Хазых
20.08.2025
Статья
Ойын
Хазых – хакас чонның хынған ойыны. Пӱӱнгi кӱнде дее аны хынып ойнапчалар. Ойын олғаннарның даа, улуғларның даа кӧңнiне кiрче.
Пiс сiрернi стол кистiнде алай полда ойнапчатхан «Хазых» ойыннаң таныстырарбыс. Ойынға хой сӧӧгi алылча. Анда iкi паза аннаң кӧп кізі араласча. Хабыҷахта чибiргiҷе хазых ползын, аннаң асхынах полза, ойын хынығ пiлдiрбес. Иртiре кӧп хазых полза, ойнирға сидiгӧк пiлдiрер. Ойынны пастаҷаң кізіні сананыс полызиинаң таап аларға чарир.
Прай хазыхтарны, холға чыып, ползар алай столзар чайыбызарға кирек. Анаң тӧӧй чатчатхан сӧӧктернi теерте сиртiңер. Олар удур-тӧдір тееп парзалар, пiрсiн посха алчазың. Аннаң андар тӧӧй чатчатхан хазыхтарны кӧрiп, теерте сиртчезiң. Iдӧк cизiнiңер, сиртчеткен хазых пiр саңай iкi хазыхха теңмезiн. Iди пол парза, «таҷыр» пол парғанына саналча. Андада ойынны пасха кiзi узаратча. Хазых чаза учуғыбысса, ойынҷы утыр салған тіп саналча. Ойын аннаң андар пасха кiзее пирiлче. Ол ідӧк хазыхтарны, холға чыып, ползар алай столзар чайыбысча. Хазыхтар прай тӧӧй чадыбысса, «пыласпах» полча. Андада ойынҷыларға хазыхтарны хабарға кирек. Кем иң кӧп хаап алған – ол утча, ағаа прайзы iкiлер хазых пирче. Ол хаап алған хазыхтарның iкiзiн ойынны узарадарға хосча, артханын позына артысча. Олғаннар cоон сӱрiстiре ойнапчалар. Ойындағы хазыхтарның iкiзі ле халза, аны теести тастапчалар. Кемнiң iкi хазых тӧӧй чадыбызар, ағаа прайзы iкiлер хазых хосча, олар прайзы ойынға парчалар. Хазыхтарны тӧӧй тастаан кiзi ойынны аннаң андар узаратча. Хазыхтары хорап парғаннар ойыннаң сыхчалар. Олар «пыласпахта» хазыхтар холға кирiп алзалар, хатап ойнирға кiр поларлар. Прайзының хазыхтарын утып алған ойынҷы чиңiс тутча.
Тимнеен Наталья Тюкпеева
Хоос интернеттең алылған
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 1 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
