Тун пайрам кибірлерібісті хайраллапча паза чонны піріктірче
07.06.2024
Хабарлар
Чыылығ тузында
Пресс-конференция. Пір неделя пазынаң ӱр сахтаан ӱлӱкӱнібіс – Тун пайрам – пасталар. Пӱӱл Россия президенті хазнада Сӧбіре чылы тіп чарлаан, аннаңар Тун пайрам сӧбіре кибірлерінең палғалыстығ. Хакасияның культура министерствозында чағдапчатхан ӱлӱкӱнні хайди таныхтирына чарыдылған чыылығ ирткен
Тоғазығны регионның культура министрі Светлана Окольникова апарған. Анда Тун пайрамға ӧткін тимненчеткен культура тоғынҷылары паза хабарҷылар араласханнар. Пресс-конференцияның ӧӧн сурии ӱлӱкӱнні хорғыс чох таныхтирына чарыдылған.
Амғы туста хайдағ чуртас парчатханын прайзы пілче, аннаңар ӱлӱкӱнні иртірерінеңер алай аны тохтадыбызарынаңар, пасха тусха чылдырыбызарынаңар сурығ турғанох. Сағам Асхыс аймаандағы Сағай чазызы хыриндағы тимір чолда тыхтағ тоғыстары парча, аннаңар транспорт чӧрізінде улуғ нимес сидіксіністер тоғазар.
.jpg)
Ӱлӱкӱннің схемазы
Ӱлӱкӱннің ӧӧн чардығы хандых айының 15-ҷі кӱнінде 11.00 – 18.00 частарда иртер. Аннаңар чонны тарт чӧрҷең транспорттың чӧрізіне алынҷа хайығ айландырылча. Кӧбізі электричкалығ чӧрерге истенче, аннаңар Тун пайрам кӱнінде аның чӧрізі сала алыс парар. «Ағбан – Писхамҷы» электропоезд Ағбаннаң 7.30 часта тибірир, анаң 9.32 часта Раздольнай станцияда тохтир. Анда электричкалығ читкен аалҷыларны тӧрт автобус сахтир. Олар прайзын пайрам парчатхан орынға теере апарарлар. Иирде электропоезднеңӧк городсар нандыра айланарға оңдай полар, ол Раздольнай станциядаң 16.51 часта сығар, Ағбанзар 18.40 часта чидер.
Хакасияның транспорт министерствозы ідӧк ӧнетін расписание тимнеп салған. Анда чонны тарт чӧрҷең автобустар республиканың аал-городтарынаң Асхыс аалзар нинҷе часта чидері кӧзіділче. Таныхтирға кирек, оларның Раздольнай станцияда хоза тохтағ полар. Андартын, тізең, пазох культура министерствозының автобустары прайзын Сағай чазызынзар читірер. Олар 9.00 час иртеннең сығара 21.00 час иирге теере тоғынарлар. Ідӧк Раздольнайда волонтёрлар тоғынарлар, олар чолны пілбинчеткен кізілерні удурлирлар, Сағай чазызы хайда орныхчатханын чарыдарлар. Чонны тарт чӧрҷең транспорт чӧрізінең Хакасияның культура министерствозының сайтында толдыразынаң танызып аларға чарир.
Пос транспортынаң чӧрчеткен чуртағҷыларға паза аалҷыларға Сағай чазызынзар 5 километр оортах орныхчатхан Раздольнай станциядаң тимір чол переездінҷе ле кірерлер. Алындағы чылларда ниикке чӧрҷең машиналар тимір чол тахтазы алтынҷа оой ирт парыбысчаң ползалар, амды, тізең, анда тыхтағ тоғыстары парча, аннаңар анҷа иртерге чарадылбас.
Сағай чазызында транспортты турғысчаң орыннар полар.
– Ӱлӱкӱн 11.00 часта пасталар, че чуртағҷыларзар паза аалҷыларзар сурыныс пар – Сағай чазызынзар пір часха азынада килерге кӱстеніңер. Пазох таныхтапчам, пайрам хорғыс чох иртер ӱчӱн прайзына металлодетекторны иртерге килізер. Анда тиксі 12 арка турар. Ӱлӱкӱн амыр паза сайбағлар чох иртер тіп ізенчебіс, – таныхтаан Хакасияның культура министрі Светлана Окольникова.
Пайрамда тиксі тоғыс ачых тоғынар: читізінде чайаачы кӧзідіглер, концерттер, марығлар, мастер-класстар иртер, пірсінде спорт арға-мӧрійлері парар, ипподромда аттар чарыстырарлар.
Пылтыр Тун пайрамда 60 муң азыра аалҷы полған, аннаңар пӱӱл одырҷаң cіреелер, тынанҷаң беседкалар, чабығлығ столлар, трибуналар кӧп тимнелген. Анда одырып, тынанып, азыранып аларға чарир. Че андағ даа полза, одырҷаң орыннар муңарлап кізее чидіспес, аннаңар декоративно-прикладной искусствонаң айғасчатхан устар киистең кибістер ит саларлар. Анда «Тун пайрам» пазылых полар. Кибісті сувенир чіли садызып алып, тағда тӧзеп, ат чарызын кӧріп аларға чарир. Ідӧк аны олған площадказында палаларға час пирерге алай концерттер иртчеткен ачыхта посха одырарға истіг полар.
Тун пайрамны иртірер чайаачы программаны саңай чииттер тимнееннер: сценарийні, режиссураны, постановканы. Оларны хакас чонның Улуғлар чӧбі хайығда тутхан.
– Тун пайрамның театр ойынын «Тилекейнің тадии – айранның тадии» адап салғабыс. Кӧзідіг кӱн чахайағы чарылчатханынаң пасталар. Пу порчолар чир-чайаанны сіліг ӧңнернең чазапчалар нооза. Аннаң хада чир ӱстӱ усхунчатхан чіли пілдірче. Хысхы соохтары соонаң прай тіріг ниме чарых ӧңнерге сағын парча. Кӱн сузы чирні чылыт сыхса, чир-чайаанның кӧрімі алысча, киинің чызы даа ниик пілдірче. Андада хустар, уйа салып, тӧлленчелер. Кізілернің чӱректерінде хыныс-кӧӧленіс азылча, сӧбірелер тӧстелче, палалар тӧріпче. Аннаңар наа чуртасты прологсар кир салғабыс.
Часхызын, кӧк от ӧзіп пастаза, інектер дее сӱт чахсы пир сыхчалар. Хакас чонның киртінізі хоостыра пастағы айран ызых тіп саналча, ол кізі хазиин тыытча паза кӱс пирче.
Ымай іҷе пістің культурада аарласнаң тузаланча. Ол сӧбірее палаларны пирче. Палалар, тізең, ӧзіп, улуғ чуртассар кіріп, тӧлні аннаң андар узаратчалар. Піс палаларыбысты ӧбекелерібіс артыс пирген кибірлерге ӱгредерге кирекпіс. Аннаңар, сағынчам, полған на кізі Тун пайрамның театр ойынынаң пістің чонның культуразынаңар, кибірлерінеңер, киртінізінеңер позына хайдағ-да туза піліс алар, – чарытхан пайрамның режиссёры Каскар Чаптыков.
Пӧгін хоостыра прологта 55 ат аралазары кӧрілген. Оларны ікі аймах пирер полған, че карантин сылтаанда анҷа атты чыып алҷаң оңдай чоғыл. Асхыс аймаа 30 ат пирче, аннаңар ӱлӱкӱннің прологында анҷа ат аралазар.
– Аал хонии министерствозы Тун пайрамда хой хырыхчатхан устарның мастер-клазын иртірерге чӧп пирген. Хай пірее аймахтарда ол кибірлер ам даа чуртапчалар, ӧнетін марығлар иртчелер. Хой хырыхчатхан устар пар, піреезі наа технологияларнаң тузаланча, хайзы хойны иргі оңдайнаң хырыхча. Амды оларны Тун пайрамда кӧріп алҷаң оңдай полар. Піс хакас чонның прай кибірлерін хайраллирға, чуртасха нандыра айландырарға, чииттерге кӧзідерге кӱстенчебіс, – чоохтаан Светлана Анатольевна.
Ідӧк Тун пайрамның аалҷылары хайхастығ ӱлӱкӱнде пір саңай 101 чатханның ӱнін истіп аларлар. Анда пис частығ паладаң пасти 80 частығ ууҷаа теере чайаачы кӧңніліг кӧгҷілер, чатхан саап, сарнирлар. Хакасияның чон узы Сергей Чарков паза композитор, кӧгҷі Тамара Чустеева тиксі республикаҷа чӧріп, чуртағҷыларны чатханнаң ойнирға тартчалар, постарыох оларны ӱгретчелер.
Сом Альбина Чистогашевани
Схема Хакасияның культура министерствозыни
Автор :
Татьяна Тютюбеева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
