Чир-суғҷыларына, палаларына – турыстығ кӧзiдiм
16.08.2024
Хабарлар
Ӱлӱкӱннерде прай сӧбiре чыылыс парчатханы тың ӧрiндiрче
2024 чыл – Сӧбiре чылы. Таштып аймаандағы Кiчiг Арбыт аалда илееде чыл Какояковтар сӧбiрезi чуртапча. Ырах чолдаң даа ползалар, Семён Терентьевичнең Надежда Еремеевна чуртастарынаңар чоохтап пирерге тус тапханнар
Арбыт аал чӧбiнде мағаа тееннер: «Какояковтар читi пала ӧскiр салғаннар, кӱстенҷiк кiзiлер, чахсы чуртапчалар». Мин килген туста оларның ибiнде 2,5 частығ пархазы чӱгӱр чӧрчеткен. Ирепчi чорыхта полған туста аның соонҷа Надежда Еремеевнаның пиҷезi кӧрчеткен.
Надежда 6 класста ӱгренчеткенде, аның сӧбiрезi Чыстығ пай аалыҷахтаң Кiчiг Арбытсар кӧс килген, андағы леспромхоз чабыл парған. Надежданаң Семён улуғ класстарда чағын танызып алғаннар. Анаң, ынағлазып, школа соонаңох сӧбiре тӧстееннер. 1987 чылда оларның Настя тӧреен, анаң Юра паза Дима.
Тӱзiмнiг тоғызы ӱчӱн Семён Терентьевичке Кiчiг Арбытта тура пиргеннер. Ир кiзi 19 чыл ағас хониинда iстен салған, лесовоз «тiнiн» тут чӧрген. Леспромхозта алызығлар пасталыбысханда, рамщикке ӱгренiп алған. Надежда Еремеевна Харатаста ӱгренген соонаң аалда киномеханик полып тоғынған.
Чуртас пос оңдайынҷа парчатханда, Надежда Еремеевнаның ӧӧрезi кинетiн ӱреп парған. «Настя хызыҷаам, школадаң килiп, хорғыстығ тылаас читiр пиргенде, чӱреем алтынзар тӱс парыбысханға тӧӧй полған. Раиса орыс тiлi ӱгретчiзi полған, ол кӱнде уроктар апарған...» – чоохтап пирген Надежда Еремеевна. Хонҷыхти чуртаан ӧӧрезiнiң 2 оолағас Ваня паза Борис халған. Оларның пабазы полған, че удаа iскее кiр парыбысчаң. Паба оолахтары соонҷа кӧрбинчеткенi хонҷыхтарны чобалдырған, Какояковтар ӧкiс пол парған тураның кӧзенектерiнзер тӧремiл кӧрiбiсчеңнер – чарытхы кӧйче алай чох, алай ир кiзi хатабох кӱлеттеп парыбысхан полҷаң ма. 1,5 чыл пазынаң ол даа пу ах чарыхтаң парыбысхан.
Iди Ванянаң Боря Какояковтар сӧбiрезiнде пол парғаннар. Семён Терентьевичтiң паза Надежда Еремеевнаның палалары оларнаң хада ойнаҷаңнар, ынағласчаңнар, аннаңар удур-тӧдiр кӧнiгiзерге андағ ла сидiк полбаан.
Олох туста аар тустар пасталыбысхан – хаҷан-да пай леспромхозта чал ахчазы айларнаң тӧлелбинiбiскен. Семён Терентьевич, хайдағ-да ахча тоғынып алар ӱчӱн, чарытхы линиялары алтында от арығлирға кiрiп алған. Пӧзiк вольттығ эмектер алтында 40 минутадаң кӧп пас чӧрерге чарадылбинча, че ир кiзiлернi устағ-пастағ кӱн тооза тоғындырҷаң. Нинҷе-де тус пазынаң Семён Терентьевич ол хорғыстығ тоғыстаң парыбысхан, хазии хомайланчатханы сизiнiстiг пол парған. Тоғынып алған ахчаа сӧбiре машина алып алған, Семён Терентьевич кiзiлернi тарт чӧр сыххан, городтаң айланчатса, ас-тамах алып алҷаң – анда ниик сых парҷаң. Хайдағ-да тус пазынаң тураның пiр саринда пос садығ туразын азып алғаннар. Ас-тамах паза пасха кирек ниме-ноо садып, ирепчi теестезiп садығ апарҷаң. Тынаға сых парғанда, ол кирекке кӱс халбиныбысхан.
