Чир-суғнаң орта тузаланарға
07.06.2024
Хабарлар
Чыылығ тузында
Чыылығ. Хакасияның ӱлгӱ туразында пістің чирде чуртапчатхан чилегеліг ас саннығ чоннар кізілерінің республика правительствозындағы чӧптің теестегі чыылии ирткен
Аны апарған Хакасияның национальнай паза территориальнай политика министрінің тоғызын толдырчатхан Лев Сафьянов. Аның чооғынаң, пӱӱл пу чӧпке наа кізілер алыларлар, наа пірігістер санға киріл парарлар. Сағам ол пічіктер Хакасия пазы Валентин Коноваловта чатчалар.
Ӧӧнінде ӱзӱріге тӧрт сурығ сығарылған. Че тӧртінҷізін, «Артель старателей Хакасия» ООО-ның чилегеліг ас саннығ чоннарның чуртапчатхан чирлерінге хайдағ паза нинҷе ӱредіг иділ парған ӱчӱн ахча тӧлирдеңер сурығ читіре тимнелбееннеңер, пу чыылығда ӱзӱрбеске, че килген кізізін истіп аларға чаратханнар.
Пастағы сурығ хоостыра чоох тутхан Хакасияның ағас хонии министрі Олег Матвиенко. Ол республикада чуртапчатхан шорларға постарының чирлерінде ағаснаң тузаланар праволарынаңар чоохтаан. Анзы Россия Федерация законнары хоостыра иділче. Алында сыххан законнардағы чарадығлар ідӧк халғаннар. Андар кірчелер постарына ағастаң тура пӱдірері, тура чылыдарға одың пилетиріне ағас тикке пирілче. Че аннаң, тураны пӱдірерге алып алза, ағаа ла тузаланарға кирек, пасха пӱдіріглерге пирбеске. Пастап ӧнетін чӧптезіг идіп аларға, анда кізее ниме-ноо пӱдірерге нинҷе ағас киректелчеткенін прай кӧзіт саларға кирек. Посха алған ағасты пасха кізее пирерге алай садарға чарадылбинча. Андағ чӧптезіглерні ағас хонии пӧлиинде толдырчалар.
Олег Сергеевич хысхаҷахти чоохтап пирген соонда, шорлар пірігіcтерінің кізілері сурығлар пиргеннер. Кем-де тура пӱдіреріне пічіктер пир салча, че аның чарадиин сӧӧ тартчалар. Пірееде андағ пічікке чарадығ пирбин салчалар. Ол кізі пілбинче паза хайдар айланарын. Кадастр службазының ӧӧн конторазы Хызылчар городта орныхча.
Аннаңар министр пірее сурығлар хоостыра тоғынчатхан кӱннерде позынзар ӧнетін айланарға чӧп пирген. Ол ідӧк шорлар чуртапчатхан паза арығ-тайғаларнаң тузаланчатхан орыннарда ағастарны чарадығ чох узурчатханнаңар ӱлгӱдегілерге искірерге кирек тіп таныхтаан.
Пірее хати сурығлар пасха саринзар парчатса, чыылығнаң устапчатхан Лев Сафьянов оларны тохтадыбыс турған. Ағастарны садыға узурчатхан организациялардаңар чоох ӱр парған. Хайди олар лицензия алып алчатханнаңар. Сурығлар кӧп полчатханнаңар, Лев Александрович ӧнетін тоғынҷаң ӧме тӧстирге чӧп пирген. Кізілер анзынаң чарасханнар.
Анаң чоох тутхан Хакасияның чир-чайаан ис-пайы паза экология министрінің орынҷызы Сергей Балашов. Ол арығ-тайғалардағы аң-хусха хайди аңнирдаңар паза суғда палыхтирдаңар чоох тутхан. Аның сӧстерінең, республиканың правительствозы 2016 чылда шорлар чуртапчатхан Асхыс паза Таштып аймахтарында аңнир паза палыхтир чарадығлардаңар закон сығарған. Анда хайдағ чирлерде аңнир паза палыхтир орыннар кӧзіділ парғаннар. Че 2023 чылда ол чарадығларға хай пірее алызығлар киріл парған. Іди аңнаҷаң билеттерде ӧнетін танығлар кӧзіділ парғаннар, аны хоостыра шор аңҷыларға паза палыхчыларға пу кирекнең айғазарға чарир. Анзы сурыныс пічіктері пастыра пирілче. Сағам андағларның саны 74 кізее читче.
Орғах айы тузында сыыннар, абалар паза аарлығ теерліг аңыҷахтарға аңнирға чарадығ пирілче. Мында нинҷе аңны атып аларын алында тайғадағы аңнарны санааны хоостыра кӧрчелер.
Пу чоох хоостыра ідӧк асхынах нимес сурығ пиргеннер. Кӧзідімге алза, Таштып аймааның суғларында хундус аңыҷахтар матап тарап сыхханнар. Олар, суғларда тулғорлар идіп, суғны паза арығны ардатчалар. Хундустарға ідӧк лицензия хоостыра аңнирға кирек тіп нандырған министр.
Хатығ чоох парған «Артель старателей Хакасия» ООО-ның юризі Людмила Чиркованың искірии соонда. Людмила Владимировна шорлар чуртапчатхан чирлерде алтын аныҷаң организациялар, лицензия алып, арығ-тайғаларны паза суғларны ардатханы хоостыра ӱрег ӱчӱн нинҷе паза хайди тӧлирдеңер сурығ илееде тус пӧгілбинчеткенін таныхтаан. Мында чилегеліг ас саннығ чоннарның республика правительствозындағы чӧптің паза «Артель старателей Хакасия» ООО-ның аразында чӧптезіг идерге кирек осхас. Ӧӧнінде пу артель Асхыс аймаандағы Палыхтығ суғ аал хыриндағы чирлерде хайынча. Аннаңар ол аал чӧбіне кірчеткен чуртағҷыларнаң тоғазығлар иртіргеннер. Пічіктер прай тимде, че чӧптезігде ноға-да хол салылбинча тіп чоохтанған юрист. Артель шорлар пірігістерінең палғалыс тутча одыр паза хорадығлар ӱчӱн ахча тӧлирдең тоғыр нимес. Чӧптезіг ле идібізерге халча.
Ол саринаң юрист Людмила Чирковадаң тоғыр чоохтанған Хакасияның национальнай паза территориальнай политика министрінің орынҷызы Юрий Чертыков. Ол «Артель старателей Хакасия» ООО-ны, тайғадағы ағас-суғларны матап ардадып, ӱрег иткен ӱчӱн ахча тӧлирге хынмин, хайди ла полза хойралчалар тіп пыролаан. Прай ол ниме пірігіс чабдыланған сылтаанда полча.
Ана андағ нимедең тоғыр полча Хакас Республика правительствозындағы чилегеліг ас саннығ чоннар кізілерінің чӧбі.
Сом Альбина Чистогашевани
Автор :
Илья Топоев
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 | 2 |
| 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
| 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 31 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
