Н.Г.Булакинге – хумартхы тас. Киҷее ӱр чыллар Ағбанның пазы полған Николай Генриховичке драма театры хыриндағы ачыхта хумартхы тас пайрам кибiрли азылған.

Хумартхы тасты асханнар Николай Булакиннiң ипчiзi, палалары паза пархалары. Анаң сӧс пирiлген город пазы Алексей Леминге. Алексей Викторович Н.Г.Булакиннiң чағын нанҷызы паза полысчызы полған. Аннаңар даа Ағбанның чуртағҷылары аны iкiнҷi хати город пазына тапханнар. Алексей Викторович Н.Г.Булакиннiң ӱр чылларға алнынзар кӧрiл парған чахсы пӧгiннерiн чуртасха кир парча.

– Хумартхы тасты турғызарға уғаа килiстiре орын табылды тiп санапчам. Аның оң саринда драма театрларының туразы паза сiлiг фонтан. Сол саринда ол ӱр чыллар устаан город устағ-пастаа, – Николай Генриховичтi сағысха кирген Алексей Викторович.

Город пазы А.В.Лемин Николай Генриховичтеңер чылығ сӧстер кӧп чоохтанған, аның тузында тимге сыххан наа пӱдiрiглернi кӧзiдiмге ағылған. Ағбанның чуртағҷылары андар аймах-пасха сурыныстарнаң, чӧптернең кiрҷең полғаннар, олар ағаа киртiнҷеңнер паза iзенҷеңнер теен. Пастых кiзi прайзынаң ипти чоохтасчаң, чонның ӧӧн кирексiнiзiн сизiнiп, оңдай табылза, хайди даа хабас пирерге харасчаң. Аннаңар даа Ағбанның чуртағҷылары постары аразында аны чонның сын устағҷызы тiп улуғласнаң адаҷаңнар.

Сӧс Хакасия пазы Валентин Коноваловха пирiлгенде, ол город устағ-пастаа Ағбанға мындағ чахсы сыйых тимнеп пирген ӱчӱн алғызын читiрген. Анаң Николай Булакинге чарыдылған хумартхы тас Город кӱнi алнында азылчатханын алынҷа таныхтаан, анзы тиктең нимес теен.

– Николай Генрихович аймах сыйыхтарға, аарластығ аттарға кӧп турысхан. Че хумартхы тас турғызылғаны ағаа ӧӧн сыйии полар. Ағбанның, Хакасияның тархынында ол хаҷанға даа халар, – сала даа iкiнҷiлебинче Хакасия пазы В.О.Коновалов.

Валентин Олеговичтiң кӧрiзiнең, Николай Булакин, Ағбанның пазы полып, 24 чыл тоғынған тустың аразына городтың icтi-тастындағы кӧрiмiн саңай алыстырыбысхан. Тиктең нимес ол чылларда Хакасияның кiнi тиксi Россияда иң арығ паза сiлiг городтар аразында таныхталҷаң. Пiссер аймах орыннардаң килген аалҷы-чорыхчылар даа анзынаңар чоохтаҷаңнар.

– Николай Генрихович устаан-кӱстенгенi сылтаанда пӱдiрiлген спорт пiрiгiзiнде сыбыра улуғ марығлар иртiрiлчелер. Пiстiң городтағы бассейн Сибирьде ле нимес, тиксi хазнабыста иң чахсылар санында адалча, – теен Валентин Олегович.

Сӧс Николай Булакиннiң хада хонғанына пирiлгенде, Елена Николаевна тың чӱрексiнчеткенi харахха тасталчатхан. Аның сӧстерiнең, Николай Генрихович кӱннiң cай ибдең сигiс час иртен сыхчаң, сигiс час иирде айланҷаң. Че iди сыбыра ла полбаҷаң. Пiрее хати ол тоғыста орай иирге теере тудыл парҷаң осхас. Пастых кiзiнiң сылтағлар толдыра табыл парчатпас па. Уламох ӱлӱкӱннер алнында.

– Иртен турып алза, «Изен, Ағбаным! Изен, чоным» удаа чоохтан салҷаң. Анзы чуртапчатхан городына iди тың хынчатханын маңат кӧзiтчең, – сағысха кирген Елена Николаевна, хада хонғанының чуртас оңдайын, тоғысха пирiн салғанын таныхтап.

Мында пiр улуғ нимес танығ хоза идерге чарир. Город пазы Алексей Лемин хайдағ хумартхы тас тимнирдеңер чӧптезiглер устағ-пастағда хайди иртчең полғанын сағысха кирген. Николай Генрихович хаҷан даа амыр пас чӧрбеҷең, сыбыра хайдар-да маңзырапчатхан полҷаң. Аннаңар аның андағ ома-хылиин толдыразынаң кӧзiт пирерге чарадығ алылған. Хоосчы-скульптор Андрей Мурзин, Хызылчарда даа чуртапчатса, Николай Булакиннiң уғаа чахсы арғызы полған. Город устағ-пастаанда тоғынчатханнарның сурынызын уғаа килiстiре толдыр пирген – Ағбан чуртағҷылары паарсаан паза улуғлаан пастых хайдар-да улуғ маңзытта парчатханға тӧӧй чайалтыр.

Хумартхы тас пайрам кибiрли азылған соонда иргi танызым Юрий Вахрушевнең чоох-чаахнаң турыбысхабыс. Ол спорт ветераны, 1960 – 1970 чылларда Ағбанда меспектiг хоккейнi тилiдерiне улуғ хозым иткен кiзi. Холында хып-хызыл розалар тудын салтыр. Николай Булакиннең хайди танысханын чоохтап пирген. Анзы сынап таа чапсых пiлдiр парған.

– Город пазы кемнең дее тоғасча, чоохтасча тееннерiнде, киртiнмеем. Иирде орта полып, чоохтас кӧрерге чарадыбыстым. Сах андағ полтыр. Николай Генриховичке меспектiг хоккейнiң ветераннарына хайығ айландырардаңар сурығ пиргем, iкi кiзi полызығ кирексiпче теем, чуртапчатхан орыннарын искiргем. Полыс пирген. Аның соонаң матап улуғлап сыххам. Амды чахайахтығ килдiм, – хумартхы тассар пастырча иргi танызым.

Хумартхы тас хыринда, тiзең, кiзiлер илееде. Чахайахтарын салғлап салып, сах андох хыйа парбинчалар. Пiрее сурығ хоостыра Николай Булакиннең чӧптесче поларлар.

Сом Илона Каковани