Хайхастығ кӧзідіглернің чазыттары
05.06.2024
Хабарлар
Сомҷы Мария Окунева
Кӧзідіг. 3 хандыхта С.П.Кадышевтің адынаң чон чайаачызының национальнай кінінде, Хакас чирінде хоос, декоративно-прикладной паза сом искусстволарын хайраллир, тилідер паза сабландырар пӧгіннең, пір саңай ӱс чапсых кӧзідіг азылды
Улуғ залның фойезінде Мария Окуневаның сомнары чон хайиина сығарыл парған. Чиит хыс республиканың ӧӧн музейінде тоғынғанда, аның кӧңні хакас культуразына паза кибірлеріне чат сыххан. Іди Мария пайрамнарны, артисттерні, кип-азах тікчеткен паза кӧг тиріглерін чайапчатхан чон устарын сомға суурып пастаан. Аның тоғыстары сіліг паза чарых киліс парчалар.
«Чазы ӱннері» кӧзідіг ідӧк хакас чонның кибірлеріне, оларны хайраллапчатхан кізілерге чарыдылча. Сомнарда улуғ устарны паза ӱгренҷілерін танып аларға чарир. Мында хакас кип-азаан тікчеткен алтын холлығ ипчі Айхыс Тюньдешеваның паза аның Алтынай палаҷааның сомнары пар. Іҷе кізі позының узынаң, пілізінең хызынаң ӱлесче, аны кӧгенектер, сигедектер тігерге, чазанҷыхтар идерге ӱгретче. Ідӧк кізі хайиин хайхастығ сом тартча. Анда Алтай аймаандағы Хубачар аалның улуғ частығ чуртағҷызының тырысхахха тартыл парған холлары ысталчатхан ирбен оттығ чаймахты тутчалар. Іди Мария Окуневаның чаҷазы Галина Алексеевна Шалгинова туған-чағыннарын «арығлапчатханы» сомнал партыр.
Мария сіліг хакас кип-азаана чазан салған чайаачы ӧмелерні суурарға хынча. Кӧзідіге «Кӱн чахайағы» ансамбльның артисттерінің сомнары сығарылған. Олар Пуланнығ кӧл сариндағы чазыларда чатханнығ, хомыстығ, ыыхтығ сомналғаннар. Чатханның ӱні чазыда хайхастығ истілче тіп таныхтапча Мария Окунева. Ідӧк ол Оғлах тағда чон узы Сергей Чарковтың андағох чайаачы кӧңніліг хызы Юлияны чатханнығ сомнап салған. «Архай» ансамбльның ырҷыларын Мария Оғлах тағдох сууртыр. Чиит сомҷы Аршаннар аалдағы олған музыка школазында хакас кӧг тиріглерінең ойнирға ӱгренчеткен оолахтарны чатханнығ паза тимір хомыстығ суур салғанох.
– «Чазы ӱннері» кӧзідігнің афишазын хакас кӧг тиріглерін чайапчатхан ус Сергей Чарковтың сомы чазапча. Ол, чатханнар идіп, олғаннарны паза чайаачы кӧңніліг чуртағҷыларны музыкаа тартып, хакас чонның культуразын уламох пӧзік синге кӧдір парча, – чоохтапча Мария Окунева.
Кӧзідіг залының фойезінде декоративно-прикладной искусствонаң айғасчатхан устарның тоғыстарын кӧріп аларға чарир.
– Мында ус холлығлар тимнеен аймах-пасха сувенирлерні кӧрерге паза садызарға чарир. Моркамнарны Юлия Танбаева холнаң хоостаан. Ол хакас ипчі кӧгенектерін чазапча. Пии аймаандағы Хызыл хара суғ аалның чуртағҷызы, чиит хыс Валентина Килижекова поғоларын ағылған. Ус холлығлар Ираида Карачакованаң Надежда Амзаракова поғоларын пістің чонның кибірлеріне килістіре тимнепчелер. Поғода хайди даа каури ракушкалар, кораллығ монҷыхтар, перламутр таналар полчалар. Пурунғыда ӧбекелерібіс ол ниме-нооны хыдаттардаң садысчаңнар. Кӧзідіге Асхыстағы ус Татьяна Сагатаева хакас хоостарнаң чазалған сӱӱмектерін ағылған. Кізілер андағ сӱӱмектерні аларға хынчаттырлар. Киистең сілепелер, сӱӱмектер, мелейлер чайапчатхан Надежда Нарылкованың тоғыстары мында пар. Кииснең айғазарға оой нимес. Ағаа хоза, ол тоғыстарын сіліг орнаменттернең чазап салча, – алтын холлығларның хайхастығ тоғыстарынаң таныстырча С.П.Кадышевтің адынаң чон чайаачызының национальнай кінінің тоғынҷызы Клара Карамашева.
Кічіг залның фойезінде хоостар кӧзідии азылған. Ол илбек орыс писатель А.С.Пушкиннің пайрамнығ 225 чазына чарыдылча. Ӧӧнінде анда Ағбандағы паза Харатастағы хоос школаларының 8 – 16 частығ оолахтары паза хызыҷахтары араласчалар. Кӧзідіге гуашьнаң, акварельнең паза гельліг ручканаң чайаан илееде тоғыс сығарылған. Кӧзідіглер хандых айының 28-ҷі кӱніне теере тоғынар.
Сом Альбина Чистогашевани
Автор :
Татьяна Тютюбеева
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | 1 | 2 | 3 | 4 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
