Хысхы тусха тимненіс паза наа ӱгредіг чылы
30.08.2024
Хабарлар
Ӱлгӱ. Орғах айының 28-ҷі кӱнінде Хакасия пазы Валентин Коновалов республика правительствозының чыылиин иртірген
Чыылығның ӧӧн сурии Хакасияның чурт-коммунальнай комплексінің паза социальнай сфера объекттерінiң кӱскӱ-хысхы туcха тимненізі полған.
Хакасияның ЖКХ паза энергетика министрінің тоғызын толдырчатхан Максим Виноградов, пу сурығҷа сан пиріс идіп, республиканың чурт чыындызының паза чылығ пирҷең сетьтерінің тимненізі 80 % полча тіп искірген, тимненіс паспортын алары – 87 %. 2024 чылда тимненіс паспортын 46 муниципальнай пӱдістең 41-і хайди даа алып алар тіп кӧрілче. Муниципалитеттерге ЖКХ объекттерін чылығ пирҷең тусха тимниріне пӱӱл республика бюджедінең хабазығ оңдайынаң 300 миллион артиинаң салковай позыдылтыр.
Чылығ пирҷең тусха тимненерінің ӧӧн кӧстеглерінің пірсі хара тас алары полча. Амғы тусха ол 13,9 муң тонна алыл партыр, анзы кирексіністің 69 %-і полча осхас. Тиксі нормаҷа 20,1 муң тонна пар поларға кирек.
Чылығ пирчеткен предприятиелернің хара тас ӱчӱн алымы, тиксі алза, 35 миллион азыра салковай полтыр. Иң улуғ алым Сорығдағы «Новый Дом» МУП-тың – 10 миллион артиинаң салковай. Ідӧк алымнар Асхыс, Боград, Орджоникидзе, Таштып, Ағбан пилтірі паза Шира аймахтарындағы предприятиелернің пар.
Чидіспинчеткен чардығын аларына хара тас аныпчатхан предприятиелерзер сурыныс пічіктері ызылтыр – тас кӧмірні ам пирерге, ахчазын соонаң тӧлеп саларға молҷап.
Хакасия пазы муниципальнай пӱдістері пастарынаң пу сурығҷа сала хатығ чоохтазарға кӧстег турғысхан. Аның таниинаң, кӧбізі муниципалитеттернің бюджетте ахча читкіҷе, че оларның піреелері, ӱлӱкӱннерге саблығ артисттерні хығырарына миллионнар салковай позыдып, хара тас аларға маңзырабинчалар, республика полыс пирерін сағыпчалар.
– Іди поларға чарабас, – теен Валентин Коновалов. – Пол парча: олар, алай пос ахчазынаң тузалан полбинчалар, алай чуртағҷыларыбыстың чуртазына паза хазиина хорғыс ағылып, шантажнаң айғасчалар.
Республика пазы хара тас албаан муниципалитеттернің бюджеттерін сыныхтирға чахығ пирген.
– Оларның бюджетте ахча сынап чох полғанын ілезіне сығарып алзабыс ла, ахча позыдарбыс, – таныхтаан ол.
Максим Виноградов министерство пу кӧстегҷе тоғынча, муниципалитеттерні хара тасты читкіҷе пилетирге паза ӧдістерін чабарға кӱстепче тіп нандырған. Ол сурығ кӱннiң сай сыныхтағда тудылча тіп таныхтаан ол. Хакасия пазы улам хатығ тоғынарға хысхан, ол тоғысха прокуратураны паза право хайраллаҷаң органнарны тартарға хығырып.
Анаң республиканың социальнай сфера объекттерінің чылығ пирҷең тусха тимненізін ӱзӱргеннер. Хакасияның хазых хайраллаҷаң министрі Олег Ананьевский министерствоның холында 37 учреждение полчатханын таныхтаан, оларзар тиксі 426 объект кірче. Котельнайларға хара тас алҷаң прай контракттар иділ партыр. Объекттерні алза, оларның прайзы даа хысхы тусха тимде. Ікі ле объект сағыссырас сығарча осхас.
Пастағызы – республиканың клиникалығ олған имнег туразы. Анда нааҷылағ тоғыстары апарылча. Имнег туразының стационарында чылығ пирҷең узелнi алыстырары сала сӧӧ тартылчаттыр. Ідӧк поликлиниказар паза диагностика кінінзер наа трубалар ам даа тартылбиндыр.
Ікінҷі объекті – Абаза городтың имнег туразы. Анда муниципальнай пӱдіcтің холында полчатхан соох суғ пирҷең система тыхтағ кирексіпче. Аны тыхтирына 2,5 миллион салковай кирек осхас.
– Соох суғ пирілче, че хысхыда саайлар поларынаң хорғыс пар, – таныхтаан министр.
