Тӧӧ пазы ӧңненче
17.10.2025
Хабарлар
Валентин Коновалов Асхыс – Пирiкчул – Тӧӧ пазы чол хайди нааҷылалчатханын сыныхтаан
Тоғыс чорығы. Пу кӱннерде Хакасия пазы Валентин Коновалов тоғыс сурығлары хоостыра чорыхнаң Тӧӧ пазынзар сыххан
Чоллар, чоллар...
Тӧӧ пазынзар кӧрілген чорыхтың иң пастағы тохтаа Айан сында полған. Анда Валентин Олегович Асхыс – Пирікчул – Тӧӧ пазы чол кизегінде тыхтағ тоғыстары хайди парчатханын сыныхтаан. Чоохтирға кирек, халын тайға аразынҷа парчатхан чолны 2024 чылда нааҷылап пастааннар. Пӧгін хоостыра 15 километр чол кизегін 2026 чылның чарыс айына теере прай нааҷылабызарға киректер. Амды, тізең, анда тоғыс «хайнапча». Аар техника, сай тартып, чолны кӧдірче паза аны чалбах итче. Сӧрӧн кӱннер дее ол тоғыстарны пір дее тохтатпинча осхастар. Хайди таныхтаан Хакасияның транспорт паза чол хонии министрі Михаил Евтушенко, Асхыс – Пирікчул – Тӧӧ пазы чол кизегінде улуғ паза сидік инженер тоғыстары апарылғаннар. Халғанҷы 16 чыл аразына Хакасияда чоллар тыхтирында паза нааҷылирында мындағ килкім, аар тоғыстар иділбеен дее полар. Пу чол кизегін нааҷылирына прай 910 миллион салковай кӧріл парған. Иң аарлығ тоғыс асфальт салары полча. Министрнің ол чооғынаң «НБС-Сибирь» ООО подряд организациязының ӧӧн директоры Сергей Баклыков чарасхан.
– Пӱӱнгі кӱнде мында улуғ тоғыс идiл парған. Мының алнында Тӧӧ пазынзар парчатхан чолда айланҷыхтығ орыннар (серпантин) кӧп полған. Анда саайлар удаа пол парҷаңнар. Піс, ол чол кизегін чох идiбізіп, пасха орында чолны салғабыс. Аның ӱчӱн піске мында ӧскен ағастарны узурарға чарадығ алып аларға киректелген. Аннаңар пістің тоғызыбыс сала сӧӧ тартыл парған. Чарадығ алып алған соонаң, наа чолны тӧзеп пастаанда, тағны талаабыс. Инженерлер чолның ол кизегінде чара чачырас тоғыстарын апарғаннар. Амды чонға хорғыс чох, истіг чол тӧзел парды. Чорыхчыларға тынанҷаң наа орын тимнел парған. Кічіг хырлас айында асфальт салыл парар. Анаң ол орында чорыхчыларға чалама палғирға оңдай пирілер, – теен Сергей Геннадьевич.
Хакасия пазы орынзар читкенде, республиканың транспорт паза чол хонии министрі хайдағ тоғыстар идiл парғанын Валентин Олеговичке чарыт пирген. Паза пӧгiн хоостыра пӱӱл хайдағ тоғыстар идерге халғаннаңар чоохтап пирген.
Котельнай
Анаң устағ-пастағ Тӧӧ пазының чуртағҷыларына чылығ пирчеткен котельнайны сыныхтаан. Хакасия пазы Валентин Коновалов паза республиканың ЖКХ министрі Максим Виноградов котельнайның хысхы тусха тимненізін паалааннар. Хайди искірген Тӧӧ пазындағы котельнайның пастығы Михаил Бурнаков, пӱӱнгі кӱнде оларның предприятиезi хысхызына тимде полчатханынаңар паспорт аларға тимненче. Орындағы котельнай тиксі 40 азыра кӧп хадыллығ тураа чылығ пирче паза социальнай объекттерні чылытча. Пӱӱнгі кӱнде хара тас чыындызы 15 кӱнге чидер осхас. Пу чағында котельнайзар 400 тонна хара тас ағыларлар тіп кӧріл партыр. Прай хысхы тусха орындағы котельнай 15 – 18 муң тонна хара тас хорат салча осхас.
