Кирі ағамның ады ундулбас!
07.03.2025
Хабарлар
Чааҷы-атығҷы Тарас Ултургашев (оң саринаң) арғызынаң хада
«Минің матыр ағам». Хығырығҷылар Илбек Ада чаада матыр араласхан ағаларынаңар пазарын узаратчалар
Илбек Ада чаа тархыны ырахтаң ырах халып одырча. Піс чаа тузындағы тӧлні хаҷан даа оңар полбаспыс. Піc хазых айланғаннарның чоохтарын оларның пала-пархаларынаң паза кӧргенектерінең не исчебіс. Піс ол тустың аймах сидіксініcтерін тобырған чонға хайхапчабыс паза поғдархапчабыс: чааның ӱчӱн оларның чуртастары саңай сайбалған, хай син туған-чағыннарын чідіргеннер, чобаға урунғаннар. Олох туста олар Ада чир-суубысха, чуртасха хыныстарын хайраллап халғаннар, удур-тӧдір улуғласханнар паза аннаң андар чуртирға кӱс тапханнар.
Пу тӧлге ідӧк минің кирі ағам Тарас Иосифович Ултургашев кірче. Мин, аның кӧргенегі, Илбек Чиңістің 80 чылында хайди даа аннаңар паза аның чаа чолынаңар чоохтап пирерге кирекпін. Чиңістің ханаттары – чалбах паза кӱстіг. Ағаа хынминчатхан кізі чоғыл. Піс Илбек Ада чааның полған на араласчызын, аның адын улуғлирға паза хайраллирға кирекпіс! Минің кирі ағам Тарас Иосифович Ултургашевтеңер пабам кӧп чоохтапча. Ол Сос пилтірі аалда 1916 чылда тӧреен, ол туста аал Асхыс аймаана кірген. Андох ол постаң тузына читіре ӧскен паза тоғынған.
Илбек Ада чаа аның чуртазын саңай алыстырыбысхан. 1941 чылда азымахчы ыырҷы, Совет Союзының хырығларын абылап, чаанаң кірібіскендӧк, кирі ағам аалдағы пасха ир чоннаң хада пос кӧңнінең фронтха парған. Пічіктер хоостыра Тарас Иосифович Ултургашев Асхыс аймаандағы чаа комиссариадынаң (РВК) хығыртылған. Кирі ағам 1941 чылда 22 хандыхтаң пасти Ленинградта орныххан паза 50-ҷі атығҷы корпусха кірген 114-ҷі дивизияа хозылған. Атығҷылар Выборг саринда СССР-ның хазна хырығларының хадаанда турғаннар.
Ол пілген, чир-суун арачылиры – аның кирее. Чир-сууна хынызы аның кӧйчеткен харахтарында кӧрінген, ол хазнабыстың пос чуртазы ӱчӱн кӱрезерге тимде полған. Хомзынысха, кирі ағамның чаа чолы узах полбаан: 1941 чылда 29 улуғ хырласта, финнер дивизиязынаң чааласханда, аның чуртазы ӱзілген. Аның чуртазы иң чиит тузында, ағаа 25 ле час полғанда, ӱзіл парған. Ибде, тізең, хада хонғаны ікі час палалығ халған. Кирі ағамны Ленинград облазында Антоновская аал хыринда чааҷыларның пірге сыырадында чыып салғаннар.
Пӱӱн, кирі ағамнаңар сағынып, мин аның махачызы паза позына айабааны ӱчӱн поғдархапчам. Аның чуртазы – ол чаада араласхан кізідеңер ле чоох нимес. Ол піcке ынархасты аарлирға паза пістің амыр, ырыстығ чуртазыбыс ӱчӱн тыннарын пир салған кізілерні ундубасха киректелчеткеннеңер чоохтапча. Піске минің кирі ағам осхас кізілернің аттарын хайраллирға паза пазағы тӧллерге читірерге кирек.
Сом сӧбiре архивiнең
Автор :
Алина Ултургашева, Н.Ф. Катановтың адынаң хакас гимназияның ӱгренҷізі
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
