нанҷылары аннаң сурчалар: «Хайди ол орыннарны иртiп алдың? Син профессионал нимессiң нооза. Анҷа улуғ опыттығ лётчиктер дее иртiп полбинчалар». Мынзы нандыртыр: «Мин позыма киртiнгем».
Евгений Воронков саарбахтардаң пӧзiк ӱгредiг аларға кӧстег турғысчазар ба тiп сурған. Чибiргiҷе ӱгренҷiдең ӱзi ле хол кӧдiрген.
– Ноға анҷа асхынах пала хол кӧдiрче? – пiлерге ол харасхан.
– Пӧзiк ӱгредiгнi аларға сидiк, – нандырғаннар 15-16 частығ оолахтар паза хызыҷахтар.
– Олғаннар, мағаа ам 45 час. Мин иирдегi школаны 28 частығда тоосхам, – позынаңар чоохтаан Евгений Евгеньевич.
– Иирдегi школаны? – хайхаан пiр хызыҷах.
– Я, минiң андада дисциплина чох полған. Совет тузында, школадаң справка алып, училищезер парыбызарға чарадылҷаң. Мин школадаң 7 класста парыбысхам. Ӱр чыллар тоғынғам. Пiлiзiм паза опыдым читкiҷе, че организацияларзар тоғысха кiрерге парзам, диплом на сурчалар. Аннаңар иирдегi школазар парғам. Аны 28 частығда тоозыбызып, 31 частығда институтсар ӱгренерге кiргем. Мағаа бакалавриатты тоосханы асхынах пiлдiрген. Мин магистратуразар парғам. Аны тоозыбысханда, алнымда улам кӧп чол азыл парған. Ам кандидат диссертациязын арачылирға кӧстег турғысчам, че ол сағызымны толдырыбызар ӱчӱн, аспирантураны тоозарға кирек.
Анаң СВО араласчызы олғаннардаң чуртаста олар кем поларға сағынчатханнаңар сурған. Пiр оолах, спорт узына чидiп алып, Олимп чемпионы поларға сағынчам тiп ӱлескен.
– Минiң оолағым футболнаң айғасча. Ол тiпче: «Мин iкi чыл пазынаң тренер поларбын». Ағаа ам 13 час. Футболнаң ӱс частығдаң айғасча. Хызылчар крайындағы пiрiктiрiлген командазар кiрче. Москвада «Спартакнаң» хада ойнаан. Че мин аны ӱгредiг хайди даа аларға кирек тiп кӧӧктiрчем.
Мин оолғыма паза хызыҷаама телефоннаң тузаланарға чаратпинчам, олар смарт-часылығ чӧрчелер. Палаларым телефоннаң ойнаҷаңнарында, школада саңай тӧбiн паалағларға ӱгренҷеңнер. Амды ӱс чылҷа телефон чох чӧрчелер, школада даа чахсы ӱгрен сыхханнар. Телефон кiзiнiң хылых-оңдайын сайбапча, – чоохтаан Евгений Евгеньевич.
Тоғазығның iкiнҷi чардығы ӧнетiн чаа операциязына теелген. Ӱгренҷiлер «Хакасия матырлары» проект араласчызына аймах сурығлар пиргеннер. Олғаннар ноға пiстiң хазнаа хыртыстанчалар, СВО хаҷан тоозылар, чаалазығда чааҷылар постарын хайди тудынчалар тіп пiлерге хынғаннар.
– Чааны пос хараанаң кӧрчеткен палалардаңар чоохтап пирiңер, – сурығ пиргеннер хабарҷылар.
– Чаа палаларының чуртазынаңар чарыда пiлiп аларға сағынчатсаңар, «У края бездны» документальнай фильмнi кӧрерге чӧп пирчем. Анда Мариупольдаңар чоохталча. Палалар чааҷыларға хынчалар. Оларны алаахтыр полбассың. Кiзiлер чуртапчатхан чирлерҷе колоннанаң иртчеткенде, олғаннар, чолзар сығара чӱгӱрiп, холыҷахтарынаң пулахтатчалар. Аны кӧрiп, пу даа кiзiнiң харах чазы сых килче. Палалар амыр чуртас килдi тiп сизiнчелер, анзына ӧрiнчелер, – нандырған Евгений Воронков.
Таныхтирға кирек, ӱгренҷiлернең мындағ тоғазығлар улуғ кирексiнiснең тузаланчалар. Анзы олғаннарны Чир-сууна хынарға ӱгретче. Евгений Евгеньевич лекцияны Илбек Ада чаа тузынаң тиктең пастабаан. Аның яңылазы ам даа истiлче. Пӱӱнгi кӱнде матыр оолларыбыс пазох неонацисттердең тоғыр харбасчалар. Олғаннар, ӧс парзалар, постарының палаларына тилекейде полған киректердеңер чоохтирлар.
Сом Дмитрий Сунчугашевти
Автор :
Татьяна Тютюбеева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 | 2 |
| 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
| 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 31 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
