Хынығ паза аарластығ тоғыс
17.10.2025
Хабарлар
Автогрейдер машинизі Андрей Коков
19 чарыста – Чол хонии тоғынҷылары кӱнi. Чыл сай чарыс айының ӱзiнҷi позырах кӱнiнде пiстiң хазна Чол хонии тоғынҷылары кӱнiн таныхтапча. Пу ӱлӱкӱн 1996 чылда тӧстелген
Пастап пу профессия ӱлӱкӱнi Автомобиль транспорты паза чол хонии тоғынҷыларының кӱнi тiп адалған паза чарыс айының халғанҷы позырах кӱнiнде таныхталған. Че Россия президентiнiң 2000 чылда кӧрiк айының 23-ҷi кӱнiнде сыххан «Чол хонии тоғынҷылары кӱнiнеңер» чарадиинда ӱлӱкӱн ады алыстырыл парған паза чарыс айының ӱзiнҷi позырах кӱнiнде таныхтал сыххан.
Чол хонии тоғынҷыларының кӱнi – ол автомобиль чолларын паза тахталарны пӱдiрчеткеннернiң, тыхтапчатханнарның, иптепчеткеннернiң паза хорғыс чох чол чӧрiзiн тӧстепчеткеннернiң ӱлӱкӱнi.
Хакасияда чолларны тыхтирынаң паза пӱдiрерінең 20 азыра организация айғасча, оларның санында «Ширадағы чол тыхтағ паза пӱдiрiг устанызы» акционерлер пiрiгiзi («Ширадағы ДРСУ» АО). Ол Шира аймаандағы прай чолларны хайығда тутча: тыхтапча, иптепче, хардаң арығлапча.
Предприятиенiң инженерi Александр Геращенконың чооғынаң, пӱӱнгi кӱнге Шира аймаандағы прай чолларның узуны 430 километрге тиңнелче, ол санда 256 километр асфальттығ чоллар, 174 километр – сайлығ чоллар.
Пӱӱл аймахта «Чуртасха инфраструктура» национальнай проект хоостыра тыхтағ тоғыстары iкi объектте апарылған. Тиксi 8,3 километр чол кизегі тыхтал парған, ол санда Хара кӧлзер парчатхан чолның 5,3 километрi паза Ачинск – Ужур – Шира – Троицкай чолның ӱс километрi. Пу чолларда асфальт тӧзелген, чол хастада сай урылған. Тыхтағ тоғыстарына 214 миллион салковай позыдылған.
2026 чылда «Ширадағы ДРСУ» АО Шира – Тойым чолның ӱс километрiн тыхтир. Проект-смета пiчии тимнел парған паза чӧптезiг идiл парған. Амғы туста Шира аймаанда наа чоллар пӱдiрiлбинче. Наа чоллар халғанҷызын 2015 чылда, ӧрттер полған соонда, Иткуль микрорайонында пӱдiрiлген.
2025-2026 чылларға Шира аймааның чолларын иптирiне, арығлирына 236 миллион салковай позыдылған. Пу ахчаа хысхы туста чоллар хардаң арығлалар, айғыдаң тоғыр сай урылар. Чайғы туста чолдағы чiктер чох идiлчелер, чол хастада от сабылча, танығлар нааҷылалча.
– Чылдаң чылға чоллар чахсы саринзар алысчалар. Анзы тыхтағ паза иптир тоғыстарға ахча пирiлчеткені сылтаанда. Пӱӱл ахча уламох чахсы пирiлген, пылтырғызынаң тиңнестiрзе. Ирткен чылда пiс чолларның алты километрiнде асфальт тӧзебiскебiс, – теен «Ширадағы ДРСУ» акционерлер пiрiгiзiнiң инженерi Александр Геращенко.
Пӱӱнгi кӱнге «Ширадағы ДРСУ» АО-да 92 тоғынҷы iстенче. Оларның пiрсi – Андрей Коков. Ол автогрейдер машинизi полып ӱзiнҷi чылы тоғынча.
– Мин Хызыл чул аалда 1976 чылда тӧреем. Анда школа тоосхам. Анаң Ширадағы СПТУ-да трактористке ӱгренiп алғам. Тойымдағы совхозта тракторист полғам. Совхоз изел парғанда, Ширадағы тыхтағ-техника предприятиезiнде кировецтіг тоғынғам, хыраларны тартхам, – чооғын пастаан Андрей Иванович.
Аал хониинда ол 21 чыл iстен салған, ол санда «Целинное» ООО-да. Часхыда кировецтіг хыра тартчаң, кӱскӱде комбайннаң тоңастығларны чығҷаң. «Целинное» ООО-да тоғынғанда, ағаа iкi хати наа комбайн пирiлген.