Улуғ палалары ӧс парғанда, сӧбiрее 2 пала хозылған. Какояковтардаң Настя паза Женя Тодозаковаларны алып аларға опекада сурынғаннар. Улуғ хыстары тоғыр полчатханда, пастап олар хыныхсыбааннар, че сала соонаң чаратханнар. Улуғ палалары андада школа тоосчатхан, Борис армияда полған, аннаңар ирепчi, иб палалар чох халбазын тiп, хызыҷахтарны алып алған. 3 пӧлiктiг тура 5 пӧлiктiг пол парған, улуғ турада прайзына орын чит сыххан. Семён Терентьевич, оолахтарны хада тоғындырып, оларға прай ниме кӧзiдiп, прай пӱдiрiг тоғыстарын пос холынаң итчең.
Настя опекаа алған хызыҷахтарнаң ынағлазып алған, iди сӧбiреде 7 пала ӧскен. Надежда Еремеевна олғаннарны иб аразындағы прай тоғыстарны идерге ӱгретчең: маллар соонҷа кӧрерге, ӱӱҷiкте тоғынарға, iдiс-хамыс чуурға, чиис тимнирге. Улуғ сӧбiре сидiк 1990 чылларда, погребке толдыра ас-тамах тимнеп, ӧзӧгiс чох чуртап парыбысхан.
Илееде чыл хада чуртап салған ӱчӱн ирепчi «За любовь и верность» медаль алған
Амғы тусха палаларның кӧбiзi тарасхлап парыбысхан, прайзы ортымах профессиональнай алай пӧзiк ӱгредiг алып алған. Ваня полицияның участковайы полча, Кiчiг Арбыттох чуртапча. Борис Кемеровта, механик, высотник полып, вахтанаң тоғынча. Улуғ хыстары Настя Хызыл городта чуртапча, бухгалтерге ӱгренiп алған. Юра сӧбiрезiнең Ағбанда чуртапча. Дима армия паза университет тоосхан соонаң «Ағбанвагонмашсар» тоғысха кiрiп алған. Настя Тодозакова мал имҷiзiне ӱгренiп алған, сӧбiрезiнең Калининградта чуртапча, фотограф полып тоғынча. Пиҷезi Женя, имҷiлер колледжiн тоозып, Владивостоксар парыбысхан.
Ам улуғ турада Какояковтар ирепчi Ваня оолғынаң паза чайғызына ағыл килген пархазынаң чуртапчалар. Пу кӱнге оларның прай 4 парха, кем-де ыраххы чирлерде, кем-де чағын.
Тынаға сых парғанда, Семён Терентьевич Надежда Еремеевнанаң, машинаа одырып, чорыхха удаа чӧр пар килчелер: Байкал паза Сватиково кӧллерзер, Владивостоксар, Алтайзар, Тойымзар, Сундухтарзар, Бурятиязар... Наа чирлер, наа кӧрiмнер оларны чапсытчалар, чӱрек-паарын нымзатчалар. Ол син чыл палалар ӧскiрiп, тоғынып, амды тынанарға тус чит килдi нооза. Хазых ла ползыннар. Надежда Еремеевнаны пiр ле ниме хомзындырча – опекун полары тоғыс стажына кирiлбинчеткенi. Таштып аймаанда палаларны опекаа алчатхан сӧбiре кӧп, олар илееде чыл опекун-воспитатель тоғызын толдырчалар, кӧп пала полза, оларнаң на айғасчалар.
2010 чылда Какояков ирепчее хазна синiндегi «За любовь и верность» медаль сыйлалған. Семён Терентьевич Надежда Еремеевнанаң хада 43-ҷi чылы чуртап парирлар, сидiксiнiстернi тобырып, чахсы нимее ӧрiнiп. Пала-пархаларына, чир-суғҷыларына турыстығ кӧзiдiм полчалар.
Сомнар сӧбiре архивiнең
Автор :
Тарина Бутонаева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | 1 | 2 | 3 | 4 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