«Хыйға» площадка
Чорыхтың халғанҷы чардығы чахсы, ӧріністіг кирекке чарыдылған. Тӧӧ пазындағы чуртағҷыларға наа, сіліг спорт плошадказы азылған. Соох кӱн турған полза даа, орындағы чуртағҷылар паза кічіг спортсменнер пайрамға чыылысханнар. Орындағы спорт школазында ӱгренчеткен кічіг спортсменнер, курткаларының тастына сіліг формалар кис салып, аарлығ аалҷыларны сахтапчатханнар. Оларның санында ікі арғыс Лёня Сень паза Давид Давранов полғаннар. Орындағы школаның 6-ҷы класстың ӱгренҷілері пу наа спорт площадказында пӱӱл орғах айынаң сығара ойнапча осхастар. Минің наа таныстарым пір класста ӱгренчеттірлер. Паза олар хадох орындағы «Тёя» спорт школазынзар футбол секциязына чӧрчеттірлер. Оолахтар, олған садынзар чӧрчеткендӧк, орындағы спорт школазының чиит спортсменнері полыбыстырлар. Пастап оларны іҷе-пабалары бассейнзер ал чӧрҷеңнер. Анаң ол тыхтаға чабыл парғанда, оолахтар меспекнең ойнирға ӱгрен сыхтырлар.
– Спорт площадказы чайғызын пӱдіріл парғанда, пеер кӧп олған ойнирға килген. Мин пастағыларның санында полғабын. Мындағы турниктерде уғаа чахсы тартынарға. Чирде тӧзелген нымзах кибіске тӱс парзаң даа, спортсменнерге пиртiнерге пирбинче. Пу площадка минің кӧңніме уғаа кірче, – теен Лёня Сень.
Оолағастарнаң площадкадаңар чоохтасчатханымда, Лёня, кинетін сым пол парып, минің хараамзар кӧрібізіп, мин сірерге хайди сальто итчеткенімні кӧзіт пирим тіп сурыныснаң айланған. Оолахтың сурынызынаң тоғыр полбаам. Андада аның кӧк хараанда поғдархас оды чарып килген. Ол, мині иң чабыс турниксер чидін парып, аның ӱстӱнзер сығып алған. Давид ағаа чӧлег полған. Оолах, нанҷызының иңніне тудынып, кірленіп сегірген. Аның прай ниме килiс парғанда, оолахтың сырайы чари тӱcкен.
Ол арада пайрамға тимненіс пар сыххан. Минің чапчаң таныстарым, піске парарға кирек тіп, футбол ойнаҷаң стадион істінзер чӱгӱрізе халғаннар.
Таныхтирға кирек, Тӧӧ пазындағы наа спорт плошадказы «Бизнес-спринт (Мин спортты таллапчам)» федеральнай проект хоостыра пӱӱл чайғызын пӱдірілген. Аның азыларын орындағы олған-узах чидікпин сахтаан. Пу наа площадкада полған на спорт тирии хыринда куар-код полар, ол ссылка полызиинаң чуртағҷылар аймах упражнениелерні орта, хазыхха тузалығ полар иде толдыр турарлар.
Чиит спортсменнер марығласчалар
Кибір хоостыра прай чыылған улуссар пастап Хакасия пазы Валентин Коновалов айланған:
– Пӱӱн пістің ӧріністіг кирек. Піс наа спорт площадказын асчабыс. Орындағы социальнай инфраструктураны тилiдіп, піс мында пастағы ла объектті аспинчабыс. Тӧӧ пазын тилідерінҷе пістің алныбыста кӧп пӧгін турча. Ікі чыл пазынаң мында прай асфальттығ чол полар. Россия президентінің чахии хоостыра хазнабыстың прай даа регионнарында федеральнай проекттер пастыра аймах объекттер пӱдірілчелер. «Мин спортты таллапчам» проект хоостыра пу наа площадканы пӱдіреріне федеральнай бюджеттең 10 миллион азыра салковай позыдылған. 6,5 миллион салковай республика позытхан. Мин прайзын наа площадка азыл парғанынаң алғыстапчам. Паза аны хайраллирға сірердең сурынчам.
Анаң сӧс алған Асхыс аймаа пазы Абрек Челтыгмашев:
– Тӧӧ пазын тилідерiнҷе кӧп тоғыс апарылча. Минің кистімде cпортзал орныхча. Пӱӱнгi кӱнде ол нааҷылалча. Минің алнымда, тізең, суға сомҷаң бассейн турча. Анда ідӧк тыхтағ тоғыстары апарылған. Амды аны азыбызар ӱчӱн кирек пічіктер тимнелче. 2026 чылның кӱрген айында ол прай кӱзінең тоғынып пастир. Мында чуртапчатхан чонға аймах спорт кӧрімнерінең айғазар оңдайлар пирілче. Анзы орындағы чуртағҷыларға палаларын ӧскірерге чахсы хабасча.
Площадка пайрамни азыл парғанда, чиит спортсменнер улуғ аалҷыларға устарын кӧзіткеннер. Оларның аразында Давиднең Лёня полғаннар.
Сом Хакасия пазының МАХ каналынаң алылған
Автор :
Ольга Томочакова
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 30 | 31 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
