Сӧп-сап, имнег кирее паза пасха даа ағырсымнығ сурығлар
21.07.2023
Хабарлар
Тынағдағы ӱгретчі Любовь Тохтобина сурығ пирген
Тоғыс чорығы. Пу кӱннерде Хакасия пазы Валентин Коновалов Асхыс аймаанзар тоғыс чорығынаң чӧрген. Анда ол Ис пилтірі аал чуртағҷыларынаң тоғасхан
Тоғазығны пастап, Валентин Коновалов чуртағҷыларны Ис пилтірі аалның 350 чылынаң алғыстаан. Аның таниинаң, пайрам пӧзік синде ирт парған. Анаң Хакасия пазы чуртағҷыларның сурығларына нандырған.
– Хакасия правительствозы регион операторы «Аэросити-2000» компаниянаң чӧптезігні чох итче. Аның соонаң сӧп-сап реформазы республикада хайди толдырылар?
– Реформа наа ла пасталғанда, піс регион операторынаң чӧптезігні 2019 чылдох тохтадыбызарға пӧгінгебіс, чарғызар айланғабыс. Че сурыныс толдырылбаан. Сӧп-сап реформазы Хазна Думазы синінде алылған. Андада федеральнай законодательство алыс парған. 2018 чылда Хакасияда оператор марығ пастыра табылған, тарифтер турғызылған. Олох чылда республика правительствозы алыс парғанда, ол сурығны пӧккебіс. Тарифтерні піс чыл сай ӱзӱрчебіс, аны хоостыра тарифтер чыл сай тӱзірілчелер. Пӱӱнгі кӱнде Хакасияда оларның паазы прай хазнаҷа иң тӧбін синіндегілернің санында турча. Андада операторнаң чӧптезігні чох идерге киліспеен. 2020 чылның соонзар компанияның ээзі алыс парған, оборудование алылған. Че тоғыстары чахсыланмаан, чуртағҷылардаң хоптар ам даа кірче. 2022-2023 чылларда законодательстваа пазох алызығлар кирілгеннер, анзы Хакасияның Ӧӧркі Чӧбіне республика законынзар тӱзедіглер кирер оңдай пирген. Пӱӱл от айындағы халғанҷы сессияда алызығлар кирілгеннер. Аны хоостыра правительство акт тӧстеп салған. Орғах айының 1-ғы кӱніне теере регион операторының пу адын хыйа аларынҷа тоғыс пасталар.
Амды піс Хакасияда предприятие тӧстепчебіс, аның ээзі республика полар. Піс сӧп-сап чығҷаң ӱс полигонны холға алып аларбыс. Оларнаң республика синінде устирлар. Предприятие ідӧк сӧп-сапты сығара тартар. «Аэросити-2000» ООО статузын чідір салза, піске предприятиебіснең марығда аралазар оңдай полар.
Ідӧк піс сӧп-сапты алынҷа чыыр оңдайларны чуртасха кирчебіс. Пӱӱл Ағбанзар паза Харатассар пластик, тимір паза сӱлейке чығҷаң контейнерлер алылар. Ағаа республика бюджедінең ахча позыдылар. Ол материалларнаң тоғынчатхан предприятиелернең чӧптезіглер иділген. Саяногорскта паза Жемчужнай поселокта пластик чыылча. Пазағы чылдаң піс ол тоғысты пасха аймахтарҷа алғыдарбыс. 2026 чылға теере сӧп-сапты ал-алынҷа пӧлҷең завод пӱдірері кӧрілче. Че ол тусха теере чуртағҷыларға постарына сӧп-сапты ал-алынҷа таллирға килізер.
– Таарлағ автомобильлері Асхыс – Ағбан чолны уғаа тың сайбабысханнар. Аны хысха тус аразына нааҷылабысхан ӱчӱн республика правительствозына улуғ алғыс.
