Паба-iҷелер палаларға хайығ салзыннар
16.08.2024
Хабарлар
Кӱн сурии. РТС-каналда соцсетьтердегі экстремизмге тартылчатхан материаллардаңар чоох парған. Піс пирген сурығларға мындағ нандырығлар полған
Сурығ: Сірер чуртаста полчатхан кӧп кӧзідімнер пиргезер, хаҷан палалар паза саарбахтар, постары пілінмин дее, экстремизм паза терроризм осхас сурыға тартыл парыбысчалар. Хайди андағ ниме полдыртпасха? Оларны ӱгредiп пе, постың кӧзідiмінең ме?
Нандырығ: Иң пастап паба-iҷелерге чӧп пирчем удаа тузаланылчатхан интернет-трендтерге хайығ саларға (чииттер чоох алысчатхан оңдайларны пілерге, олар нимее тартылчатханын паза хайдағ кип-азахха тонанарға кӱстенчеткеннерін, iдӧк блогерлер хайдағ сағыстар сығарчатханын кӧрерге). Паба-iҷелер удаа палаларына ниме хынығ пілдірчеткенін кӧрбинчелер, хаҷан пала пірее хомай контентке урун парарын даа сизінминчелер. Iди пала пірее радикал ӧмезіне тартыл парыбызарға айабас. Iдӧк пала хайди тудынчатхан танығларға хайығ саларға кирек, аны хоостыра паланың сағызын піліп аларзар. Андағ танығлар чахсы кӧрін парчалар (кӧзідімге, пос тузын хайди иртірчеткені, алай селфхарм адалчатхан нимелерні – позының сылтағларынҷа, пiлiне, позының идіне ӱрег, сайбағ итчеткені, удаа посха хол салынмин). Хомзынысха, паба-iҷелернің кӧбізі палаларының холы-азахтарындағы cорыптарны сизінминче. Анзы улуғ чобаға даа ағыларға айабас, кӧзiдімге, посха хол салыныбызарына даа. Ол уғаа кирек сурығ, аннаңар паба-iҷелерні андағ нимелерге хайығ саларға хығырчам.
Сурығ: Совет тузындағы паза аның соондағы тустардағы тӧллер аразындағы хайдағ-да тоғырланыстар пары сурыға кӱлімзіреснең хайғазы чіли пілдіргезер. Сынында ол хайығ салар сурығ, хайзын хаҷанох Тургенев позының «Отцы и дети» романында турғысхан. Ол удур-тӧдір аарлазар алай пiлiзер сурығ ба?
Нандырығ. Пар «культурнай лаг» адалчатхан кирек, хайзы кӧнікчеткен культураның паза чуртастағы ис-пайлығ оңдайларның аразындағы алызығлар хайди табырах иділчеткенін кӧзітче. Хаҷан ис-пайлығ сфераның тилізі олаңай культурадағы алызығлардаң табырах ас парыбысча. Хысхаҷахти чоохтаза, полған на наа тӧл пасха чуртас оңдайларында тӧстелче, анзы удаа улуғларның паза кічіглернің аразындағы таластарға ағылча. Улуғ кізілер пір социальнай ибіркiде ӧсчелер, чииттер, тізең, саңай пасха оңдайларда. Хаҷан пірее сурығ сых килзе, чиит тӧл улуғзар кирек чӧп сурып айланча, че удаа ол чӧп иргілен парған полча, аннаң амғы туста тузаланар оңдай даа чох пол парча. Аның сылтаанда чииттер улуғларның чӧптеріне хайығ салбиныбысчалар, ол iдӧк талазығларға ағылча. Че мында ікі cари даа сын полча, ол, тізең, хайыға алылбинча. Пілдістіг, чииттер улуғ тӧлні аарлирға паза пілізерге кӱстенерге киректер. Че улуғларға даа, чииттернің сурығларын чахсы паалап, аарлирға кирек, палалары урунчатхан сурығларзар пілізіснең хайарға кирек.
Сурығ: Пістің национальнай республика, че олох туста – кӧп нациялығ. Нациялар аразындағы сурығларны ӱзӱрбеске чарабас. Мында хайдағ оңдайнаң национализмге тартылыстарны тохтадарға чарир? Пілдicтіг, пістің чоннар аразында пик ынархас (Совет Союзында андағ пропаганда чахсы апарылҷаң, ам уғаа ас, анзы тиктең не).
Нандырығ. Иң пурнада постаң пастирға кирек, паза, позы кӧзідім полып, хомай нациялар чох полчатханын кӧзідерге. Кӱснең ӱлгӱдең тоғыр кӱрезерге алай пасха даа радикал сағыстарын таратчатхан хай пірее кізілер сыхчатса, андағ национализм паза экстремизм сағыстарын тарадарын тохтадарға право хайраллаҷаң органнарзар айланарға кирек.
Сурығ: Кӧнізінең радикаллар полчатхан, постарын чазырбинчатхан ура-патриоттардаң тоғыр хайди кӱрезерге? Законнар сығарып ла, кізіні патриотизмге, Чир-сууна хынарына, ӱгрет полбассың. Ол кізінің ханында, кічігдең, iҷе сӱдінең салыларға кирек нимес пе?
Нандырығ: Экстремист сағыстары тарадылчатханнаң тоғыр законодательство мында пір кӧрімніг полча, аннаңар радикал чӧрімнеріне паза ӧмелеріне тоғырланар оңдайлар олаңай сайбағҷылардаң тоғыр кӱрезер оңдайларҷа апарыларға кирек.
Сурығ: Футбол фанаттарынаң хайдағ оңдайнаң кӱрезерге чарир?
Нандырығ: Посха андар кірерге чарабас, право хайраллаҷаң органнарзар айланарға кирек. Сірер пiрее радикал ӧмезін кӧр салзаңар, хайзылары, кӱснең тузаланып, сайбағлар итчелер алай хомай материаллар таратчалар, иң орта пӧгiн полар полициязар айланары. Iди право хайраллаҷаң органнарынаң хада радикалларның сайбағларын тохтадарға чарир.
Автор :
Николай Султреков
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | 1 | 2 | 3 | 4 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