2011 чылда, хыралар тартхан ӱчӱн, Хакасияның аал хонии паза ас-тамах министерствозынаң «Лада-Приора» автомобиль алған. Ол туста «Целинное» ООО-да тракторист полып тоғынчатхан. Аал хониинда чидiглерге читкен паза кӧп чыл тоғын салған ӱчӱн, Россияның паза Хакасияның аал хонии министерстволарының Аарластығ пiчiктерiне паза алғыстастарына турысхан.
Таныхтирға кирек, Андрей Коковтың iҷе-пабазы чуртастары тооза Тойымдағы совхозта тоғын салғаннар, аннаңар ол чуртазын аал хониинаң палғалыстырған, че хаҷан даа чолҷы полар тiп сағынмаан. Iҷезi Любовь Ивановна мал имҷiзi полып iстенген, пабазы Иван Варламович тракторист полған. Олар Хызыл чул аалда чуртапчалар.
– Ибдең, Хызыл чул аалдаң, тоғысха чӧрерге ырах полған. Кӧп чыл аал хониинда тоғын салып, мин тоғызымны алыстырыбызарға чаратхам.
Автогрейдер машинизi полар ӱчӱн, Ширадағы аал хонии техникумында сыныхтағлар тутхам.
«Ширадағы ДРСУ» акционерлер пiрiгiзiнде пастағы тоғыс кӱнi ам даа сағызымда халған. Ол кӱн минi Чабак аалзар парчатхан чолның пӱдiриине ызыбысханнар. Минi иргi «ДЗ-18» автогрейдерге одыртыбысханнар. Пастағы кӱн аар ирткен, соонаң ӱгренiс парыбысхам. Мин кiчiг тустаң сығара техниканаң тоғынчам.
Амды мин «ДЗ-98» грейдернең чӧрчем. Ол уғаа iзестiг паза кӱстiг техника. Ағаа сигіс чыл, че ол ам даа наа техникаа саналча. Аның двигательі 240 ат кӱзiне тиңнелче. Кӱнде чолның читі-сигіс километрiн иптебiсчем. Пiстiң предприятиеде мындағ iкi автогрейдер, iдӧк улуғ нимес iкi грейдер пар. Тӧртӧлең грейдер машинизi полып тоғынчабыс. Техникабыс сайбал парза, позыбыс тыхтапчабыс.
Пiстiң уғаа ынағ ӧме. Чииттер тоғынарға килчелер. Чолҷы тоғызы аарласта тiп санапчам. Чал ахчазы чахсы тӧлелче, аннаңар пiстiң предприятиезер килген кiзiлер тоғынарға кӱстенчелер.
Чолҷының тоғызы, аал хониинаң тиңнестiрзе, сала оой пiлдiрче. Мында пис кӱн тоғынчазың, iкi кӱн тынанчазың. Аал хониинда тынағ чох тоғынарға килiсчең, – сағызынаң ӱлесче Андрей Коков.
Пу кӱннерде «Ширадағы ДРСУ» АО-ның чолҷылары Тойым посёлоктағы чолның 1,2 километр кизегiн тыхтапчалар.
Хысхыда хар чаап парза, автогрейдер машинисттерi Шира аймаандағы прай аалларындағы чолларны хардаң арығлапчалар. Хар кӧп чаап парза, маң чох тус полча, тынағ кӱннерде дее, хараа даа тоғынарға килiсче. Андрей Коковтың таниинаң, алындағы чылда Шира аймаанда кӧп хар чаап парған, аннаңар тоғыс таа илееде полған. Аның чооғынаң, чолҷыларның тоғыс сыбыра полча.
Андрей Коковха тоғызы кӧңнiне кiрче – пасха-пасха орыннарда, чолларда сыбыра тоғынча. Пӱӱл ол Коммунар, Чабак ааллардағы чолларны тыхтаан.
Андрей Коков хада хонғанынаң ӱс пала ӧскiр салғаннар. Алёна хызы ӱгретчi полча, Максим оолғы – полиция тоғынҷызы, Ваня оолғы Олимп резервi училищезiнде (техникумында) МЧС тоғынҷызына ӱгренче.
– Чолҷы полчатханыма пiр дее хомзынминчам. Пу уғаа хынығ паза аарластығ тоғыс. Прай чолҷыларны чағдапчатхан ӱлӱкӱннең алғыстапчам. Сағынған сағыстарың толзын, тоғыста ӧзiс ползын паза киректерiң килiссiн. Сӧбiреңер, палаларың хазых, часкалығ ползыннар, – алғыстаан Андрей Коков.
Сом авторни
Автор :
Оксана Челтыгмашева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 | 2 |
| 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
| 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