Хакасия пазы олған имнег туразында тоғынчатхан подрядчикті маңзырадыбызарға сурынған. Ідӧк финанстар паза ЖКХ министерстволарына Абазанаң тоғыныбызарға чахаан, соох суғ пирҷең системаны тыхтирына ахча табары хоостыра.
– Оларның ахчазы чох полза, полыс пирербіс, – чоохтанған Валентин Коновалов. – Ол сидіксіністі чабарға кирек.
Хакасияның істеніс паза социальнай арачыланыс министрі Татьяна Раменская республиканың стационарлығ социальнай учреждениелері хысхы тусты сидіксіністер чох иртібізер тіп искірген. Ол Ағбан, Саяногорск, Харатас, Абаза городтарда паза Асхыс, Шира аймахтарында орныхчатхан тоғыс стационарда тиксі 1,5 муңҷа кізі социальнай полызығлар алча.
Раменскаяның чооғынаң, прай учреждениелерде тимнегліг тоғыстар толдырыл парған. Пос котельнайларынаң тоғынчатхан учреждениелерге алынҷа хайығ салылтыр. Чоох парча Тойымдағы, Абазадағы паза Пилтірдегі психоневрология интернаттарынаңар. Олар ідӧк тимделер тіп ізендірген министр.
Республиканың культура министрі Светлана Окольникова культура учреждениелерінің хысхы тусха тимненізінеңер искірген. Министерствоның холында 17 учреждение, оларның 16-зы пір орыннаң чылығ пирҷең системаа кірче. Казановтағы музей-заповедник ле хара таснаң паза одыңнаң чылыдылча. Андар одың паза тас кӧмір читкіҷе алылтыр.
Чылығ пирҷең тусха культура учреждениелерінің прайзы даа тимде. Сидіксіністер Сон пилтірі аалның Культура туразында ла пар. Анда сыныхтағлар тузында чылығ пирҷең системада тизік орыннар пары ілезіне сығысхан. Сон пилтірі аал чӧбі пазы тыхтағ тоғыстары толдырыл парар тіп ізендір салтыр.
Культура министрі ідӧк Хакасия пазына алғызын читірген – «Читіген» театрға чылығ пирҷең системаны нааҷылирына ахча позыдылғаны ӱчӱн. Анда «Культура» нацпроект чуртасха кирілчеткені хоостыра, ол ахча уғаа кирек полғанын таныхтаан.
Хакасияның спорт министрінің орынҷызы Алексей Сиорпас оларның министерствозы холында полчатхан учреждениелер хысхы тусха хайди тимнен салғанынаңар сан пиріс иткен.
– Пӱӱнгі кӱнге сигіс учреждениедең чылығ пирҷең тусха тӧрті толдыразынаң тимде, – чоохтаан ол.
Республика пазы пасха тӧрт учреждениедең кирек хайди тіп сурған. Алексей Сиорпас оларда тоғыстар график хоостыра апарылчалар, прай тимнегліг тоғыстар ӱртӱн айының 15-ҷі кӱніне теере тоозыл парарлар тіп ізендірген.
Ӱгредіг паза наука министрі Анатолий Бутенко ведомствоның холында полчатхан ӱгредіг учреждениелері хысхаа ідӧк тимделер тіп иcкірген. Оларның холында 11 муниципальнай пӱдісте орныхчатхан 26 учреждение. Оларның 21-і пір орыннаң чылығ пирҷең системаа кірче, пизі – пос котельнайлығ. Хара тас сағам ӱс-тӧрт неделяа чидер иде тимнел партыр. Чылығ пирҷең тусха тимнегліг тоғыстар ідӧк прай толдырылтыр.
Правительство чыылииның теестегі сурии республиканың ӱгредіг системазының 2024-2025 наа ӱгредіг чылына тимненізі полған. Аннаңар Хакасияның ӱгредіг паза наука министрі Анатолий Бутенкоға чооғын узарадарға киліcкен.
Аның искіриинең, республикада 598 ӱгредіг учреждениезі тоғынча: 184 школа, 179 олған сады, 87 хоза ӱгредіг пирчеткен организация, 14 ортымах профессиональнай ӱгредіг учреждениезі, пасха даа ӱгредіг пирчеткен 134 организация. Сыныхтағлығ комиссияның паалаа хоостыра, наа ӱгредіг чылына олар прайзы тимделер тіп саналтыр.
Министрнің таниинаң, пӱӱл школаларда, олған садтарында паза ортымах профессиональнай ӱгредіг системазы учреждениелерінде тиксі тыхтағ тоғыстарын толдырарына, ӱгредіг системазын нааҷылирына республика бюджедінең тиксі 1,3 миллиард салковай позыдылған. Школаларның библиотекаларынзар 86 муң артиинаң наа учебник алылған.
Сомнар Дмитрий Сунчугашевти
Автор :
Альберт Толмашов
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | 1 | 2 | 3 | 4 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