– Хысхы тоозыл парғанда, ол чолҷа чӧргем. Таарлағ автомобильлері аны матап сайбабысханына хомзын парғам. Аны хоостыра РЖД-ның устағ-пастаанаң чыылығ иртіргебіс. Олар аны кичкер айына теере тыхтабызарға пӧгінгеннер. Че ол тусха теере ол чолҷа чӧрчеткен кӧп автомобиль сайбал парарҷых. Аннаңар чолны иптиріне республика бюджедінең ахча позыдарға чаратхабыс. РЖД ол ахчаны айландыр пирер тіп молҷаан. Хорадығлар 150 миллионҷа салковайға тиңнелген. Чол хайди нааҷылал парғанына чӧпсінчем. Мин транспорт паза чол хонии министерствозына паза ОГИБДД-ға таарлағ автомобильлері чӧрізін сыныхтағда тударға чахығ пиргем.
– Имнег тураларында имҷілер чидіспинче. Ол ағырсымнығ сурығ хайди пӧгілче?
– Ол прай хазнада ағырсымнығ сурығ полча. Россия президентінің чахии хоостыра республиканың устағ-пастаа иң пастағыларның санында хазых хайраллирына хайығ айландырған. Халғанҷы пис чыл аразына хазых хайраллирына позыдылчатхан ахчаны пис хати ӧскірібіскебіс. Ол ахча оборудование, табырах имнег полызии автомобильлерін аларына хорадылған. Ідӧк наа ФАП-тар, амбулаториялар пӱдірілген паза тиксі тыхтағ апарылған. Ол хорадығлар пис чылға 40 хати ӧс парған. Че ол имнег тураларында кемге-де тоғынарға кирек. Пір имҷіні ӱгредіп аларына сигіс чыл артиинаң киректелче. Республикада 35 процент имҷі чидіспинче. Аннаңар институт тоосхан чииттерге паза пасха регионнардаң килген специалисттерге піс хоза полызығ пирчебіс. Іди ирткен чылдаң оларға чурт алылча. Пылтыр 31 тура садызып алғабыс. Пӱӱл имҷілерге чурт аларына ахчаны ікі хати ӧскірібіскебіс. Тураны арендаа суурчатхан имҷілерге компенсация пирчебіс. Ідӧк пір хати пирілчеткен тӧлеглерні хозыбысхабыс. Оларның сині – 500 муңнаң 2 миллион салковайға теере. Хакасияның хазых хайраллаҷаң министерствозы кӧстегліг ӱгредіге чӧптезіглер итче. Ідӧк республикадағы техникумнарда фельдшерлерге паза медсестраларға ӱгретчебіс.
Асхыс аймаандағы имнег туразының ӧӧн имҷізі Марина Кичееваның таниинаң, имҷілерге ӱгретчеткен вузтарда педиатрия кӧстегҷе Асхыс аймаана 10 орын пирілген. Іди школа тоосчатханнарға тикке ӱгреніп алар оңдай пар. Анаң олар Асхыс аймаанда тоғысха алыларлар. Амғы туста Асхыс аймаандағы имнег туразында 40 процент имҷі чидіспинче. Ирткен чылда андар тоғысха сигіс имҷі килген. Пылтыр 10 имҷі «Земский доктор» программаа кіріп алған.
Ис пилтірі аал чуртағҷылары Хакасия пазына пасха даа сурығлар пиргеннер. Оларның пірcі тастал парған тураларға теелген. Ээлері, участоктарын сатпин, пасха орыннарзар кӧс парыбысханнар. Туралар, ээн халып, сайбал парчалар. Хайди таныхтаан Ис аал чӧбінің пазы Елена Чистыгашева, муниципалитеттің кӧп чыл тузаланминчатхан тураларны посха пазып алар оңдайы пар. Оларны наа тура пӱдірерге пӧгінчеткен сӧбірелерге пирчелер. Іди Ис пилтірінде пір чуртағҷы тастал парған участокты аал чӧбі пастыра алып, анда тура пӱдірче.
Чыылығны тоозып, Хакасия пазы Валентин Коновалов прай сурыныстар хайыға алылған, республика правительствозы оларны хоостыра тоғыс апарар тіп молҷаан.
Сом Хакасия пазы пресс-службазыни
Автор :
Антон Чертыков
| Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде
